De-euroization, the lost battle; is the adoption of the Euro an alternative?

Since 2018, the Bank of Albania has launched a strategy to reduce the euroization of the financial sector and the economy, but the results so far are few and the Euro continues to have a very high use in our economy. While currencyization is not an unusual phenomenon for small and open economies, such as Albania, it poses some risks that must be managed, especially in conditions of increasing exchange rate volatility.

Since the beginning of 2002, when the Euro was put into circulation as a physical currency, the common currency established itself in the Albanian economy with an imposing presence.

The Albanian economy was anyway devalued to a significant degree and the Euro only replaced the Mark, the Lira, the Drachma, as well as displaced the American Dollar.

The factors of the valorization of the Albanian economy were numerous and in most of them, clear. The Albanian economy went through a difficult transition from a centralized to a market economy.

After the change of systems, the national currency suffered a rapid depreciation, wiping out the value of the accumulated savings. The pyramid schemes and riots of 1997 dealt another heavy blow to the foundations of the economy, also undermining public confidence in the local currency.

On the other hand, the Eurozone has been and remains Albania's main trade partner. The countries that use this currency are the main source of remittances for immigrants living and working outside Albania.

The Eurozone is the origin of most foreign strategic investors in Albania. More specifically, many of the important actors of the country's financial system came from the Eurozone, making it easier to access financing lines in the European currency.

The Euro came with the authority of the currency of the most powerful economic and political zone in Europe, one of the most important in the world.

High access to the Euro and even higher public confidence in the European currency made the Euro a parallel currency in the Albanian economy.

The prices of real estate and most long-term assets are, in the vast majority, quoted in euros. If the high euroization of the Albanian economy is, to a large extent, understandable, in many aspects it is not without risks.

The main problems posed by high euroization are exposure to exchange rate fluctuations, in cases where the entity's income and expenses are in different currencies. Also, the high euroization of the economy reduces the effectiveness of monetary policy and can make it difficult to target price stability.

How euroized is the Albanian economy?

Shkalla e euroizimit të ekonomisë shqiptare është e vështirë të matet me saktësi, për sa kohë nuk dihet sa është e gjithë sasia e valutës së huaj që qarkullon në ekonomi. Megjithatë, shkalla e lartë e përdorimit të euros mund të konstatohet edhe nga treguesit e disponueshëm statistikorë.

Në fund të muajit shtator të këtij viti, pesha e depozitave bankare në valutë kundrejt parasë së gjerë (agregatit monetar M3) ishte 44%. Mbi këtë bazë, mund të thuhet se të paktën 44% e parasë në ekonominë shqiptare është në valutë të huaj dhe kryesisht në euro.

Megjithatë, duhet konsideruar se pesha e depozitave në valutë ndaj agregatit M3 në vitet e fundit është ndikuar negativisht nga efekti i kursit të këmbimit. Vetëm në harkun e një viti, kursi i këmbimit Euro-Lek është zhvlerësuar me 13%, duke arritur madje nivele të rënies vjetore deri në 14%, në korrik të këtij viti.

Në pesë vitet e fundit, kursi Euro-Lek ka rënë me 16%, ndërsa në dekadën e fundit, rënia e kursit ka arritur në pothuajse 25%.

Nëse e korrigjojmë vlerën e depozitave në valutë nga zhvlerësimi me 25% për shkak të kursit të këmbimi, atëherë ajo do të përbënte rreth 55% të parasë së gjerë.

Duke pasur parasysh nivelin e konsiderueshëm të informalitetit në ekonominë shqiptare, është e arsyeshme të besohet se një vlerë e lartë e euros qarkullon edhe jashtë sektorit bankar. Për këtë arsye, mund të pranohet se shkalla reale e euroizimit është më e lartë se ajo që tregojnë shifrat e disponueshme.

