FLASH
Shkruar nga Catherine Bosley & Michael Rasch
Der Euro könnte durch eine stärkere Integration der Kapitalmärkte und neue Schuldtitel international attraktiver werden. Die globale Nachfrage nach dem Euro ist jedoch schwer zu steuern.
Der Dollar steht unter Druck. Er hat in den letzten Monaten gegenüber vielen anderen Währungen an Wert verloren. Seine Rolle als wichtigste internationale Währung wird zunehmend infrage gestellt. Gleichzeitig will der chinesische Präsident Xi Jinping den Yuan stärken. Diese Konstellation verleiht einem alten europäischen Projekt neuen Schwung: Der Euro soll international an Bedeutung gewinnen, also seinen Marktanteil als Reservewährung und im internationalen Handel ausbauen.
Als die Gemeinschaftswährung 1999 eingeführt wurde, hofften viele Europäer, dass der Euro dem Dollar als globale Reservewährung Konkurrenz machen würde. Diese Hoffnung erfüllte sich jedoch nicht. Stattdessen verlor der Euro nach einer kurzen Phase der Beliebtheit wieder an Bedeutung, nicht zuletzt, weil die europäische Wirtschaft mehrere Jahre lang hinter den Erwartungen zurückblieb.
Laut Zahlen der Bank für Internationalen Zahlungsausgleich (BIZ) ist der Anteil des Euro am globalen Devisenhandel von 38 % im Jahr 2001 auf 29 % im Jahr 2025 gesunken.
Die geopolitischen Turbulenzen der letzten Monate und die wachsenden Zweifel an der Verlässlichkeit der USA als Partner haben das Interesse an einer Alternative zum Dollar neu entfacht. Bislang gibt es jedoch keine wirklich vergleichbare Alternative, da keine andere Währung ähnliche Stärken aufweist: Nirgendwo sind die Kapitalmärkte so tief und liquide wie in den USA, und Rohstoffe wie Öl und Kupfer werden weltweit in Dollar abgerechnet.
Neue Schritte zur Stärkung der Rolle des Euro
Europa will diese Chance jedoch nutzen. Derzeit zeichnet sich ein neuer Versuch ab, die Position des Euro zu verbessern. Christine Lagarde, Präsidentin der Europäischen Zentralbank (EZB), erklärte vergangene Woche, dass die bestehenden Repo-Linien – eine Form der Liquiditätshilfe für Länder mit engen wirtschaftlichen Verflechtungen zur Eurozone – überarbeitet werden, um sie attraktiver zu gestalten. Dies soll den Zugang zu Euro-Liquidität erleichtern und die internationale Nachfrage nach EU-Anlagen steigern. Aktuell stellt die EZB den Zentralbanken von Schwellenländern wie Ungarn, Albanien, Nordmazedonien und Rumänien Repogeschäfte zur Verfügung.
Darüber hinaus planen die Finanzminister der Eurozone, am 16. Februar zu erörtern, wie die internationale Nutzung des Euro durch Stablecoins und die Ausgabe neuer gemeinsamer Schuldtitel gestärkt werden kann, wie aus einem Dokument der Europäischen Kommission hervorgeht, über das die Nachrichtenagentur Reuters kürzlich berichtete.
Die Vorteile einer attraktiveren europäischen Währung liegen auf der Hand. Eine höhere Nachfrage nach auf Euro lautenden Vermögenswerten würde die Anleiherenditen am Markt senken und damit die Finanzierungskosten für Staaten und Unternehmen reduzieren. Wenn Unternehmen Zugang zu günstigeren Krediten haben, stärkt dies auch die gesamtwirtschaftliche Nachfrage, wie EZB-Präsidentin Lagarde in einer Rede im Mai 2025 betonte. Je häufiger der Euro im Handel und bei der Rechnungsstellung verwendet wird, desto weniger müssen sich Unternehmen gegen Wechselkursschwankungen absichern. „Und das würde Europa vor Sanktionen und anderen Formen des Drucks schützen“, sagte sie.
Ein „übermäßiges Privileg“ würde der EU entgegenkommen.
Die USA profitieren seit Jahrzehnten von der internationalen Dollarnachfrage, die selbst in Krisenzeiten anhält. Dies ermöglicht es dem US-Finanzministerium, trotz seiner enormen Verschuldung neue Anleihen zu günstigen Konditionen auszugeben. Valéry Giscard d'Estaing, der französische Finanzminister unter Charles de Gaulle in den 1960er Jahren, bezeichnete dieses Phänomen sogar als „exzessives Privileg“.
Ein solcher Vorteil käme den hochverschuldeten Ländern Europas zugute, die dringend mehr in Verteidigung und Digitalisierung investieren müssen. Laut dem ehemaligen italienischen Ministerpräsidenten Mario Draghi besteht ein jährlicher Investitionsbedarf von rund 800 Milliarden Euro, um die europäische Wirtschaft zukunftsfähig zu machen.
