FLASH
Shkruar nga Pamfleti
-The arrest and imprisonment of the swimmer from Durrës, Jolanda Gila, who refused to become a spy for the Security-
He has turned 70 years old, but at first glance he seems to have fewer years on his shoulders. The assessment others give her when they see her amuses her immensely and never reveals her true age. The many problems that life has given him as a "gift", such as torture and beatings in the Durrës investigation, to accept the charge "for agitation and propaganda", the suffering in the Kosovo prison in Lushnja, the impossibility to marry and becoming a mother, or the death of her parents, has challenged her from the memories of being a national swimming champion. The only child of the Gila family, Jolanda, experienced the whip and the caress of fate throughout her life; the mentality of the time deprived her of marriage and the pleasure of being a mother, because she was among the first women who dared to go out in a bathing suit, swimming.
The rejection of her request to serve the former State Security, cost her a harsh pursuit and persecution by this institution, until the infamous accusation of "agitation and propaganda", an accusation which cost her 4 years of imprisonment .
Ms. Jolanda, when did you first start swimming?
I started it at the age of 13, together with my uncle's daughter, Luçi Gila. The coach was my aunt's son, Kristaq Bekridheli, which is why he convinced me to let me swim. We were the first group of active swimmers in the "Ylli i Quq" Sport-Club. I started with the "frog" style and immediately took part in the Balkan championship, which took place a few months later in Durrës. Swimming was and remains my passion. I practiced it until 1964.
In 1951, I completed the "Technique of Physical Culture" and at the same time was appointed a physical culture teacher at the 8-year school "29 Nëntori" in Durrës. My best result was in 1954, in the national championship, the 4 times 100 relay, where I broke the record. I ended my sports career in 1965 at the national championship held in the swimming pool of Korça, where I again set a record in 200 meters.
You have been sentenced to 6 years of imprisonment, under the charge: "for agitation and propaganda". How did this persecution of you begin?
My active existence in Durrës had not passed without being noticed by the heads of the former Security in the city. In 1952-1953, I was called to the former Internal Branch. Jashar Kasimati calls me to the office and after giving me some compliments and mentioning the fact that I was the granddaughter of the martyr Jorgji Mali, he says: "Do you know why we called you? We want you, in parallel with the profession of physical education teacher, to cooperate with us".
Immediately my conscience reacted and I gave him a simple, contradictory answer: I can't do it. "We will give you three days to think before you answer us," continued Kasimati, "but think carefully." After three days, I appeared again at the former Internal Affairs Department and gave the same negative answer.
Under these conditions, they ask me for a written answer, and after I gave it, they started chasing and hunting me, in all forms, until they managed to charge me with agitation and propaganda. The moving shadows of spies followed me in all my sessions and classes, on my way to and from school and everywhere else.
What exactly were you accused of and how?
Gjithçka ishte përgatitur me shumë kujdes. Ata kishin instruktuar njerëzit, që do dëshmonin kundër meje. Kishin dërguar në shtëpinë time, një prej atyre që unë i quaja shoqe, me motivacionin për të marrë një model fustani dhe e kishin fotografuar në hyrje të banesës. Në këtë mënyrë, do ta përdornin në gjykatë, për të thënë se dëshmia e saj, ishte e vërtetë dhe ajo kishte qenë në shtëpinë time. Unë kisha në shtëpi një bllok me fjalë dhe shprehje të ndryshme të gjuhës italiane, të mbledhura nga libra të ndryshëm, ku nuk bënin përjashtim edhe fraza marksiste-leniniste.
Italishten e dija shumë mirë, pasi nëna ime ishte rritur në Itali dhe në shtëpinë tonë, kishte jetuar së bashku me ne për shumë vite një italian, mik i babait. Pasi ishte përgatitur gjithçka me kujdes, pikërisht më 8 tetor 1979, në prag të Kongresit të Gruas që do të zhvillohej në Durrës, unë u arrestova.
Kjo ndodhi kur isha te një shoqja ime, kur kisha vetëm pak kohë që isha pushuar nga puna, me motivacionin se kisha kënduar diku këngë italiane. Rreth pasdites im atë, më tha se duhet të paraqitesha në Këshillin Popullor të lagjes, sepse kishte një përgjigje pozitive, për kërkesën time për punë.
Sapo shkova në Këshillin e lagjes, më dhanë në dorë një zarf dhe pa më lënë ta hap, më thanë: Prit se dikush ka diçka për të folur me ty. Pas disa minutash, erdhën disa civilë dhe më kërkuan të hip në “Gaz”-in e Degës, duke më thënë se pyetjet, do të m’i bënin në Degën e Brendshme. Rrugës, hetuesi Ilmi R., më komunikoi arrestin, më akuzën e “agjitacionit e propagandës”.