Banka e Shqipërisë, e vetme në “betejë”

Në vitin 2017, Banka e Shqipërisë nënshkroi një memorandum me Ministrinë e Financave dhe Autoritetin e Mbikëqyrjes Financiare, me qëllim zgjerimin e përdorimit të monedhës kombëtare në sistemin financiar dhe në ekonominë shqiptare.

Kjo ishte përpjekja e parë konkrete për të marrë disa masa që tentojnë të ulin euroizimin e ekonomisë. Por, deri tani, vetëm Banka e Shqipërisë ka ndërmarrë masa rregullatore konkrete, që tentojnë të rrisin përdorimin e monedhës vendase në sektorin bankar.

Këto masa tentojnë të rrisin kostot e ndërmjetësimit financiar në valutë dhe paralelisht t’i ulin ato për Lekun. Masat kryesore ishin rritja e nivelit të rezervës së detyruar për valutat dhe ulja e këtij niveli për Lekun.

Për administrimin më të kujdesshëm të rrezikut të likuiditetit, Banka e Shqipërisë vendosi gjithashtu të rrisë kërkesën minimale rregullative për aktivet likuide në valutë në nivelin 20% të detyrimeve afatshkurtra. Për aktivet likuide në Lekë, raporti u ruajt në nivelin prej 15%.

Një masë tjetër që Banka e Shqipërisë po e aplikon, megjithëse nuk është zyrtarisht pjesë e platformës së deeuroizimit, është aplikimi i normave të diferencuara për remunerimin e rezervës së detyruar të bankave.

Për rezervën e detyruar në lekë, Banka e Shqipërisë u paguan bankave një normë remunerimi (shpërblimi) të barabartë me normën bazë të interesit (aktualisht 3.25%). Për rezervën e detyruar në Euro, aplikohet një normë remunerimi me tavan të sipërm zero, megjithëse norma referuese e Bankës Qendrore Europiane (deposit facility) ka arritur në 4%.

Për monitorimin e efekteve të këtyre masave, Banka e Shqipërisë kryen analiza periodike 6-mujore. Sipas analizës më të fundit, gjysma e parë e vitit 2023 solli përmirësim në disa prej treguesve të strategjisë së deeuroizimit të Bankës së Shqipërisë.

Në përgjithësi, po vërehet një rritje e lehtë e kreditimit në monedhën vendase, e favorizuar sidomos nga normat më të ulëta të interesit. Për herë të parë këtë vit, normat e interesit për kreditë në lekë zbritën në nivele më të ulëta se ato në euro.

Kjo ka bërë që më shumë huamarrës, sidomos në segmentin e individëve, ta marrin huanë në monedhën vendase. Madje, një pjesë e huamarrësve kanë konvertuar në lekë kreditë që kishin në valutë të huaj. Përveçse nga normat më të ulëta të interesit, kjo tendencë është nxitur edhe nga zhvlerësimi i Euros në kursin e këmbimit me Lekun.

Vlera e treguesit të kredive në valutë ndaj totalit zbriti në 50.3% në fund të qershorit 2023, me një rënie prej 3.3 pikë në harkun e katër viteve të fundit.

Nga ana tjetër, teprica e kredive në valutë të pambrojtura nga kursi i këmbimit (ku kreditë në euro zënë rreth 90%), ka shënuar rënie të mëtejshme të peshës ndaj totalit të kredive në valutë. Në fund të qershorit 2023, këto kredi shënuan 32.3% të kredive në valutë, ose 16.2% të totalit të kredisë.

Kreditë e ekspozuara ndaj rrezikut të kursit të këmbimit, domethënë rastet kur të ardhurat e subjektit huamarrës janë në monedhë të ndryshme nga monedha e dhënies së kredisë, janë ato me profilin më të lartë të rrezikut. Për këtë arsye, ky tregues mbart një rëndësi të veçantë në monitorimin e masave të deeuroizimit.

