FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Qeni Border Collie konsiderohet si raca më e zgjuar e qenve në botë...
Nga qentë afganë që mund të kenë nevojë t’ua përsëritësh 80 herë një komandë të re, te qentë e egër që ndjekin hundët e tyre, këto raca shpesh renditen ulët në bindje; ekspertët thonë se ata nuk janë budallenj, thjesht kokëfortë, të pavarur dhe të ndërtuar për punë të tjera.
Qeni Border Collie konsiderohet si raca më e zgjuar e qenve në botë. Më pas në listë renditen pudelët në vendin e dytë dhe bariu gjerman në të tretin. Rezulton se ekziston një listë paralele e racave që konsiderohen më pak inteligjente, në kuptimin relativ. Është e rëndësishme të sqarohet se nuk ka një racë qensh vërtet budallaqe.
Disa ekspertë e vlerësojnë inteligjencën e qenve bazuar në shpejtësinë me të cilën një qen mund të mësojë gjëra të reja ose të kryejë veprime të caktuara. Dr. Stanley Coren, një neuropsikolog në Universitetin e British Columbia në Kanada dhe trajner qensh, botoi librin më të shitur të vitit 1994 “Inteligjenca e Qenve”, një libër që krijoi një metrikë për renditjen e racave më të zgjuara të qenve. Coren tregoi se si aftësitë njohëse të një qeni formohen nga gjenetika dhe forcat evolucionare.
Bazuar në renditjen e Coren, e cila është ende e pranuar gjerësisht sot, këto janë racat e qenve që konsiderohen më pak inteligjente:
1. Qeni afgan
Pavarësisht se është një nga qentë më të shtrenjtë në botë, qeni afgan konsiderohet të ketë IQ-në më të ulët midis racave të qenve për shkak të bindjes dhe inteligjencës së ulët të punës. Coren arriti në përfundimin se qeni afgan është raca më pak inteligjente sepse i duhen të paktën 80 përsëritje për të kuptuar një komandë të re. Kjo mund të rrjedhë kryesisht nga fakti se është një nga racat më kokëforta, e njohur për injorimin e urdhrave të pronarëve të saj.
Qentë afganë janë qen gjuetie nga familja e qenve të racës “sighthound”, një grup që gjuan kryesisht nëpërmjet shpejtësisë dhe shikimit të mprehtë dhe jo nëpërmjet nuhatjes. Për këtë arsye, mësimi i komandave mund të mos ketë qenë kurrë pjesë e modelit të tyre gjenetik ose evolucionar. Qeni afgan ka lesh të gjatë dhe të butë në një larmi ngjyrash, që kërkon kujdes të përkushtuar. Qimet e tij e mbrojnë nga të ftohtit e ashpër të maleve afgane. Ashtu si shumë qen të racës “sighthound”, qentë afganë mund të jenë të ftohtë dhe të distancuar, por edhe të pavarur dhe kokëfortë. Këto tipare i bëjnë ata të vështirë për t’u stërvitur, por kjo nuk do të thotë se nuk janë inteligjentë. Ata thjesht preferojnë të mendojnë vetë dhe të bëjnë gjërat sipas kushteve të tyre. Stërvitja e tyre mund të kërkojë kreativitet, por eleganca, pamja mbretërore dhe përkushtimi i tyre ndaj njerëzve i bëjnë ata shokë të veçantë.
2. Basenji
Një qen gjuetie me origjinë nga Republika Demokratike e Kongos në Afrikën Qendrore, basenji njihet më mirë në Izrael si qeni i tregut jemenas për shkak të pranisë së tij të gjerë atje. Ashtu si qeni afgan, basenji i përket familjes së qenve “sighthound” dhe për këtë arsye është i pavarur dhe disi i distancuar. Disa njerëz e përshkruajnë racën, e cila nuk leh por prodhon tinguj që i ngjajnë jodlimit, hingëllimave dhe ulërimave për shkak të strukturës së kutisë së zërit, si të ketë tipare maceje, pasi kujdeset si një mace.
Basenji ka reputacionin se është i vështirë për t’u stërvitur, por lehtësia e stërvitjes nuk është gjithmonë një masë e saktë e inteligjencës. Basenjitë janë shumë kuriozë dhe të gjallë. Ashtu si fëmijët e vegjël, ata mund të futen në telashe nëse nuk mbikëqyren. Ata janë vigjilentë dhe dyshues, por edhe kokëfortë, kështu që nuk binden vazhdimisht, megjithëse mund të stërviten. Ata gjithashtu kanë nevojë për shumë kohë loje për të çliruar energjinë e tyre të lartë. Nëse nuk djegin energji përmes lojës, mund ta bëjnë këtë në mënyra negative, veçanërisht duke përtypur objekte. Megjithatë, qentë e kësaj race shpesh përshkruhen si inteligjentë në aspekte të tjera, si marrja e vendimeve bazuar në interesat e tyre — për shembull në ndjekjen e ushqimit.
3. Bulldog anglez
Një tjetër racë e njohur për kokëfortësinë e saj është buldogu, i cili mund ta bëjë të vështirë stërvitjen. Buldogu u zhvillua fillimisht në Anglinë e shekullit të 17-të për të kapur demat. Që nga Mesjeta, për rreth 600 vjet, buldogët përdorëshin për të provokuar dhe për të luftuar demat.
