FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Instituti për Studimin e Luftës (ISW) vlerëson se komandanti i IRGC-së, Ahmad Vahidi, dhe anëtarë të rrethit të tij të ngushtë mund të kenë “siguruar të paktën përkohësisht kontrollin” mbi reagimin ushtarak dhe qëndrimin negociues të Iranit…
Optimizmi i brishtë i nxitur nga Presidenti amerikan Donald Trump për një marrëveshje brenda dy ditësh po i lë vendin pasigurisë së rrezikshme. Mbyllja e përsëritur e Ngushticës së Hormuzit u shoqërua me veprime agresive nga Garda Revolucionare, e cila përdori motoskafe për të kërcënuar anijet tregtare.
Nga ana e tij, presidenti amerikan, nga Dhoma e Menaxhimit të Emergjencave të Shtëpisë së Bardhë, e bëri të qartë se nuk do t'i nënshtrohej shantazhit, duke këmbëngulur për një bllokadë të ashpër detare të porteve iraniane. Sipas Wall Street Journal, Uashingtoni tani po përgatitet për ndërhyrje dinamike dhe sulme ndaj anijeve cisterna të lidhura me Teheranin.
Ç’po ndodh në Hormuz dhe bisedimet Iran-SHBA
Zyrtarë iranianë thanë se kanë anuluar rihapjen e Ngushticës së Hormuzit dhe kanë rivendosur kufizime në këtë rrugë detare jetike, pasi Shtetet e Bashkuara deklaruan se nuk do t’i japin fund bllokadës ndaj porteve iraniane.
Një agjenci britanike e sigurisë detare raportoi se anije të Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) qëlluan ndaj një cisterne, ndërsa ajo përpiqej të kalonte përmes ngushticës të shtunën. Reuters raportoi gjithashtu se një anije me flamur indian që transportonte naftë bruto ishte sulmuar në këtë korridor detar.
Komanda e përbashkët ushtarake iraniane Khatam al-Anbiya deklaroi të shtunën se Teherani e kishte rikthyer ngushticën në “statusin e saj të mëparshëm” dhe se ajo tani është “nën menaxhim dhe kontroll të rreptë nga forcat e armatosura”.
Irani tha se kufizimet do të mbeten në fuqi nëse Uashingtoni nuk “garanton liri të plotë lundrimi për anijet që udhëtojnë nga Irani drejt destinacioneve dhe nga destinacionet drejt Iranit”. Kjo u përsërit nga zëvendësministri i Jashtëm i vendit, Saeed Khatibzadeh, si dhe nga komanda detare e IRGC-së.
Negociatori kryesor iranian, Mohammad Bagher Ghalibaf, tha të shtunën se bisedimet e fundit me SHBA-në kanë bërë përparim, por mbeten dallime për çështjet bërthamore dhe Ngushticën e Hormuzit. “Kemi pasur përparim, por ende ka një distancë të madhe mes nesh,” i tha ai mediave shtetërore, duke iu referuar bisedimeve të fundjavës së kaluar. “Ka disa çështje për të cilat ne këmbëngulim… Edhe ata kanë vijat e tyre të kuqe. Por këto çështje mund të jenë vetëm një ose dy”, tha ai.
Presidenti Donald Trump tha se SHBA-ja po zhvillon “bisedime shumë të mira” me Teheranin, por paralajmëroi kundër “shantazhit” lidhur me këtë kanal kyç detar. Më pas ai lavdëroi aleatin e luftës, Izraelin, në një postim në rrjetet sociale, duke shtuar se aleatë të tjerë “kanë treguar ngjyrat e tyre të vërteta në një moment konflikti dhe tensioni”.
Asnjëra palë nuk dha detaje konkrete për gjendjen e negociatave të shtunën, vetëm disa ditë përpara skadimit të një armëpushimi të brishtë në luftën SHBA-Izrael kundër Iranit.