Megjithatë, euroizimi i sektorit bankar paraqitet në rritje për sa u takon depozitave.

Në fund të gjashtëmujorit të parë 2023, treguesi që mat peshën e depozitave në valutë ndaj totalit të depozitave, shënoi nivelin 54.6%. Niveli i raportit është në rritje me 3 pikë përqindje në katër vitet e fundit. Shpërndarja, sipas bankave, vijon të paraqitet relativisht simetrike dhe pesha e depozitave në valutë luhatet nga nivelet 48.6% deri në 61.6%.

Rezulton se 10 nga 11 bankat që operojnë në sistemin bankar regjistrojnë një vlerë të këtij treguesi mbi 50%, e cila potencialisht i bën ato subjekt të normës së rezervës së detyrueshme prej 20%.

Banka e Shqipërisë vëren se ndryshimet strukturore në ekonomi gjatë viteve të fundit, ku veçohet rritja e fortë e turizmit dhe zhvillimet inflacioniste, janë shoqëruar me ndryshime të politikave ekonomike dhe monetare, si dhe të sjelljes së agjentëve të ekonomisë reale. Për këto arsye, është rritur vështirësia për dallimin e efekteve që lidhen ngushtë me masat e deeuroizimit.

Sektori bankar, pothuajse 53% e aktiveve janë në valutë

Sipas të dhënave më të fundit nga Banka e Shqipërisë, totali i aktiveve në valutë të sektorit bankar në fund të tremujorit të tretë 2023 arriti vlerën e barasvlershme të 1.011 trilionë lekëve, në rritje me më shumë se 50 miliardë lekë krahasuar me tremujorin e dytë të vitit.

Vlera e aktiveve në valutë ka arritur një rekord të ri historik, duke kaluar lehtë vlerën që ishte shënuar në të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.

Aktivet në valutë përbëjnë 52.65% të totalit të aktiveve të sektorit bankar, në rritje nga niveli prej 51.5% i tremujorit të dytë, por në rënie krahasuar me nivelin prej 53.1% që regjistrohej në të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.

Megjithatë, vlera dhe pesha specifike e aktiveve në valutë janë ndikuar ndjeshëm nga zhvlerësimi i Euros në kursin e këmbimit me Lekun.

Duke llogaritur që kursi i Euros shënonte një zhvlerësim vjetor prej afërsisht 9% në fund të tremujorit të tretë, vlera e aktiveve në valutë ka pësuar rënie të ndjeshme si rezultat i efektit të kursit të këmbimit.

Në mungesë të efektit statistikor të kursit të këmbimit, vlera dhe pesha e aktiveve në valutë të sektorit bankar do të ishin në nivele ndjeshëm më të larta.

Rritja e nivelit të euroizimit të aktiveve ngelet e lidhur ngushtë me rritjen e vazhdueshme detyrimeve, kryesisht të depozitave në valutë të huaj. Detyrimet në valutë shënuan gjithashtu një vlerë rekord në fund të tremujorit të tretë, në vlerën ekuivalente të 989 miliardë lekëve, me rritje vjetore me afërsisht 2%.

Po ta zhvishnim nga efekti negativ i kursit të këmbimit, detyrimet në valutë të huaj do të ishin në rritje me afërsisht 11% krahasuar me vitin e kaluar.

Depozitat në valutë dhe veçanërisht në euro edhe këtë vit po shënojnë ritme shumë të shpejta të rritjes. Sipas Bankës së Shqipërisë, në fund të tetorit, depozitat bankare në euro rezultonin në rritje vjetore me 17%, duke dhënë kontributin kryesor në rritjen e depozitave bankare.

Rritja e depozitave në valutë të huaj në thelb orienton edhe tendencat e përgjithshme të valutizimit të aktiveve. Bankat kanë kufizime rregullatore për pozicionet e hapura në valutë, që përfaqësojnë diferencën mes aktiveve dhe pasiveve në një valutë të caktuar.

