FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Mosmarrëveshjet mes kompanive Dassault dhe Airbus çojnë në dështimin e një prej projekteve më ambicioze të mbrojtjes europiane, të nisur nga Macron dhe Merkel në vitin 2017.
Franca dhe Gjermania kanë vendosur t’i japin fund projektit të përbashkët për zhvillimin e një avioni luftarak të gjeneratës së gjashtë, duke shënuar një goditje të rëndë për përpjekjet e Bashkimit Europian për të ndërtuar një industri më të integruar të mbrojtjes.
Sipas zyrtarëve gjermanë, presidenti francez Emmanuel Macron dhe kancelari gjerman Friedrich Merz kanë arritur në përfundimin se kompanitë e përfshira në projekt nuk janë në gjendje të gjejnë një marrëveshje për vazhdimin e bashkëpunimit.
“Është arritur vlerësimi i përbashkët se kompanitë nuk do të mund të bashkohen në këtë projekt. Të dy liderët e pranojnë këtë realitet”, deklaroi një zyrtar gjerman për agjencinë AFP.
Programi i njohur si Future Combat Air System (FCAS) u lançua në vitin 2017 nga Emmanuel Macron dhe kancelarja e atëhershme Angela Merkel. Projekti, me një vlerë të parashikuar prej rreth 100 miliardë eurosh, synonte të zhvillonte avionin e ardhshëm luftarak europian që do të zëvendësonte avionët francezë Rafale dhe Eurofighterët që përdoren nga Gjermania dhe Spanja deri rreth vitit 2040.
Megjithatë, projekti u përball vazhdimisht me përplasje mes kompanisë franceze Dassault Aviation dhe gjigantit europian të hapësirës ajrore Airbus, i cili përfaqësonte interesat gjermane dhe spanjolle.
Në qendër të mosmarrëveshjes ishte kontrolli mbi zhvillimin e avionit. Dassault kërkonte të kishte rolin kryesor për të mbrojtur teknologjinë dhe pronësinë intelektuale të saj, ndërsa Airbus këmbëngulte për një partneritet më të barabartë dhe ndarje më të gjerë të teknologjisë.
Përplasjet nuk kufizoheshin vetëm te kompanitë. Parisi dhe Berlini kishin vizione të ndryshme edhe për vetë avionin. Franca mbështeste krijimin e një modeli unik europian, ndërsa Gjermania argumentonte se nevojat operacionale të dy vendeve nuk ishin të njëjta. Avionët francezë duhet të jenë në gjendje të mbajnë armë bërthamore dhe të operojnë nga aeroplanmbajtëset, kërkesa që nuk përputhen me prioritetet e forcave ajrore gjermane.
Kancelari Merz kishte shprehur më herët dyshime nëse zhvillimi i një avioni luftarak me pilot të gjeneratës së gjashtë mbetet ende prioritet për Gjermaninë, duke argumentuar se shtetet europiane kanë nevoja të ndryshme ushtarake.
Dështimi i FCAS konsiderohet një pengesë serioze për ambicien europiane për autonomi strategjike në mbrojtje, në një kohë kur kontinenti përballet me agresivitetin e Rusisë dhe pasigurinë në lidhje me angazhimin afatgjatë të Shteteve të Bashkuara për sigurinë europiane.
Megjithatë, burime europiane bëjnë të ditur se jo të gjitha komponentët e programit do të braktisen. Përveç avionit luftarak, FCAS përfshinte zhvillimin e dronëve të avancuar dhe një rrjeti të sigurt të të dhënave luftarake që do të lidhte avionët, dronët dhe sistemet e tjera ushtarake në një platformë të integruar.
Sipas një burimi të qeverisë gjermane, kjo pjesë e projektit mund të vazhdojë.
“Thelbi i vërtetë i FCAS është sistemi europian që lidh avionët, dronët dhe komponentët e tjerë në një strukturë të vetme operacionale”, tha burimi, duke e përshkruar atë si “sistemin nervor” të mbrojtjes ajrore të së ardhmes.
Në muajt e fundit, Macron dhe Merz kishin tentuar personalisht të shpëtonin projektin, ndërsa në mars u emëruan edhe dy ndërmjetësues, një francez dhe një gjerman, për të gjetur një kompromis mes kompanive. Përpjekjet dështuan dhe drejtuesit e Dassault deklaruan se kompania mund ta zhvillonte projektin edhe e vetme, pa një model bashkëmenaxhimi.
Vendimi vjen në një moment delikat politik për presidentin Macron, i cili përballet me zgjedhje vitin e ardhshëm dhe e konsideronte FCAS një nga projektet kryesore të trashëgimisë së tij europiane.
Pavarësisht dështimit të avionit të përbashkët, Parisi dhe Berlini pritet të vazhdojnë diskutimet për forma të tjera bashkëpunimi në fushën e mbrojtjes, ndërsa Europa kërkon të forcojë kapacitetet e saj ushtarake në një mjedis ndërkombëtar gjithnjë e më të paqëndrueshëm. /Marrë nga "The Guardian"
Frances mirë ia kane bere se është lavire pa shpirt.