FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Një operacion i gjerë i inteligjencës ushtarake ruse ka vënë në shënjestër 13 vende të NATO-s dhe Ukrainën, duke hakuar kamera sigurie, kompani logjistike dhe sisteme teknologjike për të monitoruar lëvizjen e armëve. Zbulimi vjen në një kohë kur edhe Shqipëria po zgjeron rrjetin e kamerave inteligjente me projektin "Smart City", ndërsa ende mban pasojat e sulmeve kibernetike të vitit 2022.
Një raport i përbashkët i agjencive të inteligjencës dhe sigurisë kibernetike të Shteteve të Bashkuara, Holandës dhe disa vendeve evropiane ka zbuluar një nga operacionet më të mëdha të spiunazhit kibernetik të viteve të fundit, të organizuar nga shërbimi ushtarak rus i inteligjencës GRU.
Sipas raportit, njësia 26165 e GRU-së, e njohur në botën e sigurisë kibernetike edhe me emrat APT28, Fancy Bear, Forest Blizzard apo BlueDelta, ka zhvilluar që prej fillimit të luftës në Ukrainë një fushatë të koordinuar sulmesh ndaj infrastrukturës civile dhe teknologjike në vendet e NATO-s.
Objektivi nuk kanë qenë vetëm serverët qeveritarë apo rrjetet ushtarake.
Hakerët rusë kanë depërtuar në kompani logjistike, porte, aeroporte, kompani teknologjike, sisteme të kontrollit të trafikut ajror, operatorë transporti detar e hekurudhor, por edhe në kamera sigurie dhe zile inteligjente të vendosura në banesa dhe biznese private.
Qëllimi ishte mbledhja e informacionit mbi lëvizjen e pajisjeve ushtarake, armëve dhe ndihmës që vendet e NATO-s dërgonin drejt Ukrainës.
Raporti përmend se operacioni ka pasur objektiva në Bullgari, Çeki, Francë, Gjermani, Greqi, Itali, Moldavi, Poloni, Rumani, Sllovaki, Holandë, Shtetet e Bashkuara dhe Ukrainë, ndërsa hetimet vijojnë edhe për vende të tjera partnere të Aleancës.
Sipas agjencive perëndimore, hakerët përdornin një kombinim teknikash si password spraying, spear-phishing, email të infektuar dhe komprometimin e llogarive Microsoft Exchange për të marrë kontrollin mbi rrjetet kompjuterike.
Një pjesë e rëndësishme e operacionit ishte marrja nën kontroll e kamerave IP të lidhura me internetin.
Shërbimet holandeze të inteligjencës konfirmuan se një numër kamerash të vendosura përgjatë korridoreve ushtarake në Holandë ishin hakuar dhe përdoreshin për të parë në kohë reale lëvizjen e autokolonave dhe pajisjeve ushtarake. Në shumicën e rasteve, pronarët e kamerave nuk kishin dijeni se pajisjet e tyre ishin komprometuar.
Sipas hetimit, shumica e kamerave të hakuara ishin pajisje të lira të prodhuara në Kinë, kryesisht të markave Hikvision dhe Dahua, të cilat përdornin ende fjalëkalimet e fabrikës ose versione të vjetra të programeve të sigurisë.
Raporti thekson se pas dështimit të ofensivës së shpejtë ushtarake në Ukrainë dhe rritjes së ndihmës perëndimore për Kievin, GRU zgjeroi operacionet e saj nga objektivat ushtarake drejt infrastrukturës civile që mbështeste logjistikën e NATO-s. Përmes kamerave dhe sistemeve të monitorimit, inteligjenca ruse kërkonte të identifikonte llojin e armëve që transportoheshin, itineraret e lëvizjes dhe kohën e mbërritjes së tyre.
Smart City i Edi Ramës
Ky zhvillim merr rëndësi edhe për Shqipërinë.
Edhe pse vendi ynë nuk përmendet në listën e shteteve të goditura në këtë operacion, Shqipëria është anëtare e NATO-s prej vitit 2009 dhe vitet e fundit është bërë pjesë e infrastrukturës së përbashkët të Aleancës. Në territorin shqiptar zhvillohen stërvitje ushtarake, funksionojnë baza të NATO-s dhe kalojnë sisteme logjistike të rëndësishme për sigurinë rajonale.
Në të njëjtën kohë, qeveria shqiptare ka nisur zbatimin e projektit "Smart City", i cili parashikon instalimin e rreth 5 mijë kamerave inteligjente të lidhura në një qendër të vetme monitorimi. Sistemi do të përdorë inteligjencë artificiale për të lexuar targat, identifikuar automjete në kërkim, monitoruar trafikun dhe analizuar në kohë reale situata të ndryshme në hapësirat publike.
Pikërisht këto sisteme monitorimi janë bërë objekt diskutimi në shumë vende evropiane pas publikimit të raportit për operacionin rus. Ekspertët e sigurisë kibernetike theksojnë se sa më i madh të jetë numri i pajisjeve të lidhura me internetin, aq më e madhe bëhet edhe nevoja për mbrojtje të vazhdueshme nga sulmet kibernetike.
Për Shqipërinë, kjo çështje merr një rëndësi të veçantë edhe për shkak të përvojës së vitit 2022, kur vendi u godit nga një seri sulmesh kibernetike që paralizuan përkohësisht një pjesë të administratës publike. Sulmet, të atribuuara nga autoritetet shqiptare aktorëve të lidhur me Iranin, nxorën jashtë funksionit platformën e-Albania, goditën serverët shtetërorë dhe më pas prekën edhe sistemin TIMS, duke sjellë publikimin e mijëra dokumenteve në internet.
Ngjarjet e vitit 2022 treguan se infrastruktura dixhitale mund të kthehet në objektiv të operacioneve shtetërore të spiunazhit dhe sabotimit. Raporti i fundit mbi aktivitetin e GRU-së shton një tjetër dimension të këtij kërcënimi, duke treguar se në luftën moderne nuk synohen më vetëm serverët qeveritarë, por edhe pajisjet e zakonshme që qytetarët përdorin çdo ditë për sigurinë e shtëpive dhe bizneseve të tyre.
Për një vend anëtar të NATO-s si Shqipëria, që po investon në zgjerimin e rrjeteve inteligjente të monitorimit, zbulimet e publikuara nga partnerët perëndimorë e vendosin edhe më shumë në fokus rëndësinë e mbrojtjes së infrastrukturës kibernetike dhe të sistemeve që do të administrojnë mijëra kamera të lidhura në internet. /Pamfleti
Lini një Përgjigje