FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Me Shtetet e Bashkuara që ngritën barrierat më të larta tregtare në një shekull, Komisioni Evropian i Ursula von der Leyen është në një mision për të bërë marrëveshje tregtare me të gjithë të tjerët…
Donald Trump po i kthen shpinën tregtisë së lirë dhe, bashkë me të, marrëdhënieve tregtare transatlantike prej 1.6 trilion eurosh. Kjo po e motivon Bashkimin Evropian që të bëjë marrëveshje tregtare pothuajse me të gjithë të tjerët.
Shtetet e Bashkuara përbëjnë 13 për qind të tregtisë botërore. BE-ja, tregu më i madh i vetëm në botë që përfshin 27 kombe dhe 450 milionë njerëz, përbën rreth 16 për qind – dhe po kërkon të zgjerojë udhëheqjen e saj.
"Vendet janë rreshtuar për të punuar me ne", i tha Politico-s, Presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen.
Që kur u rimandatua për të drejtuar Komisionin Europian, në dhjetor 2024, von der Leyen ka përfunduar bisedimet mbi një marrëveshje të shumëpritur me bllokun Mercosur të Amerikës Latine; është thirrur për të arritur një marrëveshje të tregtisë së lirë me Indinë këtë vit; dhe ka nisur ose rinisur bisedimet me Filipinet, Malajzinë, Tajlandën, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe të tjera.
Marrëveshja me bllokun Mercosur
Pse ka rëndësi? Brenda një jave pasi von der Leyen u betua në dhjetorin e kaluar, ajo fluturoi në Montevideo, Uruguay, për të shtrënguar duart me liderët e vendeve të Mercosur – Argjentinë, Brazil, Paraguaj dhe Uruguai – për një marrëveshje që do të krijonte një treg prej më shumë se 700 milionë konsumatorësh në të dy anët e Atlantikut.
Po çfarë e pengon atë?
Fermerët evropianë, veçanërisht në Francë, ende e kundërshtojnë me vrull marrëveshjen, e cila ka qenë në punë për një çerek shekulli, nga frika e konkurrencës nga importet e lira të Amerikës së Jugut.
Udhëheqësit politikë të Francës kanë mbajtur qëndrim kundër marrëveshjes Mercosur dhe ka kundërshtime edhe në Poloni, Belgjikë dhe Irlandë.
Fermerët refuzojnë të qetësohen, edhe pse marrëveshja përcakton kuota të ulëta importi për artikuj të tillë si viçi, shpendët dhe sheqeri. Pastaj është çështja e shpyllëzimit, veçanërisht në rastin e Brazilit, ku disa shqetësohen se kompanitë mund të përpiqen të anashkalojnë Rregulloren e BE-së për Shpyllëzimin (EUDR).
Ka gjasa që kjo të ndodhë së shpejti?
Lufta tregtare e gjithanshme e Trump ka kthyer valën në debatin e Mercosur, duke bërë që disa vende më parë skeptike – si Austria – të zhvendosen drejt kampit pro-marrëveshjes. Edhe Franca duket se po lëkundet, me ministrin e tregtisë Laurent Saint-Martin që tha se lufta tregtare e Trump është " një thirrje zgjimi për marrëveshjet tregtare ". Megjithatë, pohon ai, marrëveshja Mercosur është e papranueshme në formën e saj aktuale.
Një dritare mundësish do të hapej pas zgjedhjeve presidenciale të 18 majit në Poloni, e cila aktualisht mban presidencën e rradhës të Këshillit të BE-së. Një votim në Këshill do të bëhet në shtator ose tetor, nën mbikëqyrjen e Danimarkës, me nënshkrimin përfundimtar që pritet në fund të vitit.
Marrëveshja me Indinë
Pse ka rëndësi?
Von der Leyen fluturoi në Indi në shkurt me Kolegjin e saj të ri të Komisionerëve për të vendosur një MTL, të cilën ajo e quajti " marrëveshja më e madhe e këtij lloji kudo në botë ". Një marrëveshje tregtare do të krijonte një treg të përbashkët prej afro 2 miliardë banorësh, duke e lidhur Indinë më afër partnerit të saj më të madh tregtar, BE-në.
Me Indinë në rrugën e duhur për t'u bërë ekonomia e tretë më e madhe në botë deri në fund të dekadës, nuk është për t'u habitur që von der Leyen e ka vendosur përfundimin e marrëveshjes këtë vit në qendër të agjendës së saj të diversifikimit.
Çfarë e pengon atë?
