FLASH
Shkruar nga Giulio Ucciero
Regjimet nuk bien kur janë në gjendjen e tyre më represive, por kur janë më të relaksuara. Ky ishte ndoshta rasti në Rusinë e viteve 2010-2011, por jo tani që regjimi i Putin po e forcon makinerinë e tij të represionit.
“Qëndrimi i Putinit ndaj Ukrainës, është i ngjashëm me luftërat klasike koloniale”. Kështu shprehet filologu, por edhe një ish-diplomati dhe gazetari rus, Alexander Baunov, që sheh ngjashmëri midis Rusisë së Vladimir Putinit dhe 3 regjimeve më të fundit diktatoriale në Perëndim: atë të Francisco Francos në Spanjë, Antonio Salazarit në Portugali dhe të kolonelëve në Greqi.
Në librin e tij “Fundi i regjimit: Si u rrëzuan 3 diktatura evropiane”, që pati shumë sukses fillimisht në Rusi, dhe më pas në mbarë botën, ai bën referenca të qarta për regjimin e Putinit. Baumov flet për HuffPost nga Firence, ku jeton qëkur u etiketua si “agjent i huaj” në atdheun e tij, dhe tregon se çfarë duhet të presim nga zhvillimet e fundit diplomatike në Ukrainë.
A është ky një libër i shkruar për rusët?
Po, kryesisht për rusët, sepse kam përshtypjen se për evropianët është një histori më e njohur. Ndërkohë rusët në vitet 1970, pra gjatë rënies së 3 regjimeve evropiane, nuk ishin ende të lirë të kuptonin se si po shkonin gjërat.
Çfarë lexojnë rusët që ne ndoshta e marrim si të mirëqena?
Rusët e njohin llojin e diktaturës, e cila është ajo që po jetojnë sot, jo ajo e djeshmja. Një diktaturë personale, dhe jo partiake si në kohën e Bashkimin Sovjetik.
Cilat janë të përbashkëtat e tjera midis përvojave spanjolle, portugeze, greke dhe asaj të Rusisë sot?
Me përjashtimin e pjesshëm të Greqisë, ku periudha ishte më e shkurtër, kanë të njëjtën jëtëgjatësi. Në Spanjë dhe Portugali, zgjatën pak a shumë 40 vjet. Putin është në pushtet prej 25 vjetësh. Në Rusi ka ekonomi tregu, me një kombinim të autokracisë dhe pronës private.
Po nacionalizëm?
Tani, ashtu si dikur ekziston kjo ideologji. Po nuk flas për nacionalizmin në kuptimin e ngushtë të fjalës. Në diktaturën moderne ruse, janë të pranishme të gjitha tiparet e diktaturës së krahut të djathtë: kulti i shtetit, kulti i ideologjisë dhe ai i së kaluarës. Kjo e sotmja është shumë e ndryshme nga Bashkimi Sovjetik, ku megjithëse në mënyrë hipokrite, e ardhmja konsiderohej gjithmonë më e mirë.
Natyrisht, pastaj vjen lufta, dëshira për zgjerim të kufijve…
Po, shihet si pjesë e shërbimit ndaj vendit, prandaj ka referenca ndaj fitoreve të lavdishme ushtarake. E kemi parë këtë në 3 diktaturat e së kaluarës. Duke nisur nga Greqia, që kishte
një ideologji të ngjashme me Rusinë e sotme. Ajo vuante nga një problem legjitimiteti, i shkaktuar nga grushti ushtarak i shtetit. Për t’i kompensuar vështirësitë, Greqia e kolonelëve ndërmori aventurën ushtarake të Qipros, ndërsa Portugalia u përqendrua tek territoret koloniale.
Pra si në diktaturat e viteve 1970 në Evropë, Rusia e sotme pushtoi Ukrainën për të lavdëruar të kaluarën dhe i mbijetuar luftërave të brendshme për pushtet në Kremlin?
Po, por edhe sepse ekziston e ashtuquajtura “botë ruse”, të cilën askush nuk e di se ku mbaron, dhe ata që janë në pushtet, pra ata që e nisën këtë luftë, nuk e pranojnë që vendi më i madh jashtë Rusisë, Ukraina, por që i përket asaj bote, të shkojë drejt Perëndimit. Ata thonë “është pjesë e jona”, një arsyetim shumë i ngjashëm me luftërat klasike koloniale. Më kujton shumë ideologjinë portugeze të viteve 1960.