Si e mori vesh familja arrestimin tuaj dhe kur u dënuat?
Atë ditë, nuk munda ta lajmëroj familjen. Kur e morën vesh, prindërit u sëmurën, sepse unë isha fëmija i vetëm. Pronat e tim ati, ishin shtetëzuar, por pas arrestimit tim, ata i priste internimi. Fakti që nëna ime ishte motra e një dëshmori, e shpëtoi babanë nga internimi, kurse unë i rezistova rrahjeve dhe torturave nga më të dhunshmet, në hetuesinë e Durrësit. Më lidhnin duart me pranga dhe më rrihnin, derisa më binte të fikët. Pastaj më hidhnin sërish ujë dhe kërkonin që ta pranoja akuzën.
Dy herë rresht pas mesnate, më sillnin në qeli të burgosura të tjera, që kishin marrë përsipër të bënin rolin e provokatores dhe të spiunes, për të marrë informacion nga unë, për lidhjet që ata dyshonin se unë kisha me njerëz të tjerë dhe ndikimin tim mbi ta. Në kushtet e një gjendjeje të dalldisur timen, ish-hetuesi Ilmi R., mori dorën time dhe firmosi, duke shkruar ai vetë në fletën e proces-verbalit, sipas të cilit unë e pranoja akuzën.
Kështu, në vitin 1980, dola në gjyq dhe u dënova me 6 vjet heqje lirie, duke shpëtuar nga akuza e dytë, sipas së cilës, paraqisja rrezikshmëri shoqërore. Dënimin e vuajta në burgun e Kosovës në Lushnjë, së bashku me 250 të burgosura të tjera, një pjesë e të cilave, ishin të huaja.
Si e kujtoni momentin, kur dolët nga burgu?
Në vitin 1983, përfitova nga një amnisti dhe nga sjellja e mirë në burg. Atë ditë nuk do ta harroj kurrë. Të gjithë banorët e fshatit Kosovë, e kishin marrë vesh dhe kishin rrethuar gardhin tonë. Unë dëgjova dikë që bërtiste nga gëzimi dhe nuk dija ç’kishte. Dola dhe mora vesh, se kishte dalë një amnisti ligjore. Në oborr, të gjithë pyesnin me zë të lartë, se cila kategori përfitonte. Pas pak vjen një nga rojet dhe më thotë: “Edhe ti Jolanda përfiton”.
Nuk u besoja veshëve. Më është dukur pambarimisht e gjatë, rruga deri në Durrës. Te stacioni i trenit, kishte shumë njerëz që prisnin të afërmit e tyre. Mes turmës dallova nënën, që ishte plakur dhe kërrusur. Sapo e takova, mes ngashërimit, pyes për tim atë dhe mësoj që më kishte vdekur, gjatë viteve të mia të burgimit. Ndërsa nëna ishte në pikë të hallit. Bënte punë të ndryshme dore, për të mbijetuar. Pas më shumë se 10 vjetësh, ne morëm pronat tona, por atëherë dha shpirt edhe nëna ime, duke më lënë krejt të vetme.
Karriera sportive e Jolandës
“Vitet kur merresha me sport, i kujtoj si më të lumturat e jetës sime. Atë periudhë e kujtoj me nostalgji, si një skenar të gjallë filmi”, shprehet Jolanda. Ish-rekordmenia kombëtare e notit thotë se shpeshherë, e pushton një ndjenjë keqardhjeje, kur mendon për kushtet në të cilat stërviteshin dhe zhvilloheshin garat, në vitet ’60-të.
“Për pishina shërbenin sipërfaqe uji në det, të rrethuara nga varkat me flamurë mbi to. Kjo ishte e gjithë infrastruktura jonë atëherë dhe me gjithë vështirësitë, arrinim të realizonim kampionate kombëtare”, thotë Jolanda, duke shtuar dhe mentalitetin e atëhershëm për femrat, që dilnin me rroba banjoje në publik.
Jeta pas viteve ’90-të
After so many years, you see Jolanda wearing pants, taking care of the color or style of her hair. The motivation to challenge loneliness is found in many other elements, which for many are unimportant. She experiences the sunrise in the morning, tastes the first coffee, every good morning she receives from the neighbors. City walks are her passion, not to mention frequent visits to other cities in Albania.
Whenever he finds the opportunity, with a desire that does not exhaust him, he tells about the happy time, when he was in the group of the first swimmers of Durrës, when, parallel to swimming, he was affirmed as one of the sopranos of the first opera "The Free Wind" ", performed at the Palace of Culture, "Aleksandër Moisiu"./Memorie.al
Lini një Përgjigje