FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Merz, Macron dhe Starmer kundër Costës në një konflikt të paprecedentë diplomatik…
Në Këshillin Evropian ka shpërthyer një konflikt i ashpër. Në qendër të debatit është pyetja se kush duhet të udhëheqë përpjekjet diplomatike ndaj Rusisë. Antonio Costa dëshiron ta marrë këtë rol. Por edhe Friedrich Merz, Emmanuel Macron dhe Keir Starmer pretendojnë të kenë fjalën kryesore.
Në fakt, Ukraina këtë herë duhej të ishte vetëm një temë dytësore në samitin e Këshillit Evropian. Megjithatë, diskutimi mes krerëve të shteteve dhe qeverive për këtë çështje zgjati gati tre orë dhe pas dyerve të mbyllura shpërtheu një debat i ashpër. Në qendër të tij ishte presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa.
Të mërkurën u bë e ditur se shefi i kabinetit të tij, Pedro Lourtie, kishte vendosur kontakte me Kremlinin për të përgatitur negociata të mundshme. Kjo solli një reagim të vendosur nga kancelari gjerman Friedrich Merz dhe presidenti francez Emmanuel Macron. Sipas disa diplomatëve, të cilët e konfirmuan këtë të premten, ata ia bënë të qartë Costës se një veprim i tillë nuk mund të pranohej. Burime të qeverisë gjermane e cilësuan atë si një "fyerje" dhe "veprim joprofesional" të kryer pa koordinim paraprak. Në botën e diplomacisë, kjo përbën praktikisht një sulm frontal.
Por ekipi i Costës u mbrojt. Një zyrtare e BE-së deklaroi se bëhej fjalë vetëm për "kontakte të shkurtra, pa diskutime mbi çështje konkrete dhe pa negociata", duke i cilësuar ato thjesht si "punë diplomatike". Sipas saj, qëllimi ishte që BE-ja të ishte e përgatitur "kur të vijë momenti i duhur për të mbrojtur interesat e saj".
Në Komitetin e Ambasadorëve të BE-së, Lourtie kishte treguar të mërkurën se kishte zhvilluar dy biseda telefonike me këshilltarin e sigurisë së Vladimir Putinit. Megjithatë, nuk u sqarua se për cilin person bëhej fjalë, pasi Putini nuk ka një këshilltar të vetëm sigurie, por tre bashkëpunëtorë të afërt që merren me këtë fushë.
Çfarë kërkon Zelensky?
Kjo përplasje nuk ka të bëjë me një çështje të vogël, por me një problem themelor: kush do ta përfaqësojë Bashkimin Evropian nëse fillojnë negociatat me Rusinë?
Ministrat e Jashtëm të BE-së kishin debatuar për këtë temë që në maj, por pa arritur një përfundim. Përfaqësuesja e Lartë për Politikën e Jashtme, Kaja Kallas, kishte propozuar veten për këtë rol, por nuk arriti të sigurojë mbështetje, për shkak të mungesës së aftësive diplomatike, sipas disa vlerësimeve.
Pas debatit të së enjtes mbrëma, u bë e qartë se ku kalon vija kryesore e ndarjes. Në njërën anë qëndrojnë tre shtetet kryesore evropiane: Gjermania, Franca dhe Mbretëria e Bashkuar (E3). Në anën tjetër është presidenti i Këshillit Evropian.
Costa e justifikoi iniciativën e tij duke argumentuar se presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky u kishte kërkuar evropianëve të merrnin një "rol më aktiv në përpjekjet diplomatike". Sipas ekipit të tij, veprimet e Costës synojnë ruajtjen e unitetit të BE-së.
Një numër liderësh evropianë kanë theksuar gjithashtu se, sipas traktateve të BE-së, presidenti i Këshillit Evropian është "përfaqësuesi natyror i interesave të Bashkimit Evropian". Costa nuk është i izoluar në këtë qëndrim. Veçanërisht shtetet më të vogla, si Austria, e mbështesin atë. Megjithatë, nuk ka qartësi se sa i madh është ky grup mbështetës.
Nga ana tjetër, Merz dhe Macron kujtuan gjatë samitit takimin në Londër me Zelenskyn, të organizuar nga Keir Starmer në fillim të muajit. Sipas tyre, ai takim kishte për qëllim avancimin e përpjekjeve për negociata, me kërkesë të vetë presidentit ukrainas.
Në Londër u dakorduan 5 parime bazë për bisedimet me Putinin. Njëri prej tyre parashikon që negociatat të zhvillohen vetëm në një format katërpalësh: Rusia, Ukraina, Shtetet e Bashkuara dhe Evropa.
Merz dëshiron të përfshijë edhe Poloninë dhe Italinë
Nga kjo marrëveshje, Parisi, Berlini dhe Londra nxjerrin përfundimin se janë ata që flasin në emër të Evropës.
Kjo qasje mori mbështetje edhe nga kryeministrja daneze Mette Frederiksen dhe nga politikani holandez Rob Jetten. Të gjitha këto vende janë ndër partnerët më të afërt të Kievit dhe kontribuojnë me miliarda euro në armë dhe ndihmë dypalëshe.
Sipas Berlinit, përfshirja e Londrës është e domosdoshme, gjë që Costa nuk mund ta sigurojë. Për më tepër, Gjermania argumenton se duhet të merret parasysh edhe niveli i angazhimit konkret për Ukrainën.
Megjithatë, Merz po përpiqet më shumë se Parisi dhe Londra të përfshijë edhe Poloninë dhe Italinë, si shtetet e tjera më të mëdha të BE-së, duke promovuar formatin E5.
Të mërkurën e ardhshme, kryeministri polak Donald Tusk do të vizitojë Berlinin. Të enjten, Merz do të udhëtojë në Gdansk për një takim të vendeve E5, ku do të marrë pjesë edhe kryeministrja italiane Giorgia Meloni.
Zyrtarisht, takimi do t'i kushtohet përgatitjeve për samitin e NATO-s në Ankara, por në të do të diskutohet edhe diplomacia ndaj Rusisë. Pas takimit të Londrës, Meloni kishte kundërshtuar pretendimin e E3 se kishte legjitimitetin për të folur në emër të të gjithë Evropës.
Sipas raportimeve të F.A.Z., shefi i kabinetit të Costës kishte testuar paraprakisht në Berlin dhe Paris qëndrimin e tyre ndaj hapjes së një kanali komunikimi me Kremlinin. Në të dy rastet ai kishte marrë një refuzim të qartë, gjë që shpjegon edhe ashpërsinë e debatit të së enjtes.
Argumenti kryesor i Berlinit dhe Parisit ishte se fillimisht duhet të ketë koordinim brenda Evropës, përpara se të zhvillohen kontakte me Kremlinin.
Edhe Trump dëshiron të rrisë sërish presionin ndaj Moskës
Pas takimit të G7 në Evian, situata është ndërlikuar edhe më tej. Presidenti amerikan Donald Trump është treguar sërish i gatshëm të shtojë presionin ndaj Vladimir Putinit.
Shtetet e Bashkuara planifikojnë të tërheqin disa lehtësime sanksionesh që i kishin dhënë Rusisë për shkak të çmimeve të larta të naftës. Sipas burimeve diplomatike, Trump është bindur se Ukraina ndodhet në një pozitë të favorshme në fushën e betejës dhe se ky moment duhet shfrytëzuar.
Liderët evropianë kontribuuan në këtë drejtim duke nisur të enjten procedurat për zgjatjen e sanksioneve ekonomike kundër Rusisë. Për herë të parë, ato do të zgjasin një vit të plotë dhe jo vetëm gjashtë muaj.
Deri tani, Hungaria kishte penguar vazhdimisht këtë proces, duke krijuar tensione sa herë që sanksionet duhej të rinovoheshin. Me kryeministrin e ri Peter Magyar, për herë të parë që nga marsi i vitit 2025 u bë e mundur miratimi i konkluzioneve për Ukrainën me mbështetjen e të 27 vendeve anëtare. Megjithatë, mbeti një pengesë: Bullgaria vendosi veto ndaj paketës së ardhshme të sanksioneve kundër Rusisë, e cila është ende në negociata, nga frika se mund të preket funksionimi i rafinerisë së saj në Burgas.
Cili është rezultati i konfliktit?
Sipas zhvillimeve aktuale, vendet e grupit E3 synojnë të vazhdojnë përpjekjet e tyre diplomatike pa përfshirjen e António Costës. Nëse Costa do të ketë ende mundësi të luajë një rol qendror, kjo do të varet kryesisht nga pozicionimi i Giorgia Melonit.
Megjithatë, është e qartë se Berlini dhe Parisi do të ishin më të dobët në çdo negociatë me Rusinë nëse nuk do të mund të pretendonin se flasin në emër të të gjithë Bashkimit Evropian. /Përshtati Pamfleti/
Lini një Përgjigje