FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Il sistema di navigazione globale guidato dagli Stati Uniti per decenni è messo in discussione dopo l'imposizione della "tariffa iraniana" nello Stretto di Hormuz.
Un sistema di commercio globale che ha arricchito persone e nazioni per oltre un secolo, la libertà di navigare in alto mare, è stato scosso in sole sei settimane dalla guerra con l'Iran.
Lo Stretto di Hormuz è da tempo un'arteria vitale dell'economia marittima mondiale. Ma questo braccio di mare, largo circa 50 chilometri, è ora diventato il simbolo di un nuovo ordine globale in crisi. Mentre circa 20.000 marinai rimangono bloccati in mare e faticano a comprendere l'annuncio del presidente Donald Trump di un cessate il fuoco subordinato alla completa apertura dello stretto, i funzionari iraniani affermano che saranno loro a decidere quali navi potranno partire e a quale prezzo.
In pratica, Teheran sta allestendo un "contatore tariffario", mentre la Marina statunitense presidia la zona, segno che, almeno in questo vitale corridoio petrolifero, gli Stati Uniti non dominano più i mari.
I capitani, gli armatori e i gestori di oltre 700 navi bloccate vicino all'Iran, che trasportano merci per un valore di decine di miliardi di dollari, stanno comunicando tra loro per comprendere le regole poco chiare e mutevoli di Teheran. Dopo giorni di droni e missili che sorvolano le loro acque, la marina iraniana ha trasmesso un messaggio via radio: "Qualsiasi nave tenti di passare senza autorizzazione, verrà distrutta".
Secondo i marinai, lo Stretto di Hormuz rischia di diventare un "cimitero" per un sistema commerciale così essenziale per l'economia moderna che la maggior parte dei consumatori lo dà per scontato. Il costo ricadrà sui consumatori di tutto il mondo, attraverso l'inflazione, le interruzioni delle forniture e un nuovo ordine in cui l'Iran potrà decidere quali paesi avranno accesso al petrolio mediorientale.
Secondo gli economisti, se l'Iran continuerà a chiedere pagamenti per il transito sicuro, i prezzi del carburante aumenteranno in modo permanente. D'altro canto, le Guardie Rivoluzionarie potrebbero bloccare completamente il flusso di petrolio, provocando uno shock nei mercati energetici.
In ogni caso, armatori, assicuratori ed equipaggi restano cauti nel tornare in uno stretto che potrebbe trasformarsi in una trappola in caso di un piccolo malinteso tra il regime iraniano e un presidente americano che ha minacciato di distruggerlo.
Qualunque cosa accada in futuro, il precedente dell'imposizione di dazi doganali sull'alto mare avrà ripercussioni sull'ordine globale che gli Stati Uniti hanno contribuito a costruire. I loro alleati temono che altri attori possano seguire l'esempio dell'Iran, come accadde nel XVII secolo, quando gli imperi cinese, ottomano e portoghese tassarono le navi di passaggio.
Lo stesso Trump ha accennato all'idea di imporre dazi statunitensi nel Golfo Persico, mentre l'impegno militare in Medio Oriente ha dato alla Cina maggiore margine di manovra per espandere la propria influenza nel Mar Cinese Meridionale.
Pasojat shtrihen edhe te dollari amerikan, roli i të cilit si monedhë kryesore në tregtinë detare ndihmon SHBA të mbajë taksa të ulëta dhe deficite të larta. Sipas marinarëve, Irani po mbledh tarifa në juan kinez ose në kriptomonedha.
“Gjërat nuk do të jenë më si më parë”, tha kapiteni Ali Kanafani nga Siria, ndërsa tregonte horizontin ku shiheshin dhjetëra anije të bllokuara.
Kjo luftë është ndërprerja e tretë e madhe e transportit detar në katër vitet e fundit. Anijet janë goditur nga raketa në Detin e Zi dhe nga rebelët Houthi në Detin e Kuq, ndërsa viktima njerëzore nuk kanë munguar.
