FLASH
Shkruar nga Auron Tare
Eine Geschichte über Schutzgebiete
Einst, etwa 2003/2004, wanderte ich mit dem „Vogelkundler“, wie ihn die Einheimischen nannten, Toto, oder genauer gesagt Taulant Binon, durch die Hügel des Butrint-Parks. Wir beobachteten die Vögel der Lagune, er als Wissenschaftler, ich als Naturliebhaber. Dort sah ich zum ersten Mal die weißen Flamingos von Butrint, aber auch Krähen und Schwarzlerchen sowie andere Vögel, die ein Meister einst in den Mosaiken von Butrint verewigt hatte.
Für viele Liebhaber der Antike liegt dieses Gebiet östlich des Sees. Der Hügel Kalivo, eine größere und ältere Stadt als Butrint, die noch nicht ausreichend erforscht ist, und der kleinere Hügel mit einem großen römischen Friedhof sind durch einen Wasserstreifen getrennt. Einst war dieser Streifen breiter, und der Bufi-See und der Butrint-See tauschten Wasser miteinander aus. Bis Mitte des 19. Jahrhunderts war dieses Gebiet, das heute eine Lagune ist, fast unbewohnt, aber Heimat zahlreicher Vogelkolonien und seltener Arten. Britische und französische Offiziere von Korfu kamen oft zur Jagd in diese Gegend. Die prächtige Landschaft und die antiken Siedlungen machten Butrint zu einem der schönsten Orte im Mittelmeerraum.
Die Gegend hat sich seither verändert. Doch im Jahr 2000, als die gesamte Landschaft um die antike Stadt zum Nationalpark und Schutzgebiet erklärt wurde, begann die Natur zurückzukehren. Der Bufi-See und der Butrint-See begannen wieder, sich gegenseitig zu stärken und zu vereinen. Kalivoja, möglicherweise die Siedlung der geflohenen Trojaner, wurde vom Wald überwuchert. Die prächtige römische Villa von Diapor zeugt noch heute von der Pracht römischer Architektur, die einst diese Ufer schmückte. Oft, wenn wir über den See fuhren, träumten wir davon, dass die Villa von Diapor der Ort gewesen sein könnte, an dem Pompon Atiku, ein Freund Caesars und Marcus Antonius', seinen alten Freund Cicero traf, der oft ins römische Buthrotum kam, um die herrliche Landschaft zu genießen. Pompon Atiku, einer der einflussreichsten Männer seiner Zeit, bemühte sich nach Kräften, Caesars Legionen davon abzuhalten, sein geliebtes Butrint zu zerstören.
Selbst nach dem Tod von Cäsar, Cicero und Marcus Antonius genoss Butrint noch immer den Schutz des Kaisers. Atticus' Tochter heiratete Agrippa, den berühmten römischen Feldherrn, der die Stadt verteidigte und sie mit Bauwerken verschönerte.
Octavian, der erste Kaiser Roms, kannte Butrint gut, da der berühmte lateinische Dichter Vergil in seinem Epos die Geschichte der Trojaner und die legendäre Gründung der Stadt durch Andromache und Helena beschrieben hatte, die den berühmten Aeneas auf den Stufen des Skäischen Tores willkommen hießen.
Nach Octavian kam Tiberius, der von der Geschichte von Pans Tod in Butrint beunruhigt war, einem düsteren Omen, das den Kaiser veranlasste, Untersuchungen anzuordnen, um herauszufinden, warum Pan, der Beschützer der Hirten und Nymphen, im See von Butrint gestorben war.
Për shekuj me radhë Butrinti nuk humbi si shumë qytete të tjera. Fati e ndihmoi të ruante peizazhin e vet. Barbarët nuk e shkatërruan. Bizanti e përdori si port të rëndësishëm dhe vetë Justiniani i Madh, ndertuesi i Shen Sofise, ndihmoi në ngritjen e bazilikës madhështore te Butrintit të mbushur me mozaikë shumëngjyrësh.
Pas Kryqëzatës së Katërt, Butrinti kaloi në duart e Venedikut. Kryqtarët ndalonin shpesh në këtë qytezë të vogël, por të rëndësishme. Rikard Zemërluani, sipas kronikave, ndaloi këtu dhe u lut në bazilikën e qytetit.
Aq zulemamadh ishte ky qytet i vogel sa murgu nga Uellsi Geoffrey of Monmouth vendosi te shkruante HIstorine e Mbreterve Britanike me 1116 te cilet i i vendosi si pasardhes te Butrotasve antike.
Mesjeta e rrudhi Qytetin , por nuk e fshiu nga historia.
Kur Sulltan Sulejmani i Madhërishëm ngriti kampin e tij në fushat e Butrintit gjatë sulmit kundër Korfuzit, malaria dhe lagështira e detyruan ushtrinë osmane të tërhiqej. Në atë fushatë ra edhe Myftar Bej Tepelena, gjyshi i Ali Pashë Tepelenës.
Ndoshta kjo ishte arsyeja që Ali Pasha e deshi aq shumë Butrintin. Ai ndërtoi këtu një saraj të vogël ku priste diplomatë dhe miq evropianë në lojën e tij të ndërlikuar politike. Pikërisht në Butrint, piktori francez Lui Dypre realizoi portretin e tij të njohur .
