FLASH
Shkruar nga PamfletiPas pesë muajsh luftë, administrata amerikane po përpiqet të krijojë hapësirë për diplomaci, por Irani nuk jep shenja tërheqjeje. Ndërkohë, çdo alternativë për Donald Trump duket se shoqërohet me kosto gjithnjë e më të larta politike, ushtarake dhe ekonomike.
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, është rikthyer edhe një herë në një pikë vendimtare në përballjen me Iranin. Megjithatë, sa herë që administrata amerikane arrin në një moment të tillë, hapësira për veprim duket se ngushtohet, ndërsa çmimi i çdo vendimi bëhet më i lartë.
Shtëpia e Bardhë njoftoi të dielën se ndërprerja e sulmeve ajrore, tashmë për natën e tretë radhazi pas 13 netësh bombardimesh të pandërprera, kishte si synim krijimin e një mundësie për diplomaci. Në të njëjtën kohë, administrata paralajmëroi se forcat amerikane mbeten "plotësisht të gatshme" nëse situata përshkallëzohet sërish.
Ka disa shenja se po zhvillohen kontakte diplomatike. Irani bëri të ditur se ditët e fundit ka zhvilluar bisedime me Omanin në nivel zëvendësministrash të Jashtëm. Megjithatë, deri tani nuk ka asnjë tregues se Republika Islamike është e gatshme të ndryshojë qëndrimin për çështjen që shkaktoi përplasjen e fundit me Uashingtonin: këmbënguljen për të kontrolluar lundrimin në Ngushticën e Hormuzit.
Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme iraniane, Esmaeil Baghaei, deklaroi se aktualisht nuk ka bisedime me SHBA-në dhe se Teherani "nuk do ta lejojë kurrë Shtetet e Bashkuara të përcaktojnë kohën e luftës dhe të paqes".
Trump ndodhet sërish përballë të njëjtës dilemë. Ai është përpjekur të detyrojë Iranin të bëjë lëshime përmes intensifikimit të presionit ushtarak, por kjo strategji nuk ka prodhuar rezultatet e dëshiruara, ashtu si edhe në fazat e mëparshme të konfliktit.
Një alternativë do të ishte përshkallëzimi i mëtejshëm i luftës me angazhimin e trupave tokësore amerikane, duke shfrytëzuar epërsinë ushtarake të SHBA-së. Megjithatë, një hap i tillë do të sillte rrezik të madh për humbje të konsiderueshme të ushtarëve amerikanë dhe do ta thellonte një konflikt që tashmë është bërë thellësisht jopopullor në opinionin publik amerikan.
Pesë muaj pasi kishte deklaruar se lufta do të zgjaste vetëm disa javë, Trump vazhdon të kërkojë mënyra për të krijuar më shumë hapësirë manovrimi ndaj Teheranit. Por, sipas analizës së CNN, çdo lëvizje duket se vetëm ia kufizon edhe më shumë opsionet.
Në të njëjtën kohë, presioni politik po shtohet.
Rritja e çmimeve të naftës javën e kaluar ka rritur shqetësimet për një rritje të kostos së karburanteve në SHBA, duke ushqyer pakënaqësinë e shumicës së amerikanëve që kundërshtojnë luftën. Edhe pse çmimi i naftës Brent ra me më shumë se 6% të hënën pas pauzës së bombardimeve, pasiguria në tregjet energjetike mbetet e lartë.
Situata është komplikuar edhe më shumë nga kërcënimet e rebelëve Huthi të mbështetur nga Irani në Jemen ndaj rrugëve alternative të transportit të naftës përmes Detit të Kuq. Ndërkohë, rezervat globale të naftës po afrohen niveleve kritikisht të ulëta, duke shtuar frikën për një krizë më të gjerë energjetike.
Të gjitha këto zhvillime ndodhin ndërsa zgjedhjet afatmesme në SHBA po afrohen dhe republikanët e Trump përballen me një garë të vështirë.
Edhe brenda administratës amerikane po shtohen rezervat.
Sipas CNN, zëvendëspresidenti JD Vance dhe kryetari i Shefave të Shtabit të Përbashkët, gjenerali Dan Caine, shprehën shqetësime gjatë një takimi në Shtëpinë e Bardhë për rrezikun e zgjerimit të konfliktit. Caine ngriti shqetësimin se përshkallëzimi i luftës mund të ndikojë seriozisht në rezervat amerikane të municioneve.
Po ashtu, CIA dhe Agjencia e Inteligjencës së Mbrojtjes kanë vlerësuar se bombardimet amerikane kanë pak gjasa ta detyrojnë Iranin të ndryshojë pozicionin e tij në negociata.
Një konflikt pa rrugëdalje
Administrata Trump ka ende disa alternativa, por asnjëra prej tyre nuk duket bindëse.
Një mundësi do të ishte zgjerimi i bllokadës ekonomike ndaj porteve dhe anijeve iraniane për të kufizuar financimin e qeverisë iraniane dhe Gardës Revolucionare. Megjithatë, një strategji e tillë do të kërkonte javë ose muaj për të dhënë rezultat dhe nuk ka garanci se do të ndryshonte llogaritjet e Teheranit.
