FLASH
Shkruar nga Pamfleti
I governi della regione stanno utilizzando tetti massimi di prezzo, misure fiscali e supervisione del mercato per contenere l'impatto della crisi energetica...
I prezzi del petrolio sono in aumento sui mercati globali a seguito dell'escalation militare con l'Iran. Nell'ambito delle misure per scongiurare una crisi, l'Agenzia Internazionale dell'Energia ha deciso un rilascio coordinato e senza precedenti di 400 milioni di barili dalle riserve strategiche, mentre la Commissione europea ha affermato che finora non è stata individuata alcuna minaccia immediata per le forniture dell'Unione europea. Tuttavia, la pressione sui prezzi rimane forte, così come il rischio che lo shock energetico si ripercuota sull'intera economia.
Ciò che colpisce è il fatto che i governi della regione non stiano seguendo un approccio unitario, ma stiano costruendo tre principali linee di difesa: restrizioni amministrative dirette sui prezzi e sui margini di profitto, misure fiscali temporanee per assorbire parte degli aumenti e una supervisione più rigorosa del mercato.
In alcuni casi, l'utilizzo delle riserve strategiche rimane un'opzione, come strumento di stabilizzazione o come segnale di sicurezza per l'offerta sul mercato.
A livello regionale, i Balcani non considerano il recente aumento dei prezzi dei carburanti come un episodio temporaneo, bensì come un segnale di allarme per una nuova ondata di inflazione importata. I Paesi che hanno optato per tetti massimi di prezzo e restrizioni amministrative mirano a contenere immediatamente le dinamiche del mercato. Quelli che hanno utilizzato misure fiscali cercano di assorbire parte della crescita internazionale senza stravolgere completamente i meccanismi di determinazione dei prezzi. Nel frattempo, i Paesi che si concentrano principalmente su una supervisione più rigorosa puntano a prevenire pratiche abusive prima che si trasformino in una più ampia crisi del costo della vita, secondo un'analisi dell'IBNA.
Tuttavia, il denominatore comune è chiaro: maggiore controllo statale, reazioni politiche più rapide e minore tolleranza per i profitti eccessivi. Se le tensioni internazionali dovessero persistere, la prossima sfida per i governi dei Balcani non sarà solo quella di riuscire a tenere sotto controllo i prezzi dei carburanti alla pompa, ma anche di impedire che lo shock energetico si propaghi all'intera economia. In definitiva, sarà a questo punto che verranno valutate non solo la loro preparazione in materia energetica, ma anche la loro credibilità politica.
Misure adottate dai governi
Greqia është ndër vendet që ka zgjedhur një ndërhyrje të shpejtë në tregun e hidrokarbureve, me synim ndaljen e abuzimeve në çmime. Qeveria shpalli një marzh maksimal fitimi prej 5 cent për litër në tregtinë me shumicë të produkteve të naftës dhe 12 cent për litër në pikat e karburantit për benzinën 95 oktan dhe naftën. Masa do të mbetet në fuqi deri më 30 qershor dhe shoqërohet me gjoba që mund të arrijnë deri në 5 milionë euro. Vendimi i Athinës tregon se, në një periudhë paqëndrueshmërie ndërkombëtare, Qeveria synon të frenojë praktikat spekulative në tregtinë e karburanteve para se ato të reflektohen në çmime më të larta për konsumatorët.
Në Turqi, qasja është e ndryshme, por po aq ndërhyrëse. Me riaktivizimin e mekanizmit eşel mobil, një pjesë e konsiderueshme e rritjes ndërkombëtare të çmimeve të karburanteve përthithet përmes uljes së taksës së posaçme të konsumit, duke kufizuar ndikimin në pompë. Në të njëjtën kohë, ministri i Energjisë Alparslan Bayraktar njoftoi se vendi do të lirojë 11.6 milionë fuçi nga rezervat strategjike si pjesë e lëvizjes së koordinuar të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë. Ankaraja po përpiqet kështu të kombinojë një “buffer” fiskal me përdorimin e rezervave për të përthithur një pjesë të goditjes.
Në Kroaci, Qeveria i është rikthyer vendosjes së çmimeve tavan në tregun me pakicë. Kryeministri Andrej Plenkoviç njoftoi një tavan prej 1.50 euro për litër për benzinën pa plumb dhe 1.55 euro për litër për naftën, në fuqi nga 10 deri më 23 mars. Masa rikthen një instrument që ishte përdorur edhe gjatë krizës energjetike pas pushtimit rus të Ukrainës dhe pasqyron preferencën e Zagrebit për ndërhyrje direkte shtetërore kur turbulencat ndërkombëtare rrezikojnë të përkthehen në presion mbi çmimet e brendshme.
Edhe Serbia po vazhdon një politikë të kontrollit më të fortë shtetëror mbi tregun e karburanteve. Beogradi prej kohësh mban një mekanizëm për rregullimin e çmimeve maksimale me pakicë për produktet kryesore të karburanteve dhe, në përgjigje të rritjes së fundit të çmimeve ndërkombëtare, ka vendosur gjithashtu një ndalim të përkohshëm të eksporteve të naftës bruto, benzinës dhe naftës deri më 19 mars për të mbrojtur tregun e brendshëm nga mungesat dhe rritje të mëtejshme të çmimeve. Njëkohësisht, udhëheqja serbe ka lënë të hapur mundësinë e ndërhyrjeve fiskale nëse presioni vazhdon.