Damit der Euro international an Attraktivität gewinnt, sind jedoch weitreichende Reformen des Binnenmarktes erforderlich, allen voran die Einführung der Kapitalmarktunion, die seit 2014 diskutiert wird. Diese Union wurde kürzlich in Spar- und Investitionsunion (SUI) umbenannt. Durch Maßnahmen wie die Harmonisierung des Insolvenzrechts und die Schaffung einer einheitlichen Finanzmarktaufsichtsbehörde will die SUI die Aktien- und Anleihemärkte der Eurozone stärken.
Ein wesentlicher Unterschied zwischen der amerikanischen und der europäischen Wirtschaft liegt im Bankensektor. Während amerikanische Unternehmen primär über den Kapitalmarkt finanziert werden, geschieht dies in Europa häufig über Bankkredite. Privatanleger in den USA investieren vorwiegend in Aktien und Anleihen, während europäische Haushalte ihr Geld oft auf niedrig verzinsten Bankkonten anlegen.
Ökonomen sind der Ansicht, dass diese Ressourcen produktiver eingesetzt werden könnten. Laut Europäischer Kommission belaufen sich die Spareinlagen bei Banken auf rund zehn Billionen Euro. Brüssel ist überzeugt, dass diese über die SIU (Einheit für nachhaltige Investitionen) für wirtschaftliche Investitionen mobilisiert werden könnten.
Die gemeinsame Emission von Anleihen bleibt umstritten
Kjo sjell përsëri në fokus kërkesën për instrumente investimi evropiane, siç janë letrat me vlerë të borxhit të përbashkët në nivel të BE-së. Si guvernatori i bankës qendrore franceze, François Villeroy de Galhau, ashtu edhe zëvendëspresidenti i BlackRock, Philipp Hildebrand, kanë theksuar nevojën për standarde të tilla në muajt e fundit. Qëllimi do të ishte harmonizimi i tregjeve heterogjene të obligacioneve qeveritare evropiane dhe krijimi i një aseti të krahasueshëm me obligacionet qeveritare amerikane ose japoneze.
Sipas disa pjesëmarrësve në tregun financiar, euroobligacionet gjithashtu nuk janë thelbësore për zhvillimin e tregut evropian.
“Është mirë ta kesh, por jo domosdoshmërisht”, shpjegoi Fabio Lisanti, kreu i biznesit të tregjeve në bankën amerikane Citi në Evropën kontinentale, në takimin vjetor të Shoqatës Ndërkombëtare të Tregut të Kapitalit (ICMA) verën e kaluar.
Është e padiskutueshme që vëllime të mëdha të aseteve të denominuara në euro do të krijonin stimuj të rinj për pjesëmarrësit në tregun e huaj. Një ndryshim tashmë po bëhet i dukshëm këtu. Gjatë dy viteve të fundit, kompanitë amerikane dhe të tjera jo-evropiane kanë emetuar gjithnjë e më shumë obligacione të denominuara në euro. Deri në fund të vitit 2025, pjesa e tregut të emetuesve nga jashtë BE-së arriti në 28 përqind, sipas bankës gjermane Helaba.
Sipas ING, interesi ndërkombëtar në tregun e BE-së ka të ngjarë të mbetet i lartë këtë vit, jo vetëm sepse normat e interesit në Eurozonë janë aktualisht më të ulëta se në SHBA. Banka holandeze madje pret që emetimet e reja të obligacioneve në euro nga kompanitë amerikane - të njohura në zhargonin e industrisë si "obligacione të kundërta Yankee" - të arrijnë një nivel rekord prej 120 miliardë eurosh në vitin 2026.
Për më tepër, ministrat e Financave të Eurozonës me sa duket po synojnë gjithashtu të zgjerojnë pjesën e tregut të monedhave të qëndrueshme euro. Këto janë monedha dixhitale, vlera e të cilave është e lidhur me një pikë referimi të qëndrueshme, siç janë obligacionet qeveritare ose ari. Ato premtojnë rritje të efikasitetit për transaksionet e pagesave, pasi një pagesë mund të përpunohet në një proces të vetëm të automatizuar dhe të lirë. Monedhat e qëndrueshme janë një zgjidhje e sektorit privat - ndryshe nga një euro dixhitale e lëshuar nga BQE-ja. Ndërsa kjo e fundit ka për qëllim të plotësojë paratë e gatshme, në formën e saj të parashikuar aktualisht, ajo ofron pak përparësi ndaj parave elektronike konvencionale.
Tregu i stablecoin-eve, i cili përbën plot 40 përqind të të gjithë tregtimit të kriptovalutave, dominohet plotësisht nga dollari. Stablecoin-i më i njohur është ndoshta Tether, kriptomonedha e tretë më e madhe pas Bitcoin dhe Ethereum, me një kapitalizim tregu prej 184 miliardë dollarësh.
