FLASH
Shkruar nga Eljan Tanini
Albania's water and hydrotechnical resources, how many and what are they? Who built the great works, when? Is Albania still a country rich in water? Is Albania's waters drying up or are they going to waste? Invited to Essence Hydrotechnical Engineering Fitim Ballo.
Eljan Tanini: - Is Albania drying up today?
Fitim Ballo: - In relation to Europe, Albania is a country rich in water, Albania is ahead of Bosnia, it comes after Switzerland. 44 thousand square km is the watershed of Albania. We are a rainy country, we have been and we are. Rain is essential, the farmer should know how important it is.
Eljan Tanini: What do the data show?
Fitim Ballo: - We used to have 300 measuring units of the Hydrometeorological Institute, today we only have 2 or 3. Today you can't find any more data. Korça, Sheqerasi has the least rainfall of all, it even reached -25 degrees and 750 millimeters of rain per year there! Rainfall in Theth 4600 millimeters of rain... Our data is from the time of Bird, the monist state paid a lot of attention to this way. Albania's water wealth includes lagoons, lakes, rivers, swamps, water sources, artificial lakes.
Buna is among the largest rivers in Albania, once navigable, Albania has 152 rivers, Drini today has 1200 streams. Albania has had 20 swamps, all the rivers give 40-45 billion cubic meters of water per year, 14-15 billion are used, the others go to waste.
Norway used its hydrotechnical potential to 80 percent in 1920, while we used 25-30 percent in 2024, we only have 8 hydropower plants and 650 dams. France has built 160,000 small hydropower plants. They often say: The river swelled, the lake does not swell! Lana got out of bed is correct, the water level rises in Vjosa is correct.
Eljan Tanini: -Shkodra and Vjosa, the rivers near them?
Fitim Ballo: - The hydrotechnical node of Shkodra is one of the most difficult nodes in Europe with Gjadri, Drini, Kiri and Buna. Drini i Bardhë has many branches.
Vjosa has 30 percent of the basin in Greece, in the beginning it flowed into Triport. Greece has made tunnels with the Vjosa, changed its flow, 20 cubic meters per second flow, there is a decrease, it now flows into the Aegean.
Hydropower dams regulate the flow. Shkumbin River is the most interesting river, some have become attractive.
Albania is a very rich country with water resources, there are about 400 such, more than 1 cubic meter, the blue eye is the largest.
There are 247 natural lakes in Albania. The biggest one is that of Shkodra.
There are 650 artificial lakes.
Laguna, there are about 10 of these, starting with the one in Narta.
Ndërtimet hidroteknike në Shqipëri janë ndërtuar 300 vjet më herët. Shqipëria ka qenë e pasur gjithmonë me vepra hidroteknike, madje shumë herët kemi eksportuar lëndë të mira.
Diga e Krapsit është ndërtuar në shekullin e tretë para erës së re.
Kanuni i Lekë Dukagjinit rregullonte edhe pasuritë ujore shqiptare, kur do të kalonte kanali i ujit prishej shtëpia, rregulloi oraret, hasmi nuk vritej kur ujiste tokat, mulliri duhet të punonte.
Murat Çelebiu ka bërë përshkrime të mira për burimet ujore shqiptare, turqit kanë folur më shumë por edhe antikët. Arkitekt Kasemi që është nga Gremshi pranë Zaloshnjes që e kanë ndërtuar spahitë, Arkitekt Sinani dhe Biçakçiu kanë folur shumë për to, ishin kryearkitektë të Perandorisë Osmane, madje kanë bërë edhe punime në Shqipëri.
Ali Pashë Tepelena ndërtoi akudokte gjithashtu. 1878, sulltani bëri një organizim që caktoi vlerat. Para vitit 1945 janë bërë 160-170 vepra hidroteknike, austriakët, gjermanët dhe italianët, rusët kanë ndërtuar për shumë qëllime, sepse vepra të tilla duhen bërë gjithmonë për shumë qëllime që të jenë efektive.
Eljan Tanini: -Si i ndërtuam ne me forcat tona këto vlera?
Fitim Ballo: -1945-1990 me forcat tona dhe me shtet tjetër, sistemi që vrau veten e tij, janë bërë kanale vaditëse dhe kulluese.
Bonifikimet janë vepra me rëndësi, u bofikuan 20 këneta ku u përfituan 70 mijë hektar tokë, u përmirësuan 220 mijë hektarë.
277 vepra kullimi, sipërfaqe që kullohen me rrjedhë të lirë janë 230 mijë hektar tokë, sipërfaqe që kullohen me hidrovorë janë 77 mijë hektar, sipërfaqe totale kulluese është 300 e 7 mije e 900 e ca hektar.
Gjatësia e kanaleve kulluese, 1945-1990 janë 3291 kanale kryesore dhe kanale të dytë janë 6909, kanale të tretë janë 8000 e ca, rreth 17.000 e ca km kanale vetëm për kullime.
Në Shqipëri janë ndërtuar 36 hidrovorë, kullohet 154 mijë hektarë, prurjet 1220 metër kub në sekondë.
Maliqi ishte këneta me terrorin më të madh, inxhinirët e varur janë 6, janë pushkatuar 4 dhe 13 inxhinierë të tjerë u burgosën për sabotim. 25 inxhinierë dhe 52 teknikë trashëguam, 13 prej tyre u premë kokën.
Unë jam brezi i tretë i inxhinierëve, kam punuar 30 vjetë në atë kohë dhe 30 vjet në demokraci. Kush dënohej në ato vite e çonin në bonifikim, ishin 50 kampe të burgosurish.
Eljan Tanini: -A kanë ndërtuar shumë vepra të tilla nga të burgosurit?
Fitim Ballo: -Nga të burgosuritjanë ndërtuar:
1945, krijimi i Fermës së Kamzës, hapje kanalesh sistemim tokash.
1945-1952, tharja e Kenetës së Maliqit.
Hapja e Kanalit të Jubës, ndërtimi i Aerodromit Ushtarak të Kuçovës 1946-1952.
1949-1951 ngritja e Fermës së Gosës.
Hapja e Kanalit të Bedenit, Kanali Peqin Kavajë, Kanali i Pashukut, tharja e Kënetës së Tërbufit, Aeroporti i Rinasit, Bonifikimi i Fushës së Zadrimës, Bonifikimi i Fushës së Thumanës, hapje tokash në Fushën e Torovicës, punë bujqësore në Zejmen të Lezhës, tarracat e bregdetit të Sarandës dhe Kriporja e famshme…
I myself started work on June 12, 1963./Essence
Lini një Përgjigje