FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Protestuesit në Iran sfiduan një goditje vdekjeprurëse të qeverisë të shtunën në mbrëmje, duke dalë në rrugë pavarësisht raportimeve që sugjeronin se qindra njerëz janë vrarë ose plagosur nga forcat e sigurisë në tre ditët e fundit.
Videot e verifikuara dhe rrëfimet e dëshmitarëve okularë të parë nga BBC tregojnë se qeveria po e përshpejton reagimin e saj, ndërsa vazhdon një ndërprerje të përgjithshme të internetit.
Prokurori i Përgjithshëm i vendit, Mohammad Movahedi Azad, tha të shtunën se kushdo që proteston do të konsiderohet “armik i Zotit”, një vepër penale që mbart dënimin me vdekje.
Qindra protestues besohet se janë vrarë ose plagosur që kur filluan protestat më shumë se dy javë më parë, dhe shumë të tjerë janë arrestuar.
Protestat u nxitën nga inflacioni në rritje dhe janë përhapur në më shumë se 100 qytete dhe qyteza në çdo provincë të Iranit. Tani protestuesit po bëjnë thirrje për t'i dhënë fund sundimit klerikal të Udhëheqësit Suprem të Iranit, Ajatollah Ali Khamenei.
Khamenei i ka cilësuar demonstruesit si një “grup vandalësh” që kërkojnë të “kënaqin” Presidentin e SHBA-së Donald Trump.
Qeveria iraniane ka vendosur mbylljen e internetit në një përpjekje për të ndaluar protestat. Infrastruktura e të dhënave e Iranit kontrollohet rreptësisht nga shteti dhe autoritetet e sigurisë. Qasja në internet është kryesisht e kufizuar në një intranet vendas, me lidhje të kufizuara me botën e jashtme.
Gjatë viteve të fundit, qeveria e ka kufizuar në mënyrë progresive aksesin në internetin global. Megjithatë, gjatë protestave aktuale, autoritetet, për herë të parë, jo vetëm që kanë mbyllur aksesin në internetin në mbarë botën, por edhe kanë kufizuar rëndë intranetin vendas.
Një ekspert i tha BBC-së se mbyllja aktuale është më e rëndë se ajo e imponuar gjatë kryengritjes "Gratë, Jeta, Liria" e zhvilluar tre vjet më parë. Alireza Manafi, një studiuese interneti, tha se qasja në internet në Iran, në çdo formë, tani ishte "pothuajse plotësisht e ndërprerë".
E vetmja mënyrë e mundshme për t'u lidhur me botën e jashtme ishte nëpërmjet Starlink, por përdoruesit janë paralajmëruar të tregonjnë kujdes, pasi lidhje të tilla mund të gjurmoheshin nga qeveria.
BBC dhe shumica e organizatave të tjera ndërkombëtare të lajmeve gjithashtu nuk janë në gjendje të raportojnë nga brenda Iranit, duke e bërë të vështirë marrjen dhe verifikimin e informacionit.
Megjithatë, kanë dalë disa pamje video dhe BBC ka folur me njerëz në terren.
Një video e verifikuar nga nata e së shtunës tregoi protestues që pushtuan rrugët në lagjen Gisha të Teheranit. Disa video, të verifikuara dhe të konfirmuara si të kohëve të fundit nga BBC Verify, tregojnë përleshje midis protestuesve dhe forcave të sigurisë në Bulevardin Vakil Abad në Mashhad, qyteti i dytë më i madh i Iranit.
Protestues të maskuar shihen duke u fshehur pas kazanëve të mbeturinave dhe zjarreve të mëdha, ndërsa një rresht forcash sigurie shihet në distancë. Një automjet që duket të jetë një autobus është përfshirë nga flakët.
Të shtëna të shumta me armë zjarri dhe diçka që tingëllon si goditje në tenxhere dhe tiganë mund të dëgjohet, ndërsa një rreze lazeri e gjelbër ndriçon skenën.
Një figurë që qëndron në një urë këmbësorësh aty pranë është e dukshme në pamjet filmike dhe duket se qëllon disa herë me armë zjarri në disa drejtime, ndërsa disa njerëz fshihen pas një gardhi në anë të bulevardit.
Disa video kanë dalë gjithashtu nga kryeqyteti Teheran. Një video tregon një grup të madh protestuesish dhe zhurmën e përplasjeve të tenxhereve në sheshin Punak në Teheranin perëndimor, i cili ka qenë një nga vatrat e nxehta të protestave këtë javë.
