FLASH
Shkruar nga Gjergj Zefi
Duke i dhënë Arabisë Saudite atë që ia mohoi shumë vendeve të tjera, presidenti amerikan rrezikon të shembë arkitekturën globale të sigurisë dhe të hapë një epokë të re rivaliteti atomik...
Ka momente në histori kur vendimet e një njeriu ndryshojnë fatin e kombeve. Dhe ka momente kur ambicia personale fillon të peshojë më shumë se vetë siguria globale.
Vendimi i administratës së Donald Trump për t'i hapur Arabisë Saudite rrugën drejt një programi bërthamor nuk është thjesht një marrëveshje energjetike. Është një sinjal se rregullat që kanë mbajtur nën kontroll përhapjen e teknologjive më të rrezikshme në botë mund të zhbëhen për interesa të momentit.
Për dekada me radhë, Shtetet e Bashkuara kanë ndërtuar politikën e tyre të jashtme mbi një parim të qartë: sa më pak vende të kenë kapacitete të ndjeshme bërthamore, aq më e sigurt është bota. Sot, ky parim duket se po zëvendësohet nga një logjikë tjetër: nëse është aleati ynë, rreziku mund të tolerohet.
Kjo nuk është thjesht hipokrizi. Është një lojë me zjarrin.
Sepse historia na ka mësuar se teknologjia bërthamore nuk mbetet kurrë vetëm teknologji civile. Çdo centrifugë që pasuron uranium për energji elektrike mund të shndërrohet, në rrethana të caktuara, në hallkën e parë të një programi ushtarak. Nuk është rastësi që fuqitë botërore kanë vendosur kufizime të rrepta për dekada. Ato nuk janë produkt i paranojës, por i përvojës.
Nëse Arabia Saudite merr këtë kapacitet, çfarë do ta pengojë nesër Turqinë të kërkojë të njëjtën gjë? Ose Egjiptin? Apo një fuqi tjetër rajonale që ndjen se po mbetet pas?
Kështu nis zakonisht një garë armatimesh: jo me raketa, por me justifikime.
Ironia është e hidhur. Amerika ka shpenzuar vite të tëra duke kërcënuar Iranin, duke vendosur sanksione dhe duke argumentuar se pasurimi i uraniumit përbën një rrezik për paqen botërore. Sot, i njëjti argument relativizohet kur bëhet fjalë për një partner strategjik.
Ky standard i dyfishtë nuk bind askënd. Përkundrazi, u jep kundërshtarëve të Uashingtonit armën më të fortë propagandistike: akuzën se ligji ndërkombëtar zbatohet sipas interesit dhe jo sipas parimit.
Mbështetësit e Donald Trump do të thonë se kjo është "realpolitikë". Se nëse nuk e bën Amerika, do ta bëjë Kina ose Rusia. Mund të jetë një argument praktik. Por edhe logjika më pragmatike nuk e ndryshon faktin se çdo përjashtim krijon një precedent dhe çdo precedent dobëson sistemin që është ndërtuar për të frenuar përhapjen bërthamore.
Një botë ku gjithnjë e më shumë shtete zotërojnë teknologji të ndjeshme nuk është më një botë e sigurt. Është një botë ku