Kjo do të thotë se, nëse detyrimet dhe kryesisht depozitat në euro rriten, edhe aktivet do të kenë një tendencë për t’u rritur në të njëjtën valutë.

Spiro Brumbulli, Sekretar i Përgjithshëm i Shoqatës Shqiptare të Bankave, shprehet për “Monitor” se çdo përpjekje për të ulur euroizimin e ekonomisë duhet të jetë e bashkërenduar mes të gjitha institucioneve të përfshira.

Në të kundërt, një strategji e tillë ka pak gjasa që të jetë e efektshme dhe krijon kosto për segmente të veçanta të ekonomisë.

“Deeeuroizimi do të funksionojë në momentin që i japim fuqi monedhës kombëtare. Nëse nuk njohim Lekun në të gjitha transaksionet dhe kontratat që bëhen brenda vendit, nuk do të arrijmë rezultate domethënëse.

Sot kudo që shkon mund të paguash me çfarëdo monedhe që ke në xhep. Mendoj se, nëse ka një vullnet për të ulur euroizimin e ekonomisë, kjo duhet bërë nga të gjitha institucionet e përfshira.

Përndryshe, më duket se nuk ka kuptim që kjo strategji të vazhdohet vetëm nga Banka e Shqipërisë, duke krijuar kosto për segmente të veçanta të ekonomisë, siç janë bankat. Fakti që depozitat janë të vendosura më shumë në Euro, se në Lekë është problem i nivelit makro dhe mendoj se lidhet me përdorimin e madh të Euros si mjet pagese”, – thotë z.Brumbulli

Qeveria, indiferente për euroizimin

Megjithëse në vitin 2017, memorandumi i deeuroizimit u nënshkrua edhe nga Ministria e Financave dhe nga Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare, këto institucione nuk kanë ndërmarrë masa konkrete për të mbështetur rritjen e përdorimit të monedhës vendase në ekonomi.

Angazhimi konkret i Ministrisë së Financave në këtë strategji lidhet me realizimin e politikave që synojnë ruajtjen dhe përmirësimin e qëndrueshmërisë së borxhit publik; rritjen e preferencës për monedhën vendase gjatë huamarrjes nëpërmjet emetimit të titujve të borxhit; krijimin e një strukture sa më të plotë të maturimit të titujve të borxhit në lek; zhvillimin e mëtejshëm të tregut primar dhe sekondar të titujve të borxhit në lek; përdorimin e instrumenteve të politikës fiskale dhe përmirësime ligjore që ndihmojnë për të nxitur formalizimin e mëtejshëm të ekonomisë dhe rritjen e preferencës së agjentëve ekonomikë për përdorimin e monedhës vendase në transaksionet financiare dhe ato të kursimit, etj.

Megjithatë, një nga indikatorët më të drejtpërdrejtë, huamarrja e qeverisë në valutë të huaj në vitet e fundit është rritur ndjeshëm. Në fund të 9-mujorit 2023, portofoli i borxhit në valutë arriti në pothuajse 662 miliardë lekë, në rritje me 28% në harkun e pesë viteve të fundit.

E matur si peshë specifike, borxhi në valutë përbën 47.5% të borxhit publik dhe kjo peshë ka ngelur pothuajse e pandryshuar në pesë vitet e fundit. Por, kjo i detyrohet vetëm forcimit të Lekut në kursin e këmbimit dhe veçanërisht ndaj Euros. Krahasuar me pesë vite më parë, kursi i këmbimit Euro-Lek ka rënë me afërsisht 16%.

Qeveria ka konsoliduar gjithnjë e më shumë praktikën e huamarrjes në tregjet ndërkombëtare, nëpërmjet emetimit të Eurobondeve. Në pesë vitet e fundit, janë kryer katër emetime të reja të Eurobondeve, për një vlerë të përgjithshme prej 2.4 miliardë eurosh.