Një tjetër klip, i filmuar në lagjen Heravi në verilindje të Teheranit dhe i konfirmuar nga BBC tregon një turmë protestuesish që marshojnë në një rrugë dhe bëjnë thirrje për fundin e establishmentit klerikal.
'SHBA-të gati për të ndihmuar'
Të shtunën, Trump shkroi në rrjetet sociale: "Irani po e sheh lirinë, ndoshta si kurrë më parë. SHBA-të janë të gatshme të ndihmojnë!!!"
Ai nuk dha hollësi, por mediat amerikane raportuan se Trump ishte informuar mbi opsionet për sulme ushtarake në vend. New York Times dhe Wall Street Journal (WSJ) raportuan se takimet informuese ishin zhvilluar, me Journal që i përshkruante ato si "diskutime paraprake". Një zyrtar i paidentifikuar i tha WSJ se nuk kishte "kërcënim të menjëhershëm" për Iranin, shkroi gazeta.
Vitin e kaluar, SHBA-të kryen sulme ajrore ndaj objekteve bërthamore iraniane.
Senatori amerikan Lindsey Graham postoi disa herë në mbështetje të protestave në mediat sociale, duke shkruar: "Për popullin iranian: makthi juaj i gjatë po mbaron së shpejti".
“Trimëria dhe vendosmëria e tyre për t’i dhënë fund shtypjes suaj” është “vënë re” nga presidenti amerikan, tha ai. “Ndihma është duke ardhur”, shtoi ai në të njëjtin postim.
Ndërsa e diela agoi në Iran, Reza Pahlavi, djali në mërgim i shahut (mbretit) të fundit të Iranit , kthimin e të cilit e kanë kërkuar protestuesit, postoi një video në X.
Mbishkrimi i saj thoshte: "Dije se nuk je vetëm. Bashkatdhetarët e tu anembanë botës po e bërtasin me krenari zërin tënd... Në veçanti, Presidenti Trump, si udhëheqës i botës së lirë, e ka parë me kujdes trimërinë tënde të papërshkrueshme dhe ka njoftuar se është gati t'ju ndihmojë."
Ai shtoi: "E di që së shpejti do të jem pranë teje."
Pahlavi me bazë në SHBA ka bërë thirrje që njerëzit të dalin në rrugë dhe ka thënë se po përgatitet të kthehet në vend.
Ai pretendoi se republika islamike po përballej me një "mungesë të madhe mercenarësh" dhe se "shumë forca të armatosura dhe të sigurisë kanë lënë vendet e tyre të punës ose nuk i janë bindur urdhrave për të shtypur popullin".
BBC nuk mundi t'i verifikonte këto pretendime.
Pahlavi i inkurajoi njerëzit të vazhdonin protestat të dielën në mbrëmje, por të qëndronin në grupe ose me turma dhe të mos "rrezikonin jetën e tyre".
Amnesty International tha se po analizonte "raportet shqetësuese se forcat e sigurisë kishin intensifikuar përdorimin e paligjshëm të forcës vdekjeprurëse kundër protestuesve" që nga e enjtja.
Sekretarja e Jashtme Yvette Cooper tha se ata që flasin kundër qeverisë së Khameneit nuk duhet të përballen me "kërcënimin e dhunës ose hakmarrjes".
Që nga nata e së premtes, stafi i tre spitaleve i ka thënë BBC-së se janë të mbingarkuar me viktima . Shërbimi persian i BBC-së ka verifikuar se 70 trupa u sollën vetëm në një spital në qytetin Rasht të premten në mbrëmje.
BBC Persian ka konfirmuar identitetin e 26 personave të vrarë, përfshirë gjashtë fëmijë. Anëtarë të forcave të sigurisë janë vrarë gjithashtu, me një grup të të drejtave të njeriut që e ka llogaritur numrin në 14.
Një punonjës spitali në Teheran përshkroi "skena shumë të tmerrshme", duke thënë se kishte aq shumë të plagosur sa stafi nuk kishte kohë të kryente CPR dhe se morgjet nuk kishin hapësirë të mjaftueshme për të ruajtur trupat e atyre që kishin vdekur.
"Rreth 38 persona vdiqën. Shumë prej tyre sapo mbërritën në shtretërit e urgjencës... të shtëna direkte në kokat e të rinjve, si dhe në zemrat e tyre. Shumë prej tyre as nuk arritën në spital."
Punonjësi i spitalit tha se të vdekurit ose të plagosurit ishin të rinj. "Nuk mund t'i shihja shumë prej tyre, ishin 20-25 vjeç."
Lini një Përgjigje