FLASH
Shkruar nga Pamfleti"The question now is who will surrender first: the Iranian economy or the global economy"
A deal signed in June aimed to restore commercial shipping, but critics say it gave Tehran a formal role in managing one of the world’s most important energy routes.
For two months, under a tacit agreement between the U.S. Navy and shipping companies, commercial tankers carrying oil and gas through the Strait of Hormuz turned off their electronic identification systems (transponders) to avoid detection by Iran.
US forces provided air cover in case of attack, while naval officers radioed ships to sail near the coast of Oman, on the southern side of the strait, away from Iranian territory. This strategy allowed for a gradual increase in maritime traffic during the months of May and June, during the fragile ceasefire.
However, according to an analysis by The New York Times, the agreement that US President Donald Trump signed with Iran on June 14 ended this model. Critics argue that the wording of the document recognized Tehran a formal role in managing the Strait of Hormuz, while some provisions remained unclear.
Trump presented the deal as a diplomatic success and announced that the sea route had been reopened to international trade. However, analysts believe that the agreement in practice formalized a new reality: Iran now exercises direct influence over passage through this strategic corridor.
Escalation of tensions
After the start of the conflict between the US, Israel and Iran, Iranian missile and drone attacks on commercial ships almost completely blocked traffic in the Strait of Hormuz.
Later, during the ceasefire, some ships resumed sailing along the southern corridor near Oman.
According to the US military, Iran last week attacked three ships using the waterway. In response, President Trump ordered airstrikes on Iranian targets. The Iranian Navy later said it had shot down another ship and was closing the strait "until the end of US intervention in the region."
US Central Command (CENTCOM) announced that it had struck about 140 Iranian military targets, bringing the total number of US strikes over the past week to 310.
Recent developments have revived concerns about a new escalation of the war, while international energy prices have begun to rise again.
Before the conflict, about 20 percent of the world's traded oil and liquefied natural gas (LNG) passed through the Strait of Hormuz.
Një marrëveshje me pasoja afatgjata
Sipas ish-zyrtarëve amerikanë dhe ekspertëve të intervistuar nga The New York Times, administrata Trump kërkonte të ulte presionin ekonomik të shkaktuar nga çmimet e larta të karburanteve dhe inflacioni.
Në këmbim të rihapjes së ngushticës, Uashingtoni pranoi të hiqte përkohësisht bllokadën ndaj porteve iraniane dhe t'i lejonte Teheranit të rifillonte eksportet e naftës për një periudhë 60-ditore.
Dokumenti, i përshkruar si memorandum mirëkuptimi, përfshin gjithashtu një pikë ku Irani angazhohet të bëjë "përpjekjet më të mira" për të garantuar kalimin e sigurt të anijeve tregtare.
Kritikët argumentojnë se pikërisht kjo formulë i krijon Iranit bazën për të pretenduar rol zyrtar në administrimin e trafikut detar.
Diplomati amerikan në pension Michael Ratney, ish-ambasador në Arabinë Saudite, deklaroi se interpretimi iranian ishte i parashikueshëm.
"Askush nuk duhet të habitet që Irani e sheh këtë si njohje të rolit të tij të përhershëm në kontrollin e kalimit përmes Hormuzit," tha ai.
Dilema e kompanive të transportit
Situata ka vendosur kompanitë detare përballë një zgjedhjeje të vështirë.Një alternativë është përdorimi i korridorit jugor pranë Omanit, me rrezikun e sulmeve iraniane.
Alternativa tjetër është kalimi përmes korridorit verior pranë brigjeve iraniane, ku Teherani kërkon autorizim paraprak dhe, sipas ekspertëve, mund të vendosë tarifa ose pagesa që ngjasojnë me taksa tranziti.
Irani ka krijuar një institucion të ri, të quajtur Autoriteti i Ngushticës së Gjirit Persik, i cili pretendon kompetenca mbi autorizimin e kalimit të anijeve.
Ekspertët e së drejtës detare argumentojnë se kjo bie ndesh me frymën e Konventës së Kombeve të Bashkuara për të Drejtën e Detit, megjithëse Irani nuk e ka ratifikuar këtë marrëveshje ndërkombëtare.
Operacioni sekret amerikan
Përpara marrëveshjes së qershorit, ushtria amerikane kishte nisur një operacion të quajtur Project Freedom, me synimin për të shoqëruar cisternat tregtare nëpër ngushticë.
Operacioni u ndërpre shpejt pasi Arabia Saudite nuk pranoi përdorimin e hapësirës së saj ajrore, nga frika e hakmarrjes iraniane.Më pas Pentagoni kaloi në një strategji më diskrete.
Sipas kapitenit Tim Hawkins, zëdhënës i CENTCOM-it, që nga fillimi i majit forcat amerikane kanë udhëzuar në mënyrë të sigurt më shumë se 800 anije tregtare, të cilat transportonin rreth 400 milionë fuçi naftë, përgjatë korridorit pranë Omanit.
Megjithatë, ai pranoi se nuk ekziston asnjë garanci absolute se mbrojtja amerikane mund të shmangë sulmet ndaj anijeve tregtare.
Irani kërkon të konsolidojë ndikimin
Gjatë kulmit të konfliktit, disa kompani zgjodhën të lundronin pranë brigjeve iraniane, duke paguar deri në 2 milionë dollarë për anije për të marrë garanci sigurie nga autoritetet iraniane.
Sipas analistëve, kjo praktikë synon të krijojë një sistem de facto tarifash për kalimin në Ngushticën e Hormuzit.
Meanwhile, the Trump administration has reinstated the ban on Iranian oil exports, but has not yet re-established the naval blockade of Iranian ports.
Geopolitical strategist Dan Alamariu estimates that the main challenge remains which economy will withstand the pressure the longest.
"The question now is who will surrender first: the Iranian economy or the global economy," he said.
Lini një Përgjigje