Euroizimi ka nivele të konsiderueshme edhe në tregjet e mbikëqyrura nga AMF.

Sipas statistikave zyrtare, për gjysmën e parë të këtij viti afërsisht 34% e primeve të shkruara bruto në sigurime ishin të llogaritur në valutë të huaj, kryesisht në Euro. Afërsisht 60.3% e obligacioneve me ofertë private janë të emetuara në valutë të huaj. Në pjesën dërrmuese, obligacionet me ofertë private në valutë janë të emetuara në Euro, me rreth 56% të totalit, ndërsa ato në Dollarë Amerikanë përbëjnë rreth 4%.

Megjithatë, edhe në analizën e fundit të, AMF vlerësonte se niveli aktual i përdorimit të valutës së huaj në tregjet e mbikëqyrura është në nivele përgjithësisht të ulta dhe i diktuar nga profili i veprimtarisë së institucioneve të mbikëqyrura. Për këtë arsye, deri tani AMF nuk e ka vlerësuar të nevojshme marrjen e masave për uljen e Euroizimit në këto tregje.

A është adoptimi i Euros një alternativë?

Gjatë dekadave të fundit kur euroizimi i lartë i ekonomisë ka qenë objekt diskutimesh, një pjesë e ekspertëve ka qenë i mendimit se Shqipëria nuk duhet ta “luftojë” euron, por ta “përqafojë” atë. Kjo do të nënkuptonte një euroizim të njëanshëm të ekonomisë, në modelin e ndjekur nga vendeve fqinje

Në një prononcim për “Monitor”, Banka e Shqipërisë shprehet se një euroizim i njëanshëm i ekonomisë në kushtet e sotme nuk është i mundur.

“Adoptimi i njëanshëm i Euros i monedhë zyrtare është një opsion i pamundur për vendet të cilat janë jashtë Bashkimit Europian.

Si Komisioni Europian dhe Banka Qendrore Europiane e kanë bërë të qartë këtë pozicion, duke theksuar se adoptimi i kësaj forme të regjimit monetar nga Kosova dhe Mali i Zi u aprovua prej tyre si një zgjidhje përjashtimore dhe e motivuar – më së pari – nga konsiderata të natyrës politike në momentin e pavarësisë së tyre”, shprehet Banka e Shqipërisë.

Ekonomisti Selami Xhepa mendon se Shqipëria duhet të kishte ndjekur me kohë shembullin e Kosovës dhe të Malit të Zi, duke adoptuar Euron si monedhë kombëtare. Por, sipas tij, ky është një moment i tejkaluar dhe euroizimi i njëanshëm në kushtet e sotme do të ishte shumë i vështirë.

“Mendoj se Shqipëria mund të kishte zgjedhur me kohë edhe një Euroizim të njëanshëm, siç bëri Mali i Zi dhe Kosova. Por, në periudhën e daljes së monedhës së përbashkët kishte pasiguri të mëdha lidhur me sasinë e valutave europiane që qarkullonin në vendet e Europës Qendrore dhe Lindore, ndaj vetë Banka Qendrore Europiane dekurajoi një euroizim të njëanshëm.

Edhe sot mund të bëhet edhe në mënyrë të njëanshme, por është një lëvizje që sjell ndryshim rrënjësor, ndaj mendoj se është e vështirë që të realizohet në kushtet e sotme.

Në këtë kontekst, ky mund të quhet një moment historik i tejkaluar, por unë mendoj se aktualisht menaxhimi kursit të këmbimit duhet të merret përsipër nga vetë operatorët privatë”, – thotë z. Xhepa.

Si mund të “luftohet” euroizimi?

Fenomeni i euroizimit / dollarizimit është një çështje që ka qenë shpesh objekt studimesh dhe analizash nga institucionet e specializuara ekonomike dhe financiare.