Një arsye pse raca shfaqet kaq lart në këtë listë mund të jetë përtacia e saj e famshme. Ajo preferon të mbështillet në divan sesa të vrapojë dhe të jetë “e zgjuar” si një Labrador Retriever ose Border Collie.
Coren e renditi racën të tretën nga fundi në aftësinë për t’iu bindur një urdhri të parë ose për të kuptuar urdhra të rinj. Në përgjithësi, buldogët mund të jenë kokëfortë dhe të mësojnë vetëm disa urdhra, kështu që pronarëve u këshillohet të zgjedhin me kujdes se cilët urdhra t’i mësojnë.
4. Chow Chow
Edhe pse duket si luan, qeni Çau Çau është larg të qenit mbreti i xhunglës, apo edhe mbreti i parkut të qenve të lagjes. Coren dikur tha me shaka se ndoshta ka mobilje që mund të stërviten më lehtë sesa qeni Çau Çau.
Raca fillimisht është rritur si qen roje ose gjuetie dhe konsiderohet një nga racat më të vjetra. Origjina e saj zyrtare është Kina, megjithëse disa pretendojnë se Mongolia është atdheu i saj i vërtetë, duke përmendur gjetjet se mongolët përdornin qen të rëndë me gojë të zezë si qen lufte 3 000 vjet më parë.
Qentë Çau Çau janë seriozë, të pavarur dhe të distancuar. Ata janë kokëfortë dhe të vendosur, gjë që i bën më të vështirë për t’u stërvitur. Për këto arsye, kërkojnë stërvitje të fortë por pozitive, si dhe socializim të gjerë që në moshë të vogël. Kur rriten siç duhet, janë shokë fisnikë, besnikë dhe të përkushtuar.
5. Borzoi
Borzoi është një qen i madh nga Rusia dhe është mjaft i pavarur. Qentë e kësaj race mund të jenë gjithashtu kokëfortë, gjë që e bën stërvitjen të vështirë dhe kërkon durim.
Borzoi-t ia dalin më mirë me seanca të shpeshta dhe të shkurtra stërvitjeje sesa me mësime të gjata. Ata shijojnë lojërat e ndjekjes ku shkëlqejnë si qen gjuetie. Kanë qime mbresëlënëse dhe janë ndër racat më të pastra, duke kaluar shumë kohë në higjienë personale.
6. Bloodhound
Qentë Bloodhound janë të vështirë për t’u stërvitur sepse shpërqendrohen nga aromat. Ata janë të butë dhe të qetë, por me këmbëngulje të fortë në ndjekjen e gjurmëve. Për shkak të instinktit të tyre të fuqishëm për të ndjekur, stërvitja krijon sfida për trajnerët pa përvojë.
Megjithatë, është e rëndësishme të theksohet se qeni Bloodhound është i pakonkurrueshëm në një aspekt: gjetjen e njerëzve të zhdukur.
7. Pekinez
Pekinezi është një racë me origjinë nga Kina. Një arsye pse disa mendojnë se janë të ngadaltë është se mund t’u ngjajnë përtacëve. Në shtëpi, u pëlqen të shtrihen dhe të vëzhgojnë mjedisin përreth, gjë që mund të lidhet me strukturën e trupit të tyre ose rolin e tyre historik si kafshë të shenjta të fisnikërisë kineze.
Për shkak të pavarësisë së tyre, stërvitja është sfiduese, por ata janë të përkushtuar ndaj pronarëve dhe mbrojtës të territorit të tyre. Madje mund të mësojnë komandat bazë.
8. Beagle
Ashtu si Bloodhound, edhe Beagle ndjek aromat, shpesh duke u futur në telashe. Tradicionalisht është përdorur për gjueti, por sot shërben edhe si qen zbulues, falë nuhatjes së mprehtë, madhësisë së vogël dhe temperamentit të këndshëm.
Edhe pse mund të jenë kokëfortë, ata motivohen lehtësisht me ushqime dhe mund të stërviten. Ata nuk i rezistojnë eksplorimit të botës përmes aromave.
9. Mastif
“Mastif” është një term i përgjithshëm për një grup racash të mëdha dhe të fuqishme, të cilat janë gjithashtu shumë të qeta. Kokëfortësia e tyre mund ta vështirësojë stërvitjen. Mastifët mërziten lehtë, kështu që seancat duhet të jenë të shkurtra dhe të larmishme.
Për shkak të madhësisë dhe natyrës së dyshimtë ndaj të huajve, socializimi i hershëm është thelbësor. Ata përfundojnë duke u bindur, por kjo kërkon kohë, gjë që ndikon në reputacionin e tyre si “pak inteligjentë”.
10. Basset Hound
Ashtu si Pekinezi, qeni Basset mund të duket dembel për shkak të trupit të tij të gjatë e të ulët dhe natyrës së tij të qetë. Mund të jetë kokëfortë dhe, si Bloodhound dhe Beagle, shpesh shpërqendrohet nga aromat.
Kushdo që rrit një Basset dhe pret bindje të lartë duhet ta dijë se procesi zgjat gjatë gjithë jetës së tij, rreth 12 deri në 13 vjet.
Lini një Përgjigje