Edhe disa ditë pas armëpushimit, Irani lejon vetëm pak anije të kalojnë çdo ditë, bazuar në marrëdhëniet politike dhe gatishmërinë për të paguar tarifa që mund të arrijnë deri në 2 milionë dollarë.
Disa anije ndryshojnë flamurin për t’u dukur më “miqësore”, ndërsa të tjera përdorin identitete të rreme, duke shkelur rregullat ndërkombëtare detare. Disa ekuipazhe kanë mbetur pa ushqime të freskëta pas më shumë se 40 ditësh në det.
Disa marinarë kalojnë kohën me video në rrjetet sociale apo duke peshkuar, ndërsa të tjerë përballen me izolim të rëndë psikologjik. Ka raste kur kanë menduar edhe për vetëvrasje, ndërsa kapitenët përpiqen të mbajnë moralin e ekuipazheve.
Ekspertët theksojnë se tregtia e lirë është e mundur vetëm nëse marinarët mund të punojnë në mënyrë të sigurt.
Në ditët në vijim, negociatat mund të sjellin lehtësim për anijet e bllokuara, por kthimi në normalitet nuk pritet. Çmimet e karburantit për anijet dhe sigurimet janë rritur, oraret janë çrregulluar dhe shumë anije janë devijuar në rrugë të tjera.
Ekspertët paralajmërojnë se edhe një bllokim i vogël në një rrugë detare mund të shkaktojë pasoja të gjata në zinxhirët globalë të furnizimit.
Ndërkohë, sfida të reja si dronët e lirë që mund të shmangin mbrojtjen e anijeve luftarake tregojnë kufizimet e fuqisë detare tradicionale. SHBA ka treguar se mund të tolerojë mbylljen e rrugëve detare, ndërsa aleatët evropianë nuk kanë ndërhyrë për ta rihapur ngushticën.
“Koncepti i autostradës blu po zhduket”, tha historiani detar Salvatore Mercogliano, duke shtuar “sistemi është ndërtuar për volum dhe shpejtësi dhe tani po përplaset me një mur”. Ai shtoi se “nuk do të ketë kthim në normalitetin e mëparshëm.”
Sistemi aktual u zhvillua nga kapitalizmi i shekullit XIX dhe nga idetë e strategut detar Alfred Thayer Mahan, i cili e konsideronte lirinë e deteve thelbësore për fuqinë dhe prosperitetin amerikan.
Pas Luftës së Dytë Botërore, marina amerikane mori rolin e garantuesit global të këtij sistemi, duke mbështetur rritjen e tregtisë ndërkombëtare. Megjithatë, sot ky sistem po sfidohet në disa rajone: Rusia në Detin Baltik, lufta në Detin e Zi dhe sulmet në Detin e Kuq kanë dobësuar sigurinë detare globale.
Il controllo iraniano di Hormuz crea un precedente per la Cina nel Mar Cinese Meridionale, una rotta attraverso la quale transita oltre un quarto del commercio globale. Gli esperti avvertono che, se il mondo accettasse l'imposizione di dazi su Hormuz, sarebbe difficile contrastare le rivendicazioni cinesi in altre regioni. Non è ancora chiaro come tali dazi potrebbero essere pagati senza violare le sanzioni statunitensi, mentre alcuni Paesi stanno valutando l'utilizzo di criptovalute o dello yuan.
Le navi russe e cinesi sembrano ricevere un trattamento preferenziale, mentre quelle americane e israeliane si collocano in una posizione inferiore. Gli esperti legali mettono in guardia dal rischio concreto di un caos giuridico internazionale. "Una grave violazione ne innesca altre", sottolineano.
Gli sviluppi a Hormuz dimostrano che l'ordine in alto mare sta entrando in una nuova fase di incertezza, con profonde conseguenze per l'economia e la stabilità globale. /Adattato dal WSJ /
Lini një Përgjigje