Studimet kanë identifikuar një numër faktorësh që çojnë në përdorimin e gjerë të një monedhe të dytë në ekonomi, monedhë që zakonisht është një nga valutat e forta botërore, kryesisht Euro apo Dollari amerikan.

Në faktorët e krahut të kërkesës, përvoja ka treguar se më i rëndësishmi ka qenë mungesa e stabilitetit makroekonomik dhe inflacioni i lartë. Në vendet e kërcënuara nga hiperinflacioni, agjentët ekonomikë priren të gjejnë strehë te një monedhë e fortë, për të mbrojtur vlerën e aseteve të tyre financiare.

Ky fenomen është vërejtur sidomos në vendet e Amerikës Latine dhe ka sjellë nivele të larta dollarizimi në disa prej tyre.

Presionet inflacioniste, veç të tjerash, sjellin edhe diferenca në normat e interesit, duke bërë që këto norma në monedhën vendase të jenë shumë të larta se për Euron apo për Dollarin. Diferenca në normat e interesit ka ndikuar ndjeshëm në peshën e lartë të kreditimit në valutë në rajonin tonë.

Në krahun e ofertës, pikërisht lidhjet e forta me ekonominë e Eurozonës sjellin premisa shtesë euroizimi. Oferta e lartë e bankave për të kredituar në Euro është një faktor që ka ndikuar ndjeshëm në rritjen e euroizimit në shumë vende të Europës Qendrore dhe Lindore.

Shqipëria kaloi një periudha të fortë inflacioniste në vitet 1991 dhe 1997, që zhvlerësuan Lekun dhe ulën vlerën e kursimeve në monedhën vendase. Megjithatë, duke filluar nga vitet 2000, në përgjithësi inflacioni është mbajtur nën kontroll me sukses dhe stabiliteti makroekonomik i vendit ka ardhur duke u përmirësuar. Por, kjo nuk ka ndikuar në uljen e euroizimit të ekonomisë.

Praktika botërore ka dhënë shembuj të suksesshëm të përpjekjeve për uljen e dollarizimit në ekonomi. Shembuj të tillë janë Izraeli, Polonia apo Peruja. Strategjia kundër dollarizimit në këto vende ka ndërthurur ndërhyrje në politikat fiskale, ato monetare dhe prudenciale, por edhe në zhvillimin e tregjeve të kapitalit në monedhën vendase.

Politikat fiskale janë shtrirë kryesisht në uljen e deficitit buxhetor dhe displinimin e rreptë të shpenzimeve, ashtu si edhe në rritjen e huamarrjes publike në monedhën vendase. Politikat monetare kanë targetuar inflacionin, duke u përpjekur paralelisht të zbusin luhatjet e forta në kursin e këmbimit valutor, përmes ndërhyrjeve të Bankës Qendrore.

Masa të tilla, si kërkesat më të larta për kapital për kreditimin në valutë të huaj, diferencat në normat e remunerimit të rezervave apo kërkesat më të larta të likuiditetit në valutë janë praktika të ndjekura në shumicën e reasteve, të cilat janë adoptuar edhe nga Banka e Shqipërisë.

Në disa raste, si Izraeli, ka pasur edhe shtrëngime më drastike, si për shembull ndalimi i hapjes së depozitave me afat të shkurtër maturimi në dollarë.

Në rastin e Perusë, ligji për mbrojtjen e konsumatorëve i detyronte tregtarët t’i kuotonin dhe afishonin çmimet vetëm në monedhën vendase, për t’i prerë rrugë përdorimit spekulativ të dollarit në transaksionet e brendshme tregtare.

Sipas një studimi për Bankën Qendrore Europiane, të përgatitur nga eksperti i Bundesbank, Ulrich Windischbauer në vitin 2016, faktori më përcaktues në uljen e dollarizimit/euroizimit të ekonomisë është stabiliteti makroekonomik dhe ngritja e institucioneve të besueshme, ku një rol thelbësor ka pavarësia e Bankës Qendrore dhe aftësia e saj për të mbajtur nën kontroll inflacionin dhe pritshmëritë rreth tij në të ardhmen.

