FLASH
Shkruar nga PamfletiTakimi i liderëve botërorë në Gjermani përfundoi për këtë vit, por shumë çështje mbeten të hapura.
Konferenca e Sigurisë në Mynih ka shërbyer për dekada si një forum ku liderë botërorë, politikanë, gazetarë dhe përfaqësues të shoqërisë civile diskutojnë sfidat kryesore globale.
Në vitet e fundit, kjo konferencë ka prodhuar fjalime që kanë ndikuar drejtpërdrejt në arkitekturën e politikës ndërkombëtare. Nga përplasja publike mes aleatëve të NATO-s për Irakun në vitin 2003, te fjalimi i Vladimir Putinit në vitin 2007 që sinjalizoi nisjen e një epoke të re përplasjesh me Perëndimin, e deri te kritikat e ashpra të JD Vance ndaj vendeve europiane në vitin 2025, çdo moment ka lënë gjurmë përtej fundjavës së konferencës.
Pas përfundimit të edicionit të këtij viti, disa pyetje mbeten në qendër të vëmendjes.
A do të “zgjohet” Europa përballë një bote në ndryshim?
Pas kritikave të forta të zëvendëspresidentit amerikan ndaj vlerave europiane në vitin 2025, shumë liderë europianë hynë në konferencën e këtij viti me ndjenjën e urgjencës. Presidenti francez Emmanuel Macron deklaroi përpara takimit: “Ky duhet të jetë momenti i zgjimit. Është koha që Europa të zgjohet.”
Macron dhe kancelari gjerman Friedrich Merz paraqitën vizione për një rol më të pavarur europian, duke theksuar njëkohësisht rëndësinë e ruajtjes së aleancës me Uashingtonin. Të dy njoftuan se kanë nisur bisedime për krijimin e një parandalimi bërthamor europian.
Kryeministri britanik Keir Starmer argumentoi për një marrëdhënie më të ngushtë mbrojtjeje mes Mbretërisë së Bashkuar dhe Bashkimit Europian, duke theksuar se vendi i tij “nuk është Britania e viteve të Brexit-it”.
Ai e quajti Europën një “gjigant të fjetur”, por sqaroi se forcimi i lidhjeve mbrojtëse mes Londrës dhe Brukselit nuk nënkupton dobësim të marrëdhënies me SHBA-në apo të rolit të NATO-s.
A mund të mbeten të bashkuara SHBA-ja dhe Europa?
Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, mbajti një ton më pajtues krahasuar me qëndrimet e vitit të kaluar. Ai deklaroi se SHBA-ja është “thellësisht e lidhur me Europën” dhe se e ardhmja e të dyja palëve mbetet e ndërthurur.
Rubio theksoi se administrata Trump synon ndërtimin e një rendi të ri botëror. “Jemi të gatshëm, nëse është e nevojshme, ta bëjmë këtë të vetëm, por preferojmë dhe shpresojmë ta bëjmë së bashku me ju, miqtë tanë në Europë,” tha ai.
Fjalimi i tij erdhi pasi një sondazh i YouGov tregoi se në gjashtë vendet më të mëdha europiane, perceptimi pozitiv ndaj SHBA-së ka rënë në nivelin më të ulët që nga fillimi i matjeve një dekadë më parë.
Kancelari Merz deklaroi se “është hapur një përçarje mes Europës dhe Shteteve të Bashkuara”. Ai shtoi se “lufta kulturore e lëvizjes Maga nuk është e jona” dhe theksoi se liria e shprehjes në Gjermani ndalet kur cenon dinjitetin njerëzor dhe kushtetutën.
Shefja e politikës së jashtme të BE-së, Kaja Kallas, kritikoi atë që e quajti “euro-sulmim në modë” nga SHBA-ja, duke theksuar se shumë vende në botë e shohin Europën si përfaqësuese të vlerave të respektuara ndërkombëtarisht.
A e dëshiron ende Trump Grenlandën?
Kryeministrja daneze Mette Frederiksen dhe homologu i saj nga Grenlanda, Jens-Frederik Nielsen, zhvilluan një takim 15-minutësh me Rubion në margjinat e konferencës, të cilin Frederiksen e përshkroi si “konstruktiv”.
Megjithatë, një ditë më pas ajo deklaroi se beson që presidenti Trump vazhdon ta dëshirojë Grenlandën, pavarësisht se ka zbutur retorikën për mundësinë e marrjes së saj me forcë. “Nuk mendojmë se kjo çështje ka përfunduar,” tha ajo.
SHBA-ja, Danimarka dhe Grenlanda kanë krijuar një grup pune për të diskutuar shqetësimet e Uashingtonit për sigurinë në Arktik. Frederiksen dhe Nielsen deklaruan se presioni ndaj popullsisë së ishullit ka qenë “i papranueshëm”.
A është më afër paqja në Ukrainë?
Rubio mungoi në një takim të fokusuar te Ukraina me liderët europianë, por u takua me presidentin ukrainas Volodymyr Zelenskyy në margjinat e konferencës.
SHBA-ja pritet të organizojë një takim trepalësh mes palëve ndërluftuese. Në fjalimin e tij, Zelenskyy deklaroi se Ukraina po bën “gjithçka” për t’i dhënë fund luftës, por theksoi se garancitë e besueshme të sigurisë janë thelbësore për arritjen e një marrëveshjeje.
Ai vuri në dukje se diskutimet për koncesione shpesh fokusohen vetëm te Ukraina. Sipas tij, Kievi ka nevojë për garanci sigurie nga SHBA-ja për të paktën 20 vjet përpara se të nënshkruajë një marrëveshje paqeje “me dinjitet”.
Zelensky kërkoi gjithashtu një datë të qartë për anëtarësimin e Ukrainës në Bashkimin Europian.
Cilët demokratë amerikanë morën pjesë?
Konferenca e Mynihut ka shërbyer shpesh si platformë për figura politike që synojnë kandidimin presidencial në SHBA.
Këtë vit, disa demokratë të njohur morën pjesë, duke përcjellë mesazhin se liderët europianë duhet të përballen me politikat e Trump. Mes tyre ishin guvernatori i Kalifornisë Gavin Newsom, senatori i Arizonës Ruben Gallego dhe guvernatorja e Miçiganit Gretchen Whitmer.
Vëmendjen më të madhe e mori kongresistja nga Nju Jorku, Alexandria Ocasio-Cortez, për të cilën u spekulua se prania e saj mund të sinjalizojë një kandidim të mundshëm presidencial në vitin 2028.
Ajo paraqiti atë që e quajti një “vizion alternativ” për politikën e jashtme amerikane nga e majta, duke akuzuar Trumpin për dobësimin e aleancës transatlantike dhe për promovimin e një “epoke autoritarizmi”.
E pyetur nëse kandidati i ardhshëm demokrat duhet të rishqyrtojë ndihmën ushtarake për Izraelin, Ocasio-Cortez deklaroi se ideja e “ndihmës plotësisht të pakushtëzuar, pavarësisht veprimeve, nuk ka kuptim”./ Përshtatur nga The Guardian
Lini një Përgjigje