FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Një gjendje konflikti e përhapur gjerësisht, në teatro të ndryshme, që përfshin një numër gjithnjë e në rritje vendesh në shkallë dhe mënyra të ndryshme. Ajo ka shkaktuar tashmë 600,000 vdekje...
Shpesh dëgjohet të thuhet se bota po hyn, ose rrezikon të hyjë, në një Luftë të Tretë Botërore. Megjithatë kjo ide nuk është plotësisht bindëse. Nëse përkufizimi i “luftës botërore” mbetet ai i shekullit XX, një konflikt mes dy aleancave të mëdha të kundërta, atëherë situata aktuale nuk i ngjan një skenari të tillë.
Ajo që po shfaqet është më tepër një gjendje e përhapur dhe e vazhdueshme konfliktesh në disa pika të botës. Që nga viti 2022, mbi pesëdhjetë shtete janë përfshirë në mënyra të ndryshme në këto përplasje. Çdo vatër konflikti rezulton jashtëzakonisht e vështirë për t’u zgjidhur dhe për t’u shuar përfundimisht. Megjithatë, në vend të blloqeve të qarta ushtarake, shfaqen rivalitete të ndryshueshme dhe shpesh të përkohshme.
Për shembull, Rusia dhe Irani mbështesin palë të ndryshme në luftën në Sudan, por janë në të njëjtën anë kundër Ukrainës. Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe ndodhen në kampe të ndryshme në Sudan, ndërsa të dyja janë shënjestra të raketave dhe dronëve iranianë. Turqia është një nga blerësit kryesorë të naftës ruse dhe kështu mbështet indirekt ekonominë e Moskës, por njëkohësisht është rivale e saj në Libi. Ndërkohë Shtetet e Bashkuara e konsiderojnë Rusinë një kundërshtar të mundshëm për shkak të lidhjeve të saj me Kinën, por në praktikë ndërveprimi mes tyre mbetet kompleks.
Një konflikt global i shpërndarë
Prandaj situata aktuale përshkruhet më mirë si një konflikt global i shpërndarë, një gjendje përplasjeje të vazhdueshme në shumë teatro njëkohësisht, ku përfshihen një numër gjithnjë në rritje vendesh dhe ku rolet ndryshojnë sipas interesave të momentit.
Që nga viti 2022, këto konflikte kanë shkaktuar qindra mijëra viktima dhe kanë përfshirë territore në Evropë, Lindjen e Mesme, Afrikë dhe Azi.
Vatrat kryesore të tensionit
Ndër konfliktet më të drejtpërdrejta ndërmjet shteteve janë lufta mes Rusisë dhe Ukrainës dhe tensionet në Lindjen e Mesme rreth së ardhmes së Iranit.
Ekzistojnë gjithashtu përplasje të tjera që shpërthejnë periodikisht ose mbeten në tension të vazhdueshëm, si mosmarrëveshjet mes Pakistanit dhe Afganistanit, Pakistanit dhe Indisë, apo tensionet në Azia Juglindore dhe në zonën mes Kinës dhe Tajvanit, ku provokimet dhe manovrat ushtarake herë pas here afrohen me një përshkallëzim të madh.
Një kategori tjetër janë konfliktet që ndodhin brenda shteteve, por që përfshijnë edhe aktorë të jashtëm për shkak të interesave strategjike ose ekonomike. Shembuj të tillë janë luftërat në Sudan dhe Libi, ku ndërhyrja e fuqive të ndryshme lidhet shpesh me kontrollin e burimeve natyrore.
Rënia e rendit të vjetër ndërkombëtar
Nëse Lufta e Parë dhe e Dytë Botërore ishin përplasje mes aleancave të qarta, konflikti i sotëm lidhet më shumë me dobësimin e rendit ndërkombëtar që u krijua pas përfundimit të Luftës së Ftohtë.
Ngjarje si lufta në Ukrainë dhe ndryshimet në politikën e jashtme amerikane kanë përshpejtuar tensionet që ishin grumbulluar prej kohësh. Në këtë kontekst, disa aktorë të mëdhenj ndërkombëtarë kërkojnë të rishikojnë ekuilibrat e krijuar pas viteve ’90.
Shtetet e Bashkuara përballen me sfidën e rritjes së ndikimit të Kinës, ndërsa Rusia kërkon të riformulojë balancën e sigurisë në Evropë. Kina, nga ana tjetër, ndjek një strategji të vetën për të rritur ndikimin global dhe për të sfiduar rendin ekzistues.
Një konflikt që përfshin miliarda njerëz
Në këtë panoramë, mbi katër miliardë njerëz jetojnë në vende që në një formë apo tjetër janë të lidhura me këto konflikte. Disa prej tyre janë territore ku zhvillohen luftime të drejtpërdrejta, si Ukraina; të tjerë janë vende që furnizojnë me armë ose mbështetje ushtarake; ndërsa disa të tjera përballen me sulme hibride, sabotime ose tensione të vazhdueshme.
Në Lindjen e Mesme konflikti është zgjeruar nga Gaza dhe Izraeli drejt një përballjeje më të gjerë rajonale që përfshin aktorë të ndryshëm, përfshirë milicitë aleate të Iranit në Liban, Siri dhe Jemen.
Në Afrikë dhe Azi vazhdojnë gjithashtu përplasjet për burime natyrore, kufij territorialë dhe ndikim politik, ndërsa tensionet ekonomike dhe tregtare janë bërë gjithnjë e më të lidhura me rivalitetet strategjike.
Një situatë pa precedent
Shtrirja e këtyre konflikteve konsiderohet nga disa analistë më e gjerë se çdo periudhë e ngjashme para Luftës së Dytë Botërore. Megjithatë, mungesa e blloqeve të ngurta ushtarake mund të jetë një faktor që e pengon përshkallëzimin drejt një lufte globale të drejtpërdrejtë.
Në këtë kuptim, bota përballet me një epokë konfliktesh të shpërndara dhe të ndërthurura, ku përplasjet lokale lidhen gjithnjë e më shumë me rivalitetet globale mes fuqive të mëdha. /Përshtati “Pamfleti” nga “Corriere Della Sera”
Lini një Përgjigje