Lufta, tashmë në javën e saj të tetë, ka vrarë mijëra njerëz, është zgjeruar me sulme izraelite në Liban dhe ka çuar në rritjen e çmimeve të naftës për shkak të mbylljes së ngushticës, përmes së cilës zakonisht kalon një e pesta e furnizimeve botërore me naftë.
Duke folur për gazetarët në margjinat e një forumi diplomatik turk në Antalia, zëvendësministri i Jashtëm iranian Khatibzadeh tha se SHBA-ja “nuk mund të imponojë vullnetin e saj për të vendosur një rrethim ndaj Iranit, ndërsa Irani, me qëllim të mirë, po përpiqet të lehtësojë kalimin e sigurt përmes Ngushticës së Hormuzit”.
Në një postim në X, komanda detare e IRGC-së shkroi: “Për sa kohë lëvizja e anijeve nga Irani dhe drejt Iranit është nën kërcënim, statusi i Ngushticës së Hormuzit do të mbetet si më parë. Çdo shkelje e angazhimeve nga Shtetet e Bashkuara do të marrë një përgjigje të përshtatshme.”
Irani e mbylli zyrtarisht ngushticën më 4 mars në përgjigje të sulmeve ajrore amerikano-izraelite ndaj vendit dhe njoftoi rihapjen e saj të premten, pasi u arrit një marrëveshje për armëpushim 10-ditor mes Izraelit dhe Libanit, si pjesë e negociatave më të gjera për të arritur paqe në rajon.
Qendra e Operacioneve të Tregtisë Detare të Mbretërisë së Bashkuar tha se kishte marrë një raport nga një cisternë që ishte afruar dhe më pas ishte qëlluar nga “dy motovedeta të IRGC-së”, 20 milje detare në verilindje të Omanit. Kapiteni tha se nuk kishte pasur asnjë paralajmërim paraprak me radio. Agjencia shtoi se cisterna dhe ekuipazhi rezultojnë të sigurt dhe se autoritetet po hetojnë incidentin.
Njoftimi për ndryshimin e qëndrimit nga Irani erdhi një ditë pasi Donald Trump tha se bllokada amerikane do të “mbetet plotësisht në fuqi” derisa të arrihet një marrëveshje e përhershme paqeje me Teheranin. Presidenti amerikan tha gjithashtu se armëpushimi i përkohshëm me Iranin, i ndërmjetësuar nga Pakistani dhe që skadon të mërkurën, mund të mos zgjatet.
Delegacionet amerikane dhe iraniane pritet të zhvillojnë një raund të dytë bisedimesh për paqen, megjithëse koha ende nuk është konfirmuar. Agence France-Presse raportoi se ministri i Jashtëm i Egjiptit tha të shtunën se ka shpresa për një marrëveshje “në ditët në vijim”.
“Shpresojmë ta arrijmë këtë [marrëveshje] në ditët në vijim,” tha Badr Abdelatty, duke shtuar: “Jo vetëm ne në rajon, por e gjithë bota po vuan nga vazhdimi i kësaj lufte.”
Para se Irani të tërhiqej nga vendimi i tij, të paktën tetë cisterna nafte dhe gazi kishin kaluar përmes ngushticës gjatë periudhës së shkurtër kur ajo ishte e hapur në orët e para të së shtunës, sipas të dhënave të gjurmimit detar.
Rreth 20% e naftës dhe gazit natyror të lëngshëm në botë kalon përmes kësaj ngushtice të ngushtë, e cila është bërë një pikë qendrore e luftës SHBA-Izrael kundër Iranit. Mbyllja e saj ka rritur çmimet e energjisë në mbarë botën.
Në Liban, ushtria izraelite tha të dielën se një ushtar u vra gjatë luftimeve në jug, ndërsa nëntë të tjerë u plagosën, përfshirë një në gjendje të rëndë.
