FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Ndërsa përballja midis Izraelit dhe Iranit hyn në një fazë të re dhe më të rrezikshme, Uashingtoni thuhet se po shqyrton përdorimin e "Nënës së të Gjitha Bombave" (MOAB) në përgjigje të kërcënimit bërthamor në rritje të Teheranit.
Në qendër të diskutimeve është kompleksi bërthamor nëntokësor Fordow, një nga pjesët më të fortifikuara dhe më të paarritshme të programit të pasurimit të uraniumit të Iranit. MOAB (nëna e të gjitha bombave), me fuqinë e saj të tmerrshme dhe ndikimin psikologjik, duket të jetë një nga armët e pakta jo-bërthamore që mund të godasë në mënyrë efektive një strukturë kaq të fortifikuar.
Edhe pse nuk ka konfirmim zyrtar, rrjedhjet e informacionit nga burime ushtarake si në SHBA ashtu edhe në Izrael po intensifikojnë skenarët e "sulmeve kirurgjikale" ndaj infrastrukturës bërthamore të Iranit nëse nuk ka përparim në diplomaci.
Në këtë klimë të pasigurisë në rritje dhe aventurizmit ushtarak, emri MOAB po kthehet në plan të parë, jo si një rikthim në të kaluarën historike, por si një mjet i mundshëm në një krizë që mund të ndryshojë rrënjësisht ekuilibrin në Lindjen e Mesme.
Bomba MOAB
Në krye të listës së armëve konvencionale më shkatërruese në botë qëndron GBU-43/B, e njohur më mirë si “nëna e të gjitha bombave (MOAB)”. Ajo është një armë gjigante ajër-tokë, raketa më e fuqishme jo-bërthamore në arsenalin e Forcave të Armatosura të SHBA-së. Emërtimi i saj si "nëna e të gjitha bombave" nuk është ekzagjerim. MOAB është mishërimi i fuqisë dhe superioritetit teknologjik, i projektuar për të shkaktuar shkatërrim masiv, për të terrorizuar dhe paralizuar armikun, madje edhe para betejës.
Bomba MOAB është rreth 9 metra e gjatë, 1 metër në diametër dhe peshon rreth 9800 kilogramë, nga të cilat 8500 kilogramë janë eksplozivë H6 - një përzierje RDX, TNT dhe pluhur alumini, me një fuqi shumë më të madhe se TNT e pastër. Ajo nuk lëshohet nga avionë luftarakë konvencionalë, por lëshohet nga brendësia e avionëve transportues C-130 Hercules, duke siguruar stabilitet dhe hapësirën e nevojshme për lëshimin e saj. MOAB drejtohet nga GPS, i cili i jep saktësi të jashtëzakonshme në sulmin ndaj objektivave. Ajo nuk depërton në tokë, por shpërthen mbi objektiv, duke shkaktuar një valë të madhe goditëse që rrafshon instalimet sipërfaqësore, shpellat, llogoret dhe infrastrukturën nëntokësore.
Përdorimi i parë dhe i vetëm në Afganistan
MOAB u përdor për herë të parë në mënyrë operative më 13 prill 2017, gjatë një operacioni ushtarak amerikan në Provincën Nangarhar, Afganistan, pranë kufirit me Pakistanin. Shënjestra ishte një kompleks tunelesh nëntokësore dhe pozicionesh të fortifikuara të përdorura nga dega e Shtetit Islamik (ISIS-K). Shpërthimi ishte aq i fuqishëm sa u ndje disa kilometra larg.
Sipas Pentagonit, MOAB vrau afërsisht 94 luftëtarë të ISIS-it dhe shkatërroi plotësisht objektet e tyre, pa shkaktuar asnjë viktimë civile. Pavarësisht suksesit të operacionit, përdorimi i armës shkaktoi shqetësim global dhe rizgjoi debatet rreth etikës së përdorimit të një force të tillë në luftën konvencionale.
Armë lufte psikologjike
Përtej fuqisë së saj thjesht shkatërruese, MOAB funksionon gjithashtu si një mjet i luftës psikologjike. Emri i saj mbresëlënës, madhësia e madhe dhe reputacioni që e shoqëron krijojnë një klimë terrori midis armiqve dhe mbresëlënëse brenda vendit. Është karakteristike që kjo armë u zhvillua në mes të luftës në Irak (2003), por nuk u përdor kurrë, ndërsa funksionoi më shumë si një kërcënim dhe një shfaqje force sesa si një armë operative.
Kufizime dhe shqetësime
Pavarësisht fuqisë së saj të tmerrshme, MOAB nuk është një ilaç për të gjitha problemet. Ajo nuk mund të përdoret në zona të populluara për shkak të rrezes së saj të madhe të shkatërrimit. Gjithashtu, nuk mund të depërtojë në bunkerë të thellë nëntokësorë, gjë që kërkon përdorimin e llojeve të tjera të bombave, siç është "Depërtuesi Masiv i Ordnancës" (MOP) GBU-57A/B. Për më tepër, çdo përdorim i tij provokon reagime të forta politike, si brenda vendit ashtu edhe në nivel ndërkombëtar.
Një bombë, shumë pyetje
“Nëna e të gjitha bombave” mbetet një nga armët më mbresëlënëse dhe më kontraverse në arsenalin modern. Ajo mishëron superioritetin teknologjik, por edhe sfidën morale të shekullit të 21-të: Ku mbaron domosdoshmëria ushtarake dhe ku fillon tejkalimi humanitar? MOAB mund të mos përdoret më kurrë ose mund të shfaqet aty ku frika tejkalon arsyen.
Lini një Përgjigje