Edhe pse natyra dhe malaria e bënin jetën të vështirë, Butrinti nuk humbi. Në vitet 1920, një “Cezar” i ri në Romë, Benito Musolini, i kërkoi arkeologut Luigi Ugolini të gjente me çdo kusht qytetin për të cilin Virgjili kishte shkruar në Eneidë. Ducja financoi një pjesë të gërmimeve dhe Butrinti doli përsëri në dritë. Musolini pervec endrave te tij perandorake dëshironte t’u tregonte shqiptarëve se themeluesit e Romës dhe të Butrintit kishin të njëjtën origjinë, Trojane. Ne ate kohë Butrinti u vizitua nga figura të njohura të politikës dhe kulturës europiane. Ata hynin me vështirësi nga Kanali i Vivarit dhe zbrisnin në molin e vogël të ndërtuar në formën e germës “M” per nder te Musolinit Edhe Galeaco Çiano Ministri i famshem fashist vizitoi Butrintin jo shumë kohë pas vizites së Mbretit Zog me Geraldinën.
Për shumë vite më pas, Butrinti ra në heshtje. Derisa një nga njerëzit më të fuqishëm të botës i quajtur Hrushov, bëri një vizitë në qytetin antik. Për dy javë me radhë zona u spërkat kundër gjarpërinjve dhe u ndërtua edhe një udhe e vogël për vizitën e tij. Megjithatë Hrushovi nuk kaloi mbi të, por ndoqi rrugën ujore të trojanëve, duke hyrë nga Kanali i Vivarit deri në zemër të qytetit. Hrushovi i sovjeteve mendoi se nje baze e madhe detare mund te ndertohej ne Liqen por fati e shpetoi edhe kete here Butrintin.
Qyteti antik mbeti i paprekur për dekada me radhë, falë paranojës së regjimit komunist që nuk lejonte lëvizje pranë kufirit. Për këtë arsye, pas rënies së komunizmit, Butrinti ishte një nga vendet më të ruajtura në Mesdhe, i paprekur nga zhvillimet turistike.
Që prej vitit 1994 nisën përpjekjet serioze për të mbrojtur jo vetëm qytetin antik, por edhe peizazhin Homerik që e rrethon. E gjithë zona nen Saliun e Pare ishte planifikuar për resorte dhe ndërtime, por trazirat e vitit 1997 dhe Lufta e Kosovës i mbajtën larg këto projekte.
Më në fund, në vitin 2000, falë vendimeve të marra nga mendjet e ndricuara te kohës, u bë e mundur shpallja e zonës Park Kombëtar. UNESCO e përfshiu atë në listën e trashëgimisë botërore. Por pak veta e dinë se në Butrint lindi për herë të parë modeli i mbrojtjes së peizazheve historike përreth zonave arkeologjike, një model që sot përdoret në disa prej siteve më të rëndësishme të botës.Shqipëria, në kulmin e krizave të saj politike dhe ekonomike, hodhi atëherë një hap të rëndësishëm në mbrojtjen jo vetëm të trashëgimisë historike, por edhe të natyrës dhe peizazhit.
Tani le të kthehemi te Butrinti i sotëm.
Diku rreth vitit 2021, (për arsye të paqarta atehere por te qarta sot) Qeveria Rama i III vendosi t’ia besojë këtë mrekulli natyrore dhe historike një zoterie të quajtur Granoff. Ky zotëri, që kishte shkelur vetëm pak herë në Butrint, u bë papritur kujdestari i një pasurie që kishte mbijetuar mbi 3 mijë vjet histori a thua se shqipetaret kishin vdekur te gjithe.
Qyteti iu dorëzua Granoffit dhe bashkë me të edhe Qeseja. Shteti i shqiptareve u porosit qe askush nuk duhej ti afrohej kesaj Qendre se nga ketej e tutje atje do te valvitej Flamuri Amerikan, nje prej ofendimeve me te madhe qe mund ti behej nje Kombi normal
Por, kufijtë e kujdestarisë së re duket se përfundonin deri te muret venedikase.
Po Parku?
Po Kalivoja e Trojaneve?
Po fushat me vila romake?
Po varrezat antike?
Po ujësjellësi i Tiberit?
Po vila e Atikut?
Po liqeni i Panit dhe nimfat e tija?
Po laguna ku flamingot dhe laraskat jetojnë prej shekujsh?
Kush do t’i mbronte ato?
Granoffi dhe Langonjte e tij në Tiranë merren me Qesene.
Sot ne fakt po mesojme se nen Flamurin imagjinar Amerikan kjo Pasuri e madhe historike iu la në dorë Peshkaqenëve, një specie e panjohur më parë në historinë e Butrintit.
Dhe peshkaqenët, të mbledhur rreth presë, kanë filluar të shqyejne pjesët e tyre. Peshkaqenët janë të rafinuar. Ata mbajnë kostum, flasin për zhvillim, organizojnë konferenca dhe përdorin fjalë të mëdha si "investim strategjik", "modernizim", "partneritet" dhe "vizion".
Nderkohe njëri po shkatërron vijën bregdetare të mbrojtur nga Ksamili në Vivar.
Another is tearing up the Bull Wall hill.
A third has cast its nets in Lake Bufi, while other super sharks are preparing a new Mynxyra over the Homeric landscape of Butrint.
Als Taulant und ich einst Flamingos und Lerchen zählten, hätte ich nie geglaubt, dass mein geliebter Butrint den Haien zum Fraß vorgeworfen werden würde.
Damals sah ich zu, wie die weißen Flamingos und schwarzen Lerchen jahrhundertelang friedlich zusammenlebten, bis die Tirana-Haie auftauchten und beschlossen, ihr Zuhause anzugreifen. Nun, diese friedlichen Vögel – ihr könnt sie verspotten oder gar verachten, so viel ihr wollt –, aber sie haben dem Homerischen Butrint niemals etwas angetan.
Die Haie, diese neue Spezies, die versuchen, Butrint zu fressen, sind die eigentliche Tragödie. Und all dieses Festmahl unter der imaginären amerikanischen Flagge und dem Spott des Staates.
Lini një Përgjigje