Për më tepër, Irani ka të ngjarë të përgjigjej duke rifilluar sulmet ndaj cisternave tregtare në Ngushticën e Hormuzit, çka do të rriste më tej pasojat ekonomike globale dhe presionin politik mbi administratën amerikane.
Një tjetër mundësi do të ishte rikthimi te memorandumi i mirëkuptimit që solli një armëpushim të përkohshëm. Por Irani nuk pritet të pranojë një marrëveshje të re pa siguruar atë që konsideron të drejtën për të rregulluar dhe përfituar financiarisht nga trafiku detar në Ngushticën e Hormuzit.
Për SHBA-në, pranimi i një kërkese të tillë do të përbënte një tërheqje politike, pasi rruga detare ishte e hapur përpara nisjes së luftës. Një kompromis i tillë do ta ekspozonte Trump ndaj kritikave nga republikanët që mbështesin një linjë më të ashpër ndaj Iranit.
Në Uashington po shtohen zërat që kërkojnë një strategji të re.
Senatori republikan Bill Cassidy deklaroi se presidenti duhet të nisë një debat kombëtar me qytetarët dhe Kongresin për të gjetur një rrugë tjetër përpara.
Ai tha se shpreson për një zgjidhje që nuk i jep Iranit kontroll mbi Ngushticën e Hormuzit dhe që nuk e detyron SHBA-në të shpenzojë "dhjetëra miliarda dollarë në një konflikt që deri tani nuk ka dhënë rezultatet e pritshme".
"Na duhet diçka ndryshe", u shpreh Cassidy.
Megjithatë, sipas analizës së CNN, pikërisht kjo është dilema kryesore e presidentit amerikan. Pas pesë muajsh luftë, askush nuk ka paraqitur një alternativë të besueshme që mund të ndryshojë rrjedhën e konfliktit.
Administrata ia besoi ambasadorit amerikan në OKB, Mike Waltz, detyrën për të shpjeguar strategjinë e re në intervistat televizive të së dielës.
Waltz deklaroi se Irani duhet ta marrë seriozisht paralajmërimin e Trump se SHBA është "plotësisht e gatshme" dhe se të gjitha opsionet mbeten në tavolinë.
Ai argumentoi gjithashtu se Irani është "i izoluar diplomatikisht, ekonomikisht dhe i dobësuar ushtarakisht", duke shtuar se Uashingtoni po negocion nga një pozicion force.
Megjithatë, analiza vëren se natyra asimetrike e konfliktit i jep ende Iranit mundësinë të shkaktojë pasoja të mëdha globale. Për sa kohë Teherani është në gjendje të kërcënojë anijet tregtare me dronë dhe raketa në Ngushticën e Hormuzit, ai mund të ndikojë drejtpërdrejt në ekonominë botërore dhe të rrisë presionin politik mbi SHBA-në.
Në të njëjtën kohë, mbijetesa e regjimit iranian, pavarësisht vdekjes së udhëheqësit suprem Ali Khamenei, forcon perceptimin se Teherani vazhdon të rezistojë përballë superfuqisë amerikane.
Edhe në planin e brendshëm, lufta vazhdon të jetë një barrë politike për administratën Trump.
Një sondazh i ri i CBS News/YouGov tregon se vetëm 31% e amerikanëve thonë se e kuptojnë qartë situatën në Ngushticën e Hormuzit. Vetëm 40% besojnë se SHBA ka avantazh në konflikt, ndërsa 76% mendojnë se lufta me Iranin ka rezultuar shumë më e vështirë sesa kishte parashikuar administrata.
Megjithatë, Mike Waltz këmbëngul se historia do ta vlerësojë përpjekjen e Trump për të penguar Iranin të sigurojë armë bërthamore, edhe nëse ky objektiv ka rezultuar më i vështirë sesa ishte parashikuar.
Për muaj të tërë, Donald Trump është përpjekur ta detyrojë Iranin të bëjë lëshime pa e përfshirë SHBA-në në një luftë tokësore të ngjashme me konfliktet e gjata në Lindjen e Mesme, të cilat ai i kishte kritikuar gjatë fushatës elektorale.
Por përvoja e deritanishme tregon se lufta mund të mos fitohet brenda kufijve që vetë administrata amerikane i ka vendosur veprimit ushtarak. Çdo hap i ri drejt përshkallëzimit rrezikon ta rikthejë presidentin në të njëjtën dilemë strategjike, ndërsa ende nuk duket një rrugë e qartë drejt një marrëveshjeje paqeje që do të përmbushte objektivat e Uashingtonit.
Situata për Trump po merr gjithnjë e më shumë tiparet e një konflikti ku nuk ekziston një zgjidhje e favorshme. Çdo alternativë mbart kosto të larta, ndërsa rruga drejt paqes mbetet ende e paqartë.
Lini një Përgjigje