Në Bosnje dhe Hercegovinë situata paraqitet më komplekse, por fokusi kryesor mbetet kufizimi i marzheve të fitimit. Në Federatën e Bosnje dhe Hercegovinës, kufizimet mbi marzhet tregtare mbeten në fuqi, ndërsa Ministria federale e Tregtisë ka regjistruar ditët e fundit një rritje të re të çmimeve mesatare me pakicë, veçanërisht për naftën. Në të njëjtën kohë, po diskutohet edhe një ulje e përkohshme e akcizave, megjithëse një vendim i tillë do të kërkonte koordinim më të gjerë institucional në nivel kombëtar.
Në Kosovë, Qeveria ka zgjedhur një rregullim më të targetuar të tregut, në vend të ndërhyrjes horizontale në çmimet përfundimtare. Është vendosur një marzh maksimal fitimi prej 0.02 euro për litër në tregtinë me shumicë dhe 0.12 euro në tregun me pakicë, ndërsa autoritetet mbikëqyrëse kanë intensifikuar kontrollet për zbatimin e rregullave. Në të njëjtën kohë, në debatin publik po shtohen zërat që kërkojnë ulje të përkohshme të barrës tatimore mbi naftën, duke argumentuar se rritja e kostove të energjisë rrezikon të shkaktojë një reagim zinxhir në çmimet e mallrave dhe shërbimeve bazë.
Në Shqipëri nuk është vendosur një kufizim administrativ i drejtpërdrejtë mbi çmimet, ndërsa theksi është vendosur tek mbikëqyrja e tregut. Ministria e Financave ka ngritur një grup të posaçëm pune me përfshirjen e autoriteteve doganore dhe tatimore, i cili do të monitorojë sasitë, çmimet dhe sjelljen tregtare në tregun e hidrokarbureve deri më 30 qershor 2026. Ndërkohë, opozita po kërkon një mekanizëm ligjor që do ta detyronte qeverinë të aktivizonte automatikisht masa gjatë periudhave të krizave ndërkombëtare energjetike, një tregues se rritja e çmimeve të karburanteve po shndërrohet gjithnjë e më shumë në një çështje të debatit të brendshëm politik.
Maqedonia e Veriut, për momentin, duket se po ndjek një qasje pritjeje. Kryeministri Hristijan Mickoski deklaroi se vendi ka sasi të mjaftueshme të naftës dhe produkteve të naftës dhe la të hapur mundësinë e një uljeje të TVSH-së nëse kriza përshkallëzohet. Ndërkohë, kompania OKTA njoftoi një zbritje prej rreth 2 denarësh për litër për tregtarët që blejnë karburant nga kompania deri në fund të marsit, një masë që paraqitet si lehtësim indirekt për tregun, edhe pse nuk e zgjidh vetë problemin e rritjes së kostove.
Në Mal të Zi theksi është vendosur më shumë tek siguria e furnizimit sesa tek ndërhyrjet direkte në çmime. Qeveria deklaron se zotëron 44,260 ton rezerva strategjike, që përfaqësojnë rreth 40% të kërkesës ligjore, ndërsa thekson se, së bashku me rezervat e kompanive private, mund të garantojë furnizimin normal të tregut të brendshëm për rreth dy muaj. Mesazhi pas kësaj qasjeje është i qartë: të shmanget çdo perceptim për mungesë furnizimi, i cili shpesh shërben si katalizator për rritjen e çmimeve dhe panikun në treg.
Romania e Slovenia stanno seguendo un percorso più tecnocratico. Bucarest sta promuovendo un programma di aiuti statali del valore di 652 milioni di lei per gli operatori del trasporto merci e passeggeri su strada fino ad aprile 2027, con l'obiettivo di limitare i costi nei settori in cui gli aumenti dei prezzi del carburante si ripercuotono più rapidamente sull'economia in generale. Lubiana, d'altro canto, ha scelto di ridurre le accise su benzina, gasolio e olio combustibile, limitando gli aumenti di prezzo e mantenendo in vigore i nuovi tetti massimi di prezzo al dettaglio fino al 23 marzo.
Nella Repubblica di Cipro , il governo non ha ancora annunciato una misura generale, ma dichiara di essere pronto a intervenire qualora vengano rilevati aumenti ingiustificati dei prezzi o problemi di approvvigionamento. Nicosia sta monitorando attentamente la catena di approvvigionamento e sta valutando diversi scenari di intervento, senza ancora stabilire se agirà tramite misure fiscali, controlli più severi o restrizioni amministrative sui prezzi.
Artikull i goditur ! Nje pyetje kam pse nuk botohen rezultatet e sondazheve? Nuk ja vlen te votoj me. Po i mbani si statistika pa i botuar, keshtu humbisni kredibiltet! shumica derrmuese votojne te ulet apo hiqet akciza pse nuk botohet sondazhi ? flm
Ne Shqiperi cdo gje eshte e kontrolluar nga Rama, ne funksion te interesave te tij personale dhe oligarkeve rreth tij. Ben deklarata me sens mashtrimi per te ulur tensionet , por asgje nuk behet praktimisht Pra dhe nafta do shitet sa duan ata (Rama oligarjet), pasi ka dhe mbeshtetjen e Berishes. Cdo gje ka vdekur, edhe shpirti i kundershtimit per padrejtesite. Nje parlament me Zeqine, Taulante dhe Klose nuk ka asnje vlere per kete vend e kete popull. NUK KENI PARE GJE AKOMA ME KETE KM.