FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Familjet e aktivistëve të ndaluar flasin për frikën dhe konfuzionin e tyre ,ndërsa raketat izraelite godasin burgun Evin në Iran…
Kur Mehraveh Khandan dëgjoi për urdhrin e Izraelit për evakuime nga Teherani javën e kaluar, gjëja e parë që i shkoi ndërmend ishte babai i saj.
Reza Khandan, i burgosur për aktivizmin e tij për të drejtat e njeriut në vitin 2024, ishte ulur në një qeli në burgun Evin të Teheranit, në buzë të zonës së evakuimit.
Ajo iu përgjigj telefonatave nga miqtë e saj, të cilët mbetën pa frymë nga tronditja e bombave izraelite, ndërsa dhjetëra mijëra njerëz iknin nga kryeqyteti iranian. Babai i saj, në të kundërt, nuk kishte asnjë mënyrë për t'u larguar. Ai ishte bllokuar.
“Ishin momentet më të pafuqishme dhe më të bllokuara në të gjithë jetën time. Ky ishte imazhi më i qartë për mua i situatës sonë si iranianë: njëri na kap, kështu që tjetri mund të na godasë”, tha 25-vjeçari nga Amsterdami.
Të hënën, frika më e keqe e Mehraveh u realizua kur Izraeli goditi burgun e Evin.
Pamjet e paqarta të kamerave të sigurisë treguan hyrjen duke shpërthyer dhe portën duke u shembur, me gjyqësorin e Iranit që konfirmoi dëmet në disa pjesë të burgut. Të afërmit e të burgosurve i thanë Guardian se kishte raportime për lëndime në repartet 4, 7 dhe 8, ku mbahej Reza, megjithëse ai nuk u lëndua.
“Janë lënduar lehtë nga forca e shpërthimit, vala e shpërthimit bëri që kokat e tyre të godisnin murin”, tha Hussein, një i afërm me bazë në Iran i avokatit të të drejtave të njeriut Mohammed Najafi, i cili është i burgosur në repartin 4. “
The Guardian nuk mundi të verifikonte në mënyrë të pavarur pretendimet për lëndime brenda burgut.
Mehraveh është vetëm një nga shumë anëtarët e familjes së të cilëve u ndaluan për arsye politike nga qeveria iraniane. Ata tani kanë frikë për sigurinë e të dashurve të tyre të bllokuar në burgje, të paaftë për t'i shpëtuar bombave.
Zyra e ministrit izraelit të mbrojtjes tha se sulmi në burg ishte pjesë e një sulmi më të madh ndaj "objektivave të regjimit dhe organeve qeveritare të shtypjes në zemër të Teheranit".
Të paraburgosurit dhe aktivistët e të drejtave të njeriut kanë bërë thirrje për lirimin e përkohshëm të të burgosurve derisa të ndalen luftimet.
Një grup të ndaluarish, përfshirë Rezën, i dërguan një letër kreut të gjyqësorit të Iranit të mërkurën duke i kërkuar atij të lirojë përkohësisht të burgosurit, duke cituar një ligj iranian që lejon lirimin me kusht gjatë kohës së luftës.
“Burgjet nuk janë të pajisura me sisteme paralajmërimi për sulme ajrore, strehimore apo rrugë të sigurta evakuimi, veçanërisht reparti i 8 i burgut Evin, i cili është në një gjendje edhe më të cenueshme dhe nuk ka as edhe një fikës zjarri”, thuhej në letër.
Mehraveh dhe anëtarë të tjerë të familjeve të të ndaluarve nuk ishin optimistë se qeveria iraniane do të miratonte lirimet, duke vënë në dukje një model të rritjes së represionit gjatë kohërave të krizës.
Për Reza Younesin, vëllai 25-vjeçar i të cilit, Ali Younesi, mbahet në burgun e Evinit që nga viti 2020, kushtet janë përkeqësuar tashmë. Të mërkurën, familja e tij mori lajmin se Ali ishte zhvendosur nga Evini në një vend të panjohur dhe se përpjekjet e avokatëve për ta gjetur atë kishin rezultuar të pasuksesshme.
“Shokët e tij të qelisë e telefonuan mamanë time nga burgu për të na njoftuar. Shpresonim se ndoshta ai ishte transferuar në një repart tjetër ose edhe në një burg tjetër, por nuk ka asnjë informacion”, tha 43-vjeçari Younesi, duke folur nga Suedia.