Garda Revolucionare merr në kontroll qëndrimin negociues
Forcat e Gardës së Revolucionit Islamik (IRGC) ka të ngjarë të ketë marrë kontrollin e reagimit të Iranit ndaj konfliktit në vijim, sipas një vlerësimi nga një institut i rëndësishëm kërkimor.
Instituti për Studimin e Luftës (ISW) vlerëson se komandanti i IRGC-së, Ahmad Vahidi, dhe anëtarë të rrethit të tij të ngushtë mund të kenë “siguruar të paktën përkohësisht kontrollin” mbi reagimin ushtarak dhe qëndrimin negociues të Iranit.
Sulmet e djeshme ndaj disa anijeve tregtare nga marina e IRGC-së shënuan një kthesë të fortë nga qëndrimi i mëparshëm i Iranit, sipas të cilit Ngushtica e Hormuzit ishte “plotësisht e hapur”.
Kjo deklaratë ishte bërë një ditë më parë nga ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araghchi.
Media të lidhura me IRGC-në njoftuan gjithashtu se Irani nuk ka rënë dakord të marrë pjesë në një raund tjetër negociatash me Shtetet e Bashkuara, duke përmendur kërkesa “të tepruara”.
Sipas ISW-së, sulmet e fundit ka të ngjarë të jenë planifikuar për të rritur presionin ndaj SHBA-së dhe për të konsoliduar kontrollin e IRGC-së mbi politikën negociuese të Iranit.
Reagime ndërkombëtare dhe përfshirja e Indisë
Kriza në Ngushticën e Hormuzit po merr përmasa ndërkombëtare, duke ndikuar drejtpërdrejt fuqitë e mëdha ekonomike. India thirri me urgjencë ambasadorin iranian në Nju Delhi, pasi dy anije me flamur indian u sulmuan nga forcat iraniane.
Megjithatë, pavarësisht lëvizjeve diplomatike, koha mbetet e kufizuar, pasi armëpushimi 15-ditor përfundon të mërkurën e ardhshme. Sipas analistëve, orët në vijim janë vendimtare për të përcaktuar nëse raundi i dytë i bisedimeve do të zhvillohet të hënën apo nëse rajoni do të përballet sërish me një përshkallëzim të pakontrolluar.
Optimizmi i kujdesshëm i shprehur nga Donald Trump për arritjen e një marrëveshjeje brenda dy ditësh po zëvendësohet nga pasiguri në rritje. Mbyllja e re e Ngushticës së Hormuzit u shoqërua me veprime agresive nga Garda Revolucionare, e cila përdori mjete të shpejta detare për të kërcënuar anije tregtare.
Nga ana tjetër, presidenti amerikan deklaroi nga Salla e Menaxhimit të Emergjencave në Shtëpinë e Bardhë se nuk do të pranojë presion, duke këmbëngulur në një bllokadë të rreptë detare ndaj porteve iraniane. Sipas Wall Street Journal, SHBA po përgatitet për ndërhyrje më të forta, përfshirë ndalimin dhe kontrollin e cisternave që lidhen me Iranin.
Qëndrimi i Iranit dhe vlerësimet për kapacitetet ushtarake
Udhëheqja iraniane shfaqet e palëkundur. Kryetari i parlamentit, Mohammad Bagher Ghalibaf, deklaroi se SHBA ka dështuar në arritjen e objektivave të saj.
Në një fjalim televiziv, ai theksoi se Irani ruan kontroll të plotë mbi këtë korridor strategjik dhe pretendoi se një anije amerikane për çminim u tërhoq për të shmangur një goditje.
Ndërkohë, sipas vlerësimeve të shërbimeve amerikane të inteligjencës, të publikuara nga The New York Times, Irani mund të ketë ruajtur rreth 70% të arsenalit të tij të raketave balistike, si dhe një pjesë të konsiderueshme të kapaciteteve të tij me dronë, pavarësisht sulmeve të mëparshme. /Pamfleti/
Lini një Përgjigje