FLASH
Shkruar nga Mero Baze
È più facile affrontare una battaglia campale con l'Ufficio nazionale di pianificazione urbana che una battaglia di carte con gli uffici di pianificazione urbana dei distretti o di Tirana.
Qualche anno fa, quasi un decennio fa, ho provato con molti dei miei amici a redigere, anche privatamente, un piano urbanistico per il mio villaggio e poi a proporlo al comune come una sorta di manuale per lo sviluppo del villaggio. Nessuno se ne è occupato. Il comune, no, no. Mi mandavano sempre un tizio che si occupava delle pubbliche relazioni e mi dicevano: "Che problema hai?". Non avevo problemi. Ma avevo bisogno di un piano urbanistico che tracciasse la strada per ogni quartiere del villaggio e indicasse dove svilupparla per chi voleva tornare.
Un giorno, trasformando la cosa in un problema, qualcuno mi trovò una planimetria del villaggio del 1987, negli archivi del Consiglio distrettuale di Argirocastro. Era su carta da lucido, parzialmente danneggiata, ma leggibile. La scansionai, la riparai e mi accorsi che era straordinaria. Nessun architetto tra i miei amici che l'aveva scattata sarebbe stato in grado di realizzarla come aveva fatto un topografo dell'era comunista, assistito dall'urbanista distrettuale. Già nel 1987, aveva calcolato dove quella parte del villaggio potesse essere edificata per l'edilizia residenziale, dove per l'intrattenimento e il turismo, e aveva distribuito le aree isolate del villaggio ancora coperte di rovi, dando vita ai corsi d'acqua e alle rive circostanti.
Da quel giorno, non ho ancora ricevuto risposta da nessuno se questo piano sia in vigore, se abbia ancora valore legale e se possa essere "aggiornato". Non parlo di permessi, perché con la burocrazia che esiste per ottenere i permessi in paese, nessuno va a prenderli. È più facile affrontare una battaglia di volontà con l'FNSh che una battaglia di lettere con gli uffici di pianificazione urbana nei distretti o a Tirana.
Ciò che sta accadendo a Theth è un film inedito che verrà replicato in futuro, lì e in altri luoghi ad alto potenziale turistico. Il motivo non è solo la riluttanza degli abitanti della zona a costruire ovunque sia possibile, ma anche lo stato albanese.
Che le aree con potenziale turistico debbano essere protette da costruzioni abusive, anche con l'uso di armi, è fuori discussione. Il problema è che la forza viene usata come principio quando si viola un ordine stabile, ma non abbiamo ancora una regola.
Ciò che manca ai villaggi albanesi è un piano urbanistico dettagliato, linee gialle per delimitare i villaggi e la garanzia che il piano non cambi e sia a lungo termine.
Quella foto della Chiesa di Theth e dell'iconico campo antistante è la cartolina delle Alpi albanesi da 100 anni. Fin dai tempi di Edith Durham, è stata pubblicata in tutto il mondo quando si parlava dell'Albania settentrionale. Naturalmente, dovrebbe essere preservata in questo modo.
But tourism, on the other hand, wants answers.
Dhe Shqipëria ka nevojë për një Kod urbanistik me tre të pestat e votave, për zonat me potencial turistik, që të jetë i vështirë për t’u ndryshuar.
Për 35 vjet, Thethi e meritonte një plan urbanistik të konsoliduar, të vendosur në qendër të fshatit, në një hartë gjigande ku t’u tregohej të gjithëve ku ka mundësi të ndërtohet dhe çfarë të ndërtohet. Me siguri që dhe po t’ia kishe kërkuar qeverisë gjermane, do ta bënte falas, do të sillte arkitektin më të mirë pa lekë. Kjo, së paku, do frenonte ëndërrimtarët e shkatërrimit dhe do t’i përballte banorët vetëm me burokracitë e lejeve të ndërtimit.
Por minimumi, Shqipëria ka nevojë të ketë një plan urbanistik të konsoliduar në çdo fshat, mundësisht të bërë publik në qendër të fshatit, për t’u treguar të gjithëve se kush do të ndërtojë, do të ndërtojë në këto vende dhe në këtë mënyrë. Kjo heq koston e lartë të lakmisë dhe shëmtisë urbane që pjell interesi i lartë për turizmin në ato zona, por nga ana tjetër e bën edhe të parashikueshëm zhvillimin, pasi tregon ku duhet të lihen rrugët, ku duhet të jenë ndërtesat e fshatit dhe ku objektet me destinacion turizmin apo jetën sociale.
Kjo nuk është se mund ta frenojë tërësisht fenomenin e ndërtimeve pa leje, por do të ulë shumë kostot e atyre që u ikën dëm mundimi për gjëra të mëdha dhe të shëmtuara.
Së dyti, masat represive dhe sidomos shqiptimi i gjobave të frikshme dhe ndërtimi i një aparati mbikëqyrës represiv është një arsye e fortë për ndërtime pa leje, pasi inspektorët hajdutë i përdorin ato gjoba për t’i frikësuar njerëzit dhe për t’i rrjepur.
Greqia, e cila ka mentalitet të përafërt me ne për ndërtimet pa leje, e ka zgjidhur duke e thjeshtuar ligjin e ndërtimit pa leje. Sipas ligjit, ai që ndërton në tokën që nuk e ka të vetën, ndërtimi i kalon pronë të zotit të tokës. Nëse ai është privat, e merr ai; nëse është shteti, e merr shteti. Pra, ia merr 100 për qind pronën, nuk hyn në negociata, gjoba, përqindje, etj. Kaq mjafton që askush të mos harxhojë asnjë lek për “tokë të zënë”.
Kjo e shoqëruar me planin urbanistik, që ata që e kanë tokën e tyre ta dinë se ku dhe çfarë duhet të ndërtojnë, e lehtëson procesin, pasi në fund të fundit, ky i dyti ka nevojë për legalizim urbanistik, por jo për pronën.
Dhe së fundmi, përsëri, i vetmi mjet që të na shpëtojë nga mbrojtja me armë nga ndërtimet pa leje, është liberalizimi dhe deregullimi i jetës në fshat. Lehtësimi i procedurave për të marrë leje, dhënia e tyre nga zyrat urbanistike të bashkive me një procedurë të thjeshtuar dhe projekte të imponuara nga vetë bashkia sipas një kodi urbanistik për fshatrat, ku përfshihet identiteti i zonës dhe tipologjia e ndërtimit, do t’i çojë gjithë njerëzit drejt ligjshmërisë. Dhe kjo do të na shpëtojë nga mbrojtja me armë të territorit prej zaptimeve dhe ndërtimeve pa leje.
Altrimenti assisteremo a questa battaglia ogni anno, perché la gente, in fin dei conti, vuole sviluppare le proprie proprietà e, se non si fornisce loro una soluzione rapida e chiara, faranno le stesse cose stupide che hanno fatto a Theth.
La liberalizzazione delle procedure per i permessi di costruire nel villaggio, la stesura di un piano urbanistico per ogni villaggio, non tramite gara d'appalto, ma da parte dei rispettivi comuni, sulla base di vecchi studi, la semplificazione dei permessi e l'eliminazione delle misure repressive che sono nelle mani di ispettori ladri, allontaneranno i rapporti degli abitanti del villaggio con il territorio e lo Stato, di cui non sono ancora una parte riconosciuta, poiché vengono ancora trattati come residenti di seconda classe.
Lini një Përgjigje