Ai shtoi se kishte frikë se vëllai i tij do të transferohej në repartin 209, ku kryhen marrje në pyetje. Sipas një raporti të Amnesty International të vitit 2020, forcat e sigurisë janë dokumentuar duke torturuar të paraburgosurit në repartin 209, duke përfshirë rrahjet dhe goditjet elektrike.
Aliu, një student aktivist, u akuzua nga autoritetet iraniane për posedim "pajisjesh shpërthyese" dhe për lidhje me Organizatën Popullore Muxhahedine të Iranit, të cilën Irani e konsideron një grup terrorist. Ai u dënua fillimisht me 16 vjet burg, dënim i cili iu reduktua në gjashtë vjet e tetë muaj pas një apeli të kohëve të fundit.
“Ky është një model për regjimin. Ajo që bëjnë kur janë në krizë për të treguar se mund ta kontrollojnë shoqërinë është të bëhen më agresivë, ata shtypin njerëzit e zakonshëm në shoqëri, veçanërisht të burgosurit”, tha Younesi.
Grupet e të drejtave të njeriut ndanë shqetësimin e Younesit. Qendra për të Drejtat e Njeriut në Iran me seli në Nju Jork paralajmëroi të enjten se 54 të burgosur politikë në pritje të dënimit me vdekje ishin në rrezik të madh.
“Ekziston frika në rritje se autoritetet iraniane mund të përdorin mbulesën e luftës për të kryer këto ekzekutime, duke i përdorur ato si mjete hakmarrjeje dhe frikësimi për të heshtur më tej mospajtimin dhe për të mbjellë frikë në të gjithë popullsinë”, tha grupi i të drejtave të njeriut në një deklaratë.
Të shtunën e kaluar, forcat e sigurisë arrestuan të paktën 16 persona për “përhapje thashethemesh” dhe banorët në Iran i thanë gazetës Guardian se kishin vënë re një rritje të arrestimeve të njerëzve kritikë ndaj regjimit. Ministria e Brendshme e Iranit ka publikuar një video të dikujt që rrëfen se ka punuar në emër të Mossadit (shërbimit të inteligjencës së Izraelit) në Iran.
Familjet e të burgosurve politikë thonë se sulmet ajrore izraelite mbi burgjet nuk janë përgjigja ndaj represionit shtetëror. Ata thonë se bombardimi i burgjeve mund t'i vërë të burgosurit politikë në rrezik.
“Ne nuk besojmë se ai [Naxhafi] është fare i sigurt – ne e dimë si brutalitetin e Republikës Islamike ashtu edhe intensitetin e sulmeve të Izraelit. Kur na telefonon, ne mund të dëgjojmë zhurmën e lëshimeve të raketave dhe të sulmeve kundërajrore përmes telefonit”, tha Hussein.
Brenda burgut Evin, thuhet se të paraburgosurit kanë filluar të grumbullojnë mallra, nga frika se luftimet jashtë do të çojnë në përkeqësimin e kushteve. Shokët e qelisë së Aliut po blinin më shumë ushqim nga arka, tha Reza.
Kontrollimi i të dashurve brenda burgjeve është bërë më i vështirë pasi qeveria e Iranit ka vendosur një ndërprerje pothuajse të plotë të internetit për popullsinë e saj.
Mehraveh, e mësuar të fliste me të atin nga jashtë vendit duke telefonuar të ëmën, e cila e vinte në altoparlant në një telefon të veçantë, nuk ka mundur t’ia dëgjojë zërin që nga bombardimi i burgut.
Për Rezën, familja e të cilit nuk ka dëgjuar nga vëllai i tij prej gjashtë ditësh, mungesa e komunikimit ishte thellësisht shqetësuese.
Më parë, Aliu e telefononte nënën e tij çdo ditë në telefonin e burgut, duke e ngushëlluar me detajet e përditshme të rutinës së tij. Kohët e fundit, ai kishte filluar të mësonte frëngjisht nga të burgosurit e tjerë dhe, në këmbim, po u mësonte atyre astronomi, pasionin e tij. /Përshtati Pamfleti nga The Guardian/
Lini një Përgjigje