Një problem kyç me monedhat dixhitale qëndron në rreziqet që lidhen me stabilitetin financiar, pasi përpunimi i pagesave dhe menaxhimi i fondeve të klientëve po zhvendosen nga bankat tek emetuesit e monedhave të qëndrueshme, të rregulluara lehtë. Në dritën e kësaj, anëtari i bordit të Bundesbank, Michael Theurer, bëri thirrje për më shumë asete të tilla evropiane në një artikull të ftuar për Handelsblatt këtë javë.
"Për të mbrojtur sovranitetin financiar të Evropës, ne kemi nevojë për monedha të qëndrueshme evropiane konkurruese dhe të dominuara nga euro", shkroi Theurer.
Ndërkohë, në Evropë kanë dalë disa monedha të qëndrueshme euro ose projekte të lidhura me to. Për shembull, nëntë banka nga nëntë vende të ndryshme, duke përfshirë UniCredit, ING, SEB dhe Deka, kanë bashkuar forcat për të krijuar një monedhë të qëndrueshme euro, duke synuar, ndër të tjera, të ofrojnë përpunim më të shpejtë dhe më të lirë të pagesave të pavarur nga gjigantët e industrisë amerikane si Mastercard dhe Visa.
“Nëse monedhat stablecoin të dollarit fitojnë rëndësi, kjo forcon dollarin dhe lë më pak “thërrime buke” për pjesën tjetër të botës, përfshirë euron”, thotë Ludovic Subran, Drejtor i Investimeve dhe Kryeekonomist i grupit të sigurimeve Allianz.
Marrëveshjet e tregtisë së lirë mund ta ndihmojnë euron
Përtej tregjeve të kapitalit, ekzistojnë edhe mundësi për të zgjeruar rolin e euros. Marrëveshjet e planifikuara të tregtisë së lirë të BE-së, për shembull me vendet e Mercosur të Amerikës së Jugut ose Indinë, ka të ngjarë të nxisin përdorimin e euros në tregtinë e mallrave. Paralelisht, BE-ja po zhvillon një euro dixhitale dhe po përmirëson sistemet e pagesave ndërkufitare.
Deri më tani, leva të tilla për promovimin e euros mezi janë përdorur. Kjo duhet të ndryshojë, thotë Subran. Programi SAFE i BE-së për shpenzimet e mbrojtjes mund të përfshijë gjithashtu kritere për faturimin në euro.
“Ajo që nevojitet është një qasje fleksibile, à la carte”, thotë ai, duke shtuar se “hap pas hapi, përdorimi i euros në funksionet e saj të ndryshme duhet të zgjerohet - në tregti, financë, shërbime dhe pagesa”.
Kërkesa për euro mbetet një arrë e vështirë për t’u thyer.
Një sfidë është kërkesa ndërkombëtare për euro, të cilën as Komisioni dhe as BQE-ja nuk mund ta ndikojnë drejtpërdrejt. Për sa kohë që mallrat si nafta çmohen në dollarë, shumë vende dhe kompani jo-evropiane ka të ngjarë të preferojnë kreditë në dollarë për të minimizuar rrezikun e kursit të këmbimit.
Një faktor tjetër që po e ul kërkesën është pesha e vendeve evropiane në indekset kryesore që investitorët përdorin për të vlerësuar portofolet e tyre. Aktualisht, kjo peshë është e ulët. Për shembull, SHBA-të përbëjnë 71 përqind të indeksit të aksioneve MSCI World. Franca renditet e para midis vendeve të BE-së në indeksin referues, por me një pjesëmarrje prej vetëm 2.6 përqind.
Megjithatë, një peshë më e lartë për Evropën kërkon më shumë rritje ekonomike dhe kompani të mëdha konkurruese në BE.
Befürworter gemeinsamer EU-Schulden sollten zudem bedenken, dass diese Anleihen noch nicht in den wichtigsten Finanzindizes enthalten sind. Dies verringert die internationale Nachfrage und erschwert ihren Verkauf in Krisenzeiten. Obwohl die Kommission in Brüssel bei Anbietern wie MSCI für deren Aufnahme geworben hat, blieb dies bisher erfolglos.
Wie bei vielen EU-Initiativen dürften die vorgeschlagenen Maßnahmen zur Förderung des Euro wenig Wirkung zeigen oder nur mit erheblicher Verzögerung umgesetzt werden. Sollten sie sich unerwartet als wirksam erweisen, wird Europa das Risiko tragen müssen, die Folgen dieses Erfolgs zu tragen.
Eine höhere internationale Nachfrage nach dem Euro würde die europäische Währung gegenüber Dollar, Yen und Pfund tendenziell stärken. Dies würde den ohnehin schon schwächelnden Außenhandel der EU belasten und somit die Wirtschaft schwächen. /Adaptiert von NZZ /
Lini një Përgjigje