Nëse e kaluara na mëson diçka, është se BE-ja duhet të jetë klinike në ndjekjen e zbatimit për një MTL me Indinë. Në vitin 2013, një marrëveshje u rrëzua pas 6 vitesh dhe 15 raundesh bisedimesh, mes zhgënjimit evropian për aksesin në treg në sektorë që variojnë nga makinat tek pijet alkoolike.
Njeriu kryesor i kryeministrit Narendra Modi në bisedime, ministri i Tregtisë Piyush Goyal, ka fituar një reputacion si negociatori më i ashpër tregtar në botë. Një çështje tjetër e ndjeshme për Nju Delhin është taksa e planifikuar e BE-së për kufirin e karbonit, me Goyal që kërcënon një taksë hakmarrëse që, thotë ai, do të tingëllonte " vdekje e prodhimit në Evropë".
Si von der Leyen ashtu edhe Modi e kanë bërë të qartë se duan të arrijnë marrëveshjen këtë vit – një ambicie e guximshme nëse përvoja na mëson diçka. Megjithatë, me Trump gjithashtu duke i bërë presion Indisë për të hapur tregun e saj, Nju Delhi po kërkon marrëdhënie tregtare më pak shtrënguese dhe më konsensuale. Modi gjithashtu do të dëshirojë të luajë me Uashingtonin dhe Brukselin kundër njëri-tjetrit për të arritur marrëveshjen më të mirë. Goyal do të shkojë në Bruksel më 1-2 maj për vizitën e tij të dytë të vitit 2025, përpara një raundi tjetër bisedimesh zyrtare nga 12-16 maj në Nju Delhi.
Marrëveshja me Australinë
Pse ka rëndësi?
Negociatat midis Australisë dhe BE-së nisën në vitin 2018, me 15 raunde të zhvilluara deri më tani. Arritja e një marrëveshjeje do të rriste PBB-në e bllokut me rreth 4 miliardë euro. BE-ja renditet si partneri i tretë më i madh tregtar i Australisë në mallra, përpara SHBA-së dhe i dyti në shërbime. Sidoqoftë, Brukseli mbetet në disavantazh kur bëhet fjalë për tregtimin me Down Under, pasi konkurrentët si Japonia dhe Mbretëria e Bashkuar gëzojnë akses preferencial përmes Marrëveshjes Gjithëpërfshirëse dhe Progresive për Partneritetin Trans-Paqësor (CPTPP).
Sigurimi i një marrëveshjeje jo vetëm që do të hapte akses në treg për eksportet evropiane të makinave dhe makinerive, por gjithashtu do të ndihmonte BE-në të zvogëlojë varësinë e saj nga Kina për lëndët e para kritike – Australia është e pasur me depozita mineralesh si litium dhe kobalt, si dhe me metale të rralla të tokës.
Çfarë e pengon atë?
Mish viçi dhe dele. Bisedimet dështuan pak para vijës së finishit në tetor 2023, kur ministri australian i tregtisë Don Farrell u largua duke u ankuar për mungesën e aksesit në tregun e BE-së. Komisioni Evropian u ankua në atë kohë se pala australiane kishte riparaqitur kërkesat bujqësore që, tha ai, "nuk pasqyronin negociatat e fundit dhe përparimin e bërë midis zyrtarëve të lartë".
Fermerët australianë duan ende akses më të madh në tregun e BE-së, por negociatorët tregtarë të Komisionit kanë pak hapësirë për të manovruar me lobin bujqësor të Evropës, armiqësor ndaj tregtisë më të lirë. Një tjetër pikë ngecëse janë treguesit gjeografikë (GI), sipas të cilave prodhuesit australianë do të humbnin të drejtat e emërtimit për produkte si Prosecco, Feta dhe Parmigiano Reggiano.
Ka gjasa që kjo të ndodhë së shpejti?
Zgjedhjet e përgjithshme të Australisë të 3 majit – të cilat ka të ngjarë të kthejnë një qeveri të udhëhequr nga kryeministri aktual Anthony Albanese – mund të përdorin armën fillestare në një shtytje të re negociuese. Farrell, njeriu që vrau marrëveshjen me BE-në në vitin 2023, tani thotë se " bota ka ndryshuar " pas ofensivës tarifore të Trump.
Edhe fermerët australianë thonë se nëse BE-ja dëshiron të përmbushë rolin e saj si lider në tregti, ajo duhet të ecë në këmbë dhe të arrijë marrëveshjen përtej vijës. Farrell foli në fillim të këtij muaji me Maroš Šefčovich, kryenegociatori tregtar i BE-së, dhe thotë se të dy kanë rënë dakord të takohen menjëherë pas zgjedhjeve.