Politikat për uljen e inflacionit dhe mbiçmimin e monedhës vendase në kursin e këmbimit valutor gjithashtu mund të jenë të efektshme për të rritur atraktivitetin e monedhës vendase për publikun.

Sipas studimit, vendet me një regjim të fiksuar të kursit të këmbimit valutor kanë pasur rezultate më të mira në përpjekjet për ddollarizim/euroizim, kryesisht për shkak të efektit psikologjik te publiku se monedha vendase është e mbrojtur nga luhatjet e forta të tregut.

Transfertat kombëtare në Euro u rritën me 66% për 10-mujorin

Transfertat kombëtare në Euro janë rritur ndjeshëm gjatë këtij viti. Sipas të dhënave nga Banka e Shqipërisë, deri për 10 muajt e parë të vitit, në sistemin kombëtar të pagesave në Euro, AIPS Euro, janë kryer më shumë se 200 mijë transferta në monedhën europiane.

Transfertat në Euro janë rritur me 66% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar. Në vlerë, transfertat për 10-mujorin arritën në pothuajse 3.3 miliardë euro, me një rritje vjetore prej 23%.

Rritja e numrit dhe vlerës së transfertave kombëtare bankare në euro mund të jetë tregues i rritjes së mëtejshme të përdorimit të valutës në transaksionet e brendshme ekonomike në Shqipëri.

Rritja e flukseve hyrëse në Bilancin e Pagesave ka sjellë më shumë Euro në ekonominë dhe sistemin financiar shqiptar. Statistikat e Bankës së Shqipërisë tregtuan se deri në fund të muajit shtator, depozitat bankare në Euro ishin në rritje me 16.5% krahasuar me një vit më parë.

Sistemi i pagesave AIPS Euro filloi funksionimin në janar të vitit 2022, me qëllim uljen e kostove të transfertave bankare në monedhën europiane. Para ngritjes së këtij sistemi, transfertat kombëtare në Euro mund të bëheshin vetëm nëpërmjet përdorimit të llogarive që bankat shqiptare kanë në banka korrespondente jashtë vendit.

Kjo rrugë krijonte vonesa në kohë dhe, mbi të gjitha, kosto shumë më të larta krahasuar me transfertat në Lekë. Komisionet e larta bënin që shumë shpesh klientët e sektorit bankar t’i zhvendosnin fondet nga njëra bankë te tjetra nëpërmjet tërheqjeve dhe derdhjeve cash në arkë.

Me ngritjen e sistemit AIPS Euro, Banka e Shqipërisë përcaktoi edhe vlera tavan që bankat tregtare për komisionet që ato mund t’iu ngarkojnë klientëve të tyre.

For initial payments ordered by clients of the participants and transferred through the AIPS Euro system, with a value less than or equal to 10 thousand euros, the total commissions applied by the originating participant for each payment order must not be higher than 0.2% of the transferred value and the commission floor cannot be higher than 6 euros.

For payments that are initiated electronically, the total commissions applied by the originating participant for each payment order must not be higher than 50% of the total commissions applied for each payment initiated non-electronically.

This means the implementation of the total floor commissions of 3 euros, the total of commissions not higher than 0.1% of the value transferred for a value less than or equal to 10 thousand euros.

In total, for the originating payments ordered by clients of the participants and transferred through the AIPS Euro system, the total maximum commissions applied by the originating participant for each payment order must not be higher than 50 euros, regardless of the amount.

For the transfers made through this system, commissions are not applied for the funds on arrival.

In addition to reducing costs, this project is estimated to have brought positive effects from the point of view of the administration of physical money in Euros by banks and the promotion of electronic payments in this segment of the market, encouraging Albanian citizens to use these instruments. Monitor