FLASH
Shkruar nga Ahmed Najar
Israel neither confirms nor denies the existence of its weapons. This approach has effectively allowed the international community to avoid a crucial question: under what circumstances would Israel use these weapons?
For decades, the international community has treated Israel's nuclear arsenal as an uncomfortable secret, a reality widely known but rarely discussed openly. Israel has not officially admitted to possessing nuclear weapons, yet security experts believe the country possesses significant capabilities in this area.
According to estimates by institutions such as the Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI), Israel may have as many as 80 nuclear warheads, as well as various delivery systems, including aircraft and ballistic missiles. The policy governing this arsenal is known as “nuclear ambiguity”: Israel neither confirms nor denies the existence of its weapons. This approach has effectively allowed the international community to avoid a crucial question: under what circumstances would Israel use these weapons?
This question takes on particular importance in current developments, as the United States and Israel are engaged in a dangerous standoff with Iran. Most recently, an Iranian strike on the Israeli city of Dimona, home to a key nuclear facility, demonstrated that Iran has the capacity to respond to attacks on its nuclear infrastructure.
Israeli strategic thinking has historically been shaped by the fear of an existential threat. Unlike most nuclear states, which rely on doctrines of deterrence and balancing with other nuclear powers, Israel’s security narrative rests on the belief that the state could face destruction if a conflict escalates decisively against it. Israeli leaders have consistently portrayed regional conflicts from the 1967 and 1973 wars to the current clashes with Iran and armed groups in Gaza and Lebanon as battles for national survival.
This perception has direct consequences for nuclear doctrine. In most cases, the threshold for the use of nuclear weapons is deliberately set very high and is primarily related to deterrence against other nuclear powers. In the case of Israel, strategic analysis also includes the possibility of considering these weapons if the state assesses that its existence is at risk, even from a non-nuclear adversary.
Literatura strategjike ka përmendur shpesh atë që quhet “Opsioni Samson”, ideja se Izraeli mund të përdorë armë bërthamore në rast të një humbjeje të pashmangshme. Edhe nëse kjo doktrinë nuk është e formalizuar, logjika mbetet e qartë: sa më i fortë të jetë perceptimi i kërcënimit ndaj ekzistencës së shtetit, aq më i madh bëhet presioni për përshkallëzim ekstrem.
Ky shqetësim thellohet në kontekstin aktual rajonal. Izraeli është i përfshirë në një rrjet konfliktesh dhe përplasjesh në zgjerim në Lindjen e Mesme, nga Gaza te Libani, Siria dhe Irani. Mundësia e një konflikti në disa fronte njëkohësisht nuk konsiderohet më hipotetike.
Në një skenar të tillë, udhëheqja izraelite mund ta interpretojë situatën jo thjesht si një luftë konvencionale, por si përballje me një koalicion rajonal. Sa më shumë që një shtet i sheh konfliktet si ekzistenciale, aq më shumë ulet pragu psikologjik për përshkallëzim ekstrem. Për këtë arsye, shumica e doktrinave bërthamore në botë kufizohen nga korniza të forta strategjike dhe mbikëqyrje ndërkombëtare.
Në rastin e Izraelit, arsenali bërthamor qëndron pothuajse plotësisht jashtë rregullit ndërkombëtar. Izraeli nuk është palë në Traktatin për Mospërhapjen e Armëve Bërthamore dhe objektet e tij nuk i nënshtrohen regjimeve të zakonshme të inspektimit. Kjo krijon një situatë të veçantë në sigurinë globale: një shtet me armë bërthamore, kapacitetet dhe doktrina e të cilit mbeten kryesisht jashtë vëzhgimit ndërkombëtar.
Zhvillimet e fundit në Gaza kanë ngritur gjithashtu pyetje të vështira mbi pragun e përshkallëzimit. Që nga tetori 2023, operacionet ushtarake izraelite kanë shkaktuar dhjetëra mijëra viktima palestineze dhe dëme të mëdha në infrastrukturë. Lagje të tëra janë shkatërruar, ndërsa objektet civile, përfshirë spitale dhe shkolla, janë goditur vazhdimisht. Organizata të të drejtave të njeriut dhe studiues të së drejtës ndërkombëtare e kanë cilësuar shkallën e shkatërrimit si jashtëzakonisht të lartë.
Disa analistë ushtarakë vlerësojnë se fuqia shpërthyese e përdorur në fazat e para të konfliktit tejkalon disa herë atë të bombës atomike të Hiroshimës. Ky krahasim nuk barazon armët konvencionale me ato bërthamore, por evidenton nivelin e forcës që udhëheqja izraelite ka qenë e gatshme të përdorë kur e konsideron sigurinë kombëtare të rrezikuar.
Në këtë kontekst lind një pyetje thelbësore: nëse një shtet përdor një nivel kaq të lartë force konvencionale, cili do të ishte pragu i tij në rast se do të besonte se po humb një luftë?
Një faktor tjetër që ndikon në këtë debat është klima politike brenda Izraelit. Qeveria aktuale përshkruhet shpesh si ndër më të ashpra në historinë e vendit, me figura politike që mbështesin qëndrime të forta ndaj palestinezëve dhe kundërshtarëve rajonalë. Paralelisht, shoqëria izraelite ka përjetuar zhvendosje politike drejt politikave më nacionaliste dhe të militarizuara.
These developments may affect how an “existential threat” is defined, further lowering the threshold for risk perception.
In this context, the situation requires greater attention from nuclear states and international institutions responsible for preventing a global nuclear crisis. In particular, the escalation of tensions between the US, Israel and Iran makes this issue even more urgent for diplomatic and strategic treatment./ Adapted from "Pamphlet", from "Al Jazeera"
Lini një Përgjigje