Marrëveshja me Indonezinë
Pse ka rëndësi? Indonezia është ekonomia më e madhe në Shoqatën e Kombeve të Azisë Juglindore (ASEAN) - një komunitet tregtar rajonal - dhe kombi i katërt më i populluar në botë. Marrëdhënia e saj tregtare me BE-në zbehet. BE-ja është partneri i saj i pestë më i madh tregtar, por Indonezia, pavarësisht nga madhësia e saj, nuk renditet as në 30 vendet e para në raportet tregtare nga BE. Kjo paraqet një potencial të pashfrytëzuar.
Çfarë e pengon atë? Bisedimet gjatë dekadës së fundit kanë qenë të vështira, për të thënë të paktën, me mosmarrëveshjet që kanë përfunduar vazhdimisht para Organizatës Botërore të Tregtisë. Xhakarta kishte shpresuar të përfundonte bisedimet përpara se qeveria e saj e re të merrte pushtetin në tetor, por kjo doli shumë ambicioze.
Blloku dëshiron mineralin e nikelit të Indonezisë për industrinë e saj të çelikut dhe automobilave, por Indonezia ka ndaluar eksportet – të cilat BE-ja e ka sfiduar me sukses në OBT.
Ka gjasa që kjo të ndodhë së shpejti? Pas një raundi jopërfundimtar të 19-të korrikun e kaluar, asnjë raund i 20-të nuk është vendosur ende. Numri i madh i raundeve të zhvilluara tregon se sa i zvarritur është bërë procesi, me një zonë uljeje për një marrëveshje që i shmanget negociatorëve për gati një dekadë tani.
Azia Juglindore (Filipine, Malajzi, Tajlandë)
Pse ka rëndësi? BE-ja po shton gjithashtu përpjekjet për të forcuar lidhjet me vendet e tjera të ASEAN-it – duke rifilluar bisedimet tregtare të ngecura me Malajzinë, Tajlandën dhe Filipinet. Të gjithë e konsiderojnë BE-në ndër partnerët e tyre kryesorë tregtarë. Shtytja vjen ndërsa blloku duket të arrijë rivalët si Kina dhe SHBA në rajon.
Me një treg prej mbi 660 milionë konsumatorësh, ASEAN 10-vendesh është partneri i tretë tregtar i BE-së jashtë Evropës pas SHBA-së dhe Kinës. Malajzia është gjithashtu një anëtare e CPTPP, e cila mund të forcojë përpjekjet e BE-së për të ndjekur anëtarësimin, duke pasur parasysh se Mbretëria e Bashkuar është tashmë një anëtare e aleancës tregtare.
Çfarë e pengon atë? Mosmarrëveshjet rreth industrisë së vajit të palmës në Malajzi, e dyta më e madhe në botë, i shtynë të dyja palët të pezullonin marrëveshjen në vitin 2013 – ashtu si me Indonezinë, EUDR u bë një pikë pengese së bashku me shqetësimet mbi praktikat e qëndrueshme.
Në rastin e Filipineve, shqetësimet për shkeljet e të drejtave të njeriut nga kryeministri i mëparshëm Rodrigo Duterte dhe armiqësia ndaj Perëndimit i dhanë fund bisedimeve – të cilat rifilluan në vitin 2023 pasi Duterte dha dorëheqjen. Në mënyrë të ngjashme, një grusht shteti ushtarak në Tajlandë në vitin 2014 bëri që BE-ja të pezullonte diskutimet.
Ka gjasa që kjo të ndodhë së shpejti? Kryeministri i Malajzisë Anwar Ibrahim vizitoi Brukselin në janar për të nxitur një marrëveshje. Brukseli pret që raundi i parë i negociatave të zhvillohet ose para verës ose më vonë në 2025. Ministri i tregtisë i Malajzisë, Tengku Zafrul, pret që bisedimet të përfundojnë vitin e ardhshëm.
Bisedimet e MTL-së me Filipinet dhe Tajlandën po përparojnë, me raundet e ardhshme të vendosura në qershor - Brukseli do të presë bisedimet me Filipinet, ndërsa një delegacion i BE-së do të shkojë në Bangkok për negociatat tajlandeze. Disa kapituj në çdo negociatë tashmë janë rënë dakord përkohësisht. /Përshtati Pamfleti nga Politico/
Lini një Përgjigje