Ju shkruani se “sundimtari është në fron, por në realitet ecën mbi litar”, por edhe se “autokracitë nuk shemben kur janë në kulmin e brutalitetit të tyre, por në fazën burokratike-autoritare të ekzistencës së tyre”. A i referohet kjo edhe Rusisë së Putinit?
Përshtypja ishte se para luftës, Putin po përjetonte atë fazë. Ishte një udhëheqës më i dobët dhe më i moshuar. Megjithatë, regjimet nuk bien kur janë në gjendjen e tyre më represive, por kur janë më të relaksuara. Ky ishte ndoshta rasti në Rusinë e viteve 2010-2011, por jo tani. Tani regjimi rus po forcon makinerinë e tij të represionit.
Pra regjimi i Putinit nuk do të marrë fund së shpejti?
Ne nuk mund të parashikojmë një fund të menjëhershëm. Siç e kam thënë por edhe shkruar në librin tim, një nga ngjashmëritë me atë që ndodhi në Spanjë dhe Portugali është pikërisht kohëzgjatja e madhe. Por ato regjime u rrëzuan pas vdekjes së themeluesve të tyre...
Çfarë mund të presim nga bisedimet Putin-Trump…
Kanë kaluar 3 vjet e 3 muaj që nga pushtimi i Ukrainës. Nëse vazhdon edhe për 7-8 muajsh lufta do të ketë zgjatur aq sa zgjati Lufta e Dytë Botërore për Bashkimin Sovjetik. Në 3 vjet kemi qenë dëshmitarë të humbjeve të mëdha për Rusinë: qindra mijëra burra të vrarë, probleme serioze të shkaktuara nga sanksionet, ndërprerje e komunikimeve me Perëndimin. Shkurt, Putin e ka të vështirë që ta paraqesë si një fitore luftën në Ukrainë. Kur flasim për lëshime nga Putini, duhet të specifikojmë se këto janë tërësisht virtuale.
Në çfarë kuptimi?
Ai mund të kërkojë të vendoset një kufizim për numrin e ushtarëve në ushtrinë ukrainase, por për pjesën tjetër do të jetë e vështirë të kthehet prapa. E vërteta është se sulmi i vitit 2022 dështoi, pati disfata ushtarake ruse, dhe rajonet e pushtuara u aneksuan përmes referendumeve.
Pra nuk shihni ndonjë shans për sukses në negociata?
Mund të ketë ndonjë zhvillim pozitiv nëse Putin tërhiqet nga disa prej kërkesave të tij. Të paktën në këtë mënyrë mund të arrihet tek armëpushimi. Përndryshe jo. Putin dhe Trump po i telefonojnë njëri-tjetrin, por presidenti amerikan nuk është i plotfuqishëm. Ai nuk mund t’i thotë Zelensky-t që të heqë dorë nga 4 rajonet ukrainase dhe ta tërheqë ushtrinë nga ato qytete. Sepse ushtria ukrainase do të vazhdojë të luftojë edhe pa mbështetjen amerikane.
Atëherë, cili është qëllimi i këtyre përpjekjeve diplomatike?
Putini e bën këtë sepse dëshiron të legjitimohet. Negociatat janë pjesë e këtij procesi legjitimimi: Putini i tregon botës se po përpiqet. Por kushtet e tij janë shumë të forta.
Cili është problemi kryesor i presidentit rus?
Pas dy vitesh, e ka thuajse e pamundur t’i shpjegojë kombit por edhe historianëve të së ardhmes se kjo luftë ka sjellë ndonjë sukses. Të ashtuquajturit nazistë ukrainas janë ende
në pushtet, ushtria ukrainase nuk është shpërbërë.
Dhe çfarë mendoni për rolin që po luan Bashkimi Evropian?
BE-ja u gjend në një situatë të paprecedentë. Kur Trump e akuzon Evropën se është ushtarakisht e dobët, e bën këtë në mënyrë të pandershme: BE-ja nuk u çarmatos për të kursyer burime apo për t’ua kaluar barrën e sigurisë të tjerëve, por sepse militarizimi i tepërt i Evropës, çoi në dy luftëra botërore në shekullin XX-të./ Përshtati "Pamfleti" nga “Huffington Post Italia”
Lini një Përgjigje