FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Maksim Rakipaj, originally from Përmet, whose family had helped and supported the Anti-Fascist National Liberation War, after graduating from the Navy School in Vlorë, in 1972 he was appointed an officer in the Merchant Navy, where he served with dedication until 1977. on the "Durrësi" steamer, he was arrested and sentenced to 15 years in political prison, as part of a "group", which also included his colleague, Aladin Kapo, the son of Hysni Kapo's brother. Family biography was also the reason for his punishment. After the end of the war, two of his uncles were sentenced to political prison, his grandfather was declared a kulak and in 1976, his father was expelled from the party.
Maksi began serving his sentence in the Ballsh camp and in 1979, he was transferred to the Spaçi camp and then to the Qafë Bari camp. He was released on September 12, 1984, benefiting from a reduced sentence, from an amnesty. After being unemployed for a long time, with many hardships, he got a job as a miner in the Mzezet mine, he worked until 1991. After the 1991s, he started working in the administration of the Municipality of Durrës, he served until 1997 and after that, he returned to the Merchant Navy (the last captain of the transoceanic ship "Vlora"), until he left Albania for Italy, (illegally on a dinghy), where he currently lives for many years.
Since the 90s, in addition to various jobs, Maksim Rakipaj has devoted himself to writing, such as; poetry, prose, fiction or documentary, translations, etc., publishing several books, such as: 'The Prophet – Khalil Gibran', (translation from English 'Toena' 2003), '20 love poems and a song of sadness', (translation from Spanish, 'Toena' 2003), 'Alive after the shipwreck', (published by ISKK, 2014), 'Bukowski – poetry', (translation from English, 'ENEAS', 2015), 'Trilusa m'Tirône', ( translation from Italian, 'UEGEN', 2015), 'Anthology of Arabic-Persian Poetry' (English translations, 'UEGEN', 2015), 'The Complete Sonnets of Shakespeare', (English translation, 'ADA' 2016') , 'Survivor' (autobiographical novel, '2 East, 2 West' 2018), 'Nobelists – poetic anthology, (UEGEN 2019), 'Hymn of happiness' ('JOZEF' 2023), etc. From the creativity of Mr. Rakipaj, Memorie.al is publishing the book "Survivor", (published in 2022 by "JOZEF" Publishing House in Durrës, directed by Mr. Aurel Kaçulini), where he has described his life chronologically, where the part the main one is that of serving the sentence in camps and prisons, as well as various characters, his co-sufferers that he met in the communist hell, etc.
A brazen "alien".
One of my tasks in the Municipality of Durrës was to prepare the program for the visits of various dignitaries to our city. In September '96, I made the work program for the reception of the German ambassador in Durrës. Among other things, I also planned a visit of the ambassador to the "Naim Frashëri" gymnasium. I chose "Naim Frashëri" because it was my high school. I spoke beforehand with the principal of the high school, who was very enthusiastic about this visit; we set the schedule and agreed on everything.
To accompany Mr. Ambassador, I also invited the deputies of our city, including Mr. Bashkim Kopliku, who was also Deputy Prime Minister. Around 11:00 am, it was the turn of the gymnasium visit; the environment created around Mr. ambassador, who was quite warm and friendly and he felt this. He behaved quite redeemed, with all his mistress.
In short: he was very pleased with this visit and the reception that was reserved for him everywhere. I often acted as a translator, from the English language. After visiting the school premises, the principal invited us to a large hall, prepared and decorated even with various writings in the German language, in honor of Mr. ambassador.
We took the seats that the school director had assigned us. I sat next to the ambassador and his lady, to serve as an interpreter. The students had prepared some recitations of poems, in the German language, by prominent poets, such as; Goethe, Heine, etc.
The ambassador and the lady were surprised and applauded each recitation loudly and even often, I saw them miss the art of the students. Meanwhile, the director of the school, begged me to tell the ambassador to consider the desire of the high school students from Durrës, for a twinning with a German high school. I told Mr. Bashkim Koplik, to tell him in German, but he withdrew: "I can't, Max. For the task I cover, it is also a matter of protocol, please understand me".
I myself told the ambassador in English the desire of the high school students for a twinning with their German peers. I made a brief introduction about the pro-German sympathies in Durrës and not only about German football and Bayern Munich. The German immediately became cold, distant, as if I had asked him for money...!
- "Ah, I understand, the principal and the students of the school are looking for twinning with a German school, pooo, I understand. Hmm... this reminds me of the years in post-war Germany. Then the German schoolboys, asked (just like you now), to be twinned with the French schools, because they went there and ate better, they brought with them when they came back, sausages, different foods, some clothes, sweaters, things like that, you understand...eeeeh... ?! Me, personally, understand me, I'm against twins…but I understand what's behind them…”!?
Mbeta keq. Pashë me bisht të syrit nxënësit. Ishin të mërzitur, të fyer, i kishin kuptuar të gjitha ato ç’tha z. ambasador. Më duhej t’i jepja një përgjigje, por më duhej ta fshihja tërbimin, fyerjen…! Nuk e fsheh…pata qejf t’i përgjigjem me zhargonin e parapëlqyer dhe të pasur në fyerje, të detarëve, pa zënë n’gojë atë të burgut…!
Pashë nga Bashkim Kopliku, kuptova nga mimika e tij, që duhej të flisja, deputetët e tjerë, nuk ndjeheshin…?! Mora frymë thellë dhe i thashë:
– “Ju njoftoj, z. ambasador, se gjimnazi tjetër në Durrës, prej kohësh ka një binjakëzim të tillë dhe janë kënaqur më tepër anglezët, që kanë ardhur në Durrës nga ky binjakëzim. Ju siguroj se kështu do të ndodhë edhe me nxënësit gjermanë. Një gjë tjetër, që mendoj se duhet të mësoni, shkëlqesia juaj, është se gjermanishtja, nuk bën pjesë në programin mësimor të kësaj shkolle.
Këta nxënës, që ju emocionuan me gjermanishten e tyre, e kanë mësuar këtë gjuhë, me mësues private, me pagesë dhe së fundi ju them se; vërtet jemi një vend i varfër, por, gjithsesi, nuk jemi në nivelet që ishim në vitet ’90-91, as në nivelin e varfërisë gjermane të pasluftës, as në nivelin e Shqipërisë së pasluftës, të shkatërruar nga Gjermania juaj, z. ambasador. Të jeni i sigurt, që simpatitë pro-gjermane të këtyre nxënësve, nuk do të cënohen prej fjalëve tuaja të nxituara. Faleminderit për durimin që më dëgjuat, shkëlqesi”.
Disa “alienë” janë vërtet të pacipë…! Pas disa vitesh, u njoha me një të tillë. Njëherë m’u prezantua si amerikan dhe pas një viti, si duket nuk e mbante mend, që qemë prezantuar më parë, m’u prezantua si irlandez. Ky merrej me shoqatat joqeveritare, të famshmet OJQ. Kishte rreth tre vjet në Shqipëri. Kur po pinim me disa miq të përbashkët nga një kafe në qendër të Tiranës, befas ky anglez-irlandez-amerikan, tha:
– “A e dini ju, miqtë e mi, se dy vajzat e mia, janë regjistruar në universitet për të mësuar gjuhën shqipe”?!
– “Besoj se i ati, u ka folur mirë për Shqipërinë”, – i tha dikush.
– “Ahahahahah, jooo, e ke gabim. Po e mësojnë shqipen, sepse këtu në Shqipëri, bëhen parà…! Ahahaha, prandaj po e mësojnë”.
– “Mirë e ka ky miku, – më tha ai që ishte ulur afër meje. – Ky horri, merr 1000 $, për një biçim leksioni, përveç se i paguhet edhe udhëtimi, fjetja, transporti, ushqimi”!
– “Nga dalin gjithë këto parà”?
– “Nga ndihmat. Këshilli Europës, akordon disa milionë dollar çdo vit, si ndihmë për ne. Shumica shkon në xhepat e këtyre miqve, që thua ti, por në shtyp, deklarohen si ndihma për Shqipërinë”!
“Sa të zotët, që janë”?!
Shoah, përsiatje
Më datë 27 janar, në të gjithë botën përkujtohet ajo që izraelitët e quajnë Shoah. Është dita kur kudo në botë, përkujtohen viktimat e pafajshme të nazizmit. Ka dy ditë që TV Italian, jep filma me këtë temë. Filma që, përgjithësisht, kanë autorë me origjinë hebreje. Patjetër që edhe TV gjermane, engleze, franceze, ruse, amerikane, japin filma me të njëjtën temë.
Është brejtja e ndërgjegjes që ka bota, ndaj viktimave të pafajshme. Sepse ka pjesën e vet të fajit. Por nuk mjaftohet bota, vetëm me brerje ndërgjegjeje. Edhe sot vazhdon gjuetia, gjykimi dhe dënimi nëpër gjykata, i atyre njerëzve, ish-oficerë a zyrtarë, që kanë qenë përgjegjës, për ato krime ndaj njerëzimit, të kryera 60-70 vjet më parë.
MOSAD-i, shërbimi sekret izraelit, është ende mjaft i ndjeshëm dhe aktiv kundër atyre individëve. Arrestohen dhe dënohen autorët e atyre krimeve, sado që këta sot janë të moshuar 80-90 vjeçarë, apo të sëmurë. Dikush nga të njohurit e mi më thoshte se; kjo gjë ndodh, ngaqë një pjesë e mirë e pasurive të botës, është në duar milionerësh e miliarderësh, me origjinë hebreje. Nuk besoj se është vetëm kjo arsyeja, e gjithë këtij aktiviteti human.
Duhet të jetë dashuria për drejtësi, që e bën këtë, duhet të jetë urrejtja ndaj sistemeve totalitare dhe diktaturave, që duhen dënuar si të tilla. Dhe jo vetëm me libra e, me filma.
Pashë një film që tregonte jetën në një kamp përqendrimi nazist. M’u rrëqeth mishi, nuk munda ta shoh deri në fund. Mbeta me imazhin e atyre njerëzve-kufoma, veshur me ato uniforma me vija blu-bardhë. Uniformë e njëjtë, me atë që kam mbajtur unë dhe mijra si unë, në kohë paqeje, në kampet e përqendrimit të sistemit totalitar enverist. Me vija bardhë-blu. Me atë uniformë, më gjeti gjyshja ime nga nëna, kur më erdhi në Spaç më 1979-ën.
Binte shi dhe gjyshja, nëna, vëllai dridheshin nga të ftohtët. Shiu më maskonte mua lotët, që nuk munda t’i mbaj kur dëgjova klithmën e thekshme të gjyshes: “Zot, marrç hak!”… më mbushen sytë me lot edhe tani që e kujtoj.
Po nëna e Ylli Tabakut, çfarë duhet të thoshte, kur i arrestuan të birin, 6 muaj pas lirimit prej kampit të përqendrimit nr. 309 dhe pikërisht në ditën e dasmës së tij?! Edhe një kushëri të nënës sime, e kanë arrestuar ditën e dasmës. “Për atë të keqe! Djali si yll, avokat, dhëndër me kostum të zi, iu hodhën përsipër pesë-gjashtë policë dhe e muarrën zvarrë…! U kthye dasma në mort, nusja u vesh në të zeza…”!
Ishin vetëm ca meditime për ditën e Shoah-ut, terrorit të ushtruar prej gjermanëve, ndaj hebrejve, jo terrorit të kuq, të ushtruar nga shqiptarët, kundër shqiptarëve. Në kohë paqeje. Por në Shqipëri; “nuk ka ndodhur një gjë e tillë, si Shoah”. Një politikan me emër i ditëve tona, një demokrat i shquar, mendon se kemi qenë të gjithë bashkëvuajtës dhe bashkëfajtorë! Si poeti i varur Havzi Nela, edhe prokurori i tij.
“Fundja…ka ‘dokumenta’! Havziu e ka ‘pranuar’ fajin vetë, në hetuesi”, – shkruan një palaço, biçim gazetari shqiptar, nga Amerika. Shteti nuk mbahet me llafe në hava. Pale, po ka edhe ca burgaxhinj, që dinë shkrim e këndim dhe vuuu, nxij karta. Le të shkruajnë, e kujt i plasi! Jemi në demokraci, le ta gëzojnë edhe ata të shkretët të drejtën e llafit… ahahaha…!?!
Ish – i dënuar politik
Jeta e kaluar në burg, nuk më egërsoi karakterin. Vetëm më shtoi urrejtjen ndaj padrejtësisë. Më mësoi të pranoj mendimin, ndryshe nga imi. Kam thënë edhe herë tjetër: në burg ne nuk ndanim të gjithë të njëjtat mendime për historinë, politikën, artin, por kjo gjë, nuk na ndante aspak nga njëri tjetri, përkundrazi, na bashkonte, për të ballafaquar mendimet, idetë tona me tjetrin. Na bënte të gjykonim me mendjen tonë, çka ishte e drejtë dhe çka jo.
Një gjë na bashkonte: urrejtja për diktaturën personale të Enver Hoxhës. Secili ishte i lirë të shprehte mendimin e tij, që ishte gati ta ndryshonte, kur dëgjonte një më të mençur se vetja dhe të mos i vinte rëndë, ta pranonte këtë. Edhe pas lirimit nga burgu dhe pas ndryshimeve të vitit ’92, kur punoja si kapiten vapori apo nëpunës bashkie, unë i kam pranuar mendimet e kundërta me të miat, pa e quajtur bashkëbiseduesin, armikun tim.
Por jo të gjithë ata më pranonin mua. Jo të gjithë pjestarëve të ekuipazhit të “Vlorës” i erdhi mirë, kur u bëra unë kapiten! Por unë dija ta ndaja politikën, nga detyra, ata jo. Janë munduar të më pengojnë në detyrën time, të më sabotojnë. Unë e dija cilët ishin dhe jam përpjekur t’i bind. Kur kam patur rebelim në anije, pata ofertën e agjencisë për të sjellë policinë e Jemenit, për të zbritur në tokë rebeluesit.
E kundërshtova. Nuk ma lejonte ndërgjegjja, që detarët e mi të vdisnin në burgjet e Jemenit. Shumë prej tyre, e braktisën anijen në muajin nëntor ’95, kur anija ndodhej në radën e Pireut dhe u dhashë të drejtë, ishte e vështirë të punoje në ato kushte. Por mbeta keq, kur mësova se kishin thënë njëqind të zezat kundër meje, në drejtori, ndërsa mua më kishin lënë me shkrim, se arsyeja e largimit, ishte te menaxhimi i keq nga drejtoria, vonesa e rrogave, etj.
Plot thashetheme qarkullonin kundër meje, para se ata të largoheshin: “Maksi e ka marrë pjesën nga grekët dhe ne po vuajmë si qenër këtu”! Kur isha punonjës në Bashkinë e Durrësit, shkoja shpesh në një bar përballë stacionit të autobuzave të plazhit. Më pëlqente kafja dhe shërbimi në atë lokal. Kamarierët më njihnin dhe ma sillnin kafen dhe fërnetin, edhe pa porositur.
Një ditë, pasi zura vend vetëm në një tryezë të atij lokali, kamarieri më solli kafen dhe një dopio fërnet. Shikimit tim pyetës; “pse dopio”? ai iu përgjigj:
– “E ke të qerasme nga ata çunat e asaj tavolinës. Ktheva kokën dhe pashë, katër ish – detarë të “Vlorës”: E.L., A.K., etj. U çova dhe u afrova te tryeza e tyre. U ngritën të katër në këmbë dhe njëri prej tyre foli:
– “E kemi qelb me ty, kapidon. Osht faji jonë, që jemi sjellë keq me ty dhe të kemi shkaktu shqetësime, pa të drejtë. Qerasja jonë, ishte një lloj ndjese nga ana jonë. Na fal, kapidon”.
E si të mos i falja? Sjellja e tyre, ishte një sjellje burrash.
– “Në rregull, çuna, në rregull. Kështu e pranoj qerasjen tuaj. Sot nuk kam kohë, por tjetër here, mund të ulemi në një tryezë”.
I worked for several years in the Municipality of Durrës, then I started again at sea as a captain, on different ships, always hoping that the situation in Albania will change.
When I realized that the situation was not only not going to change for the better, on the contrary, it was getting worse, I decided, heartbroken, to go into exile./Memorie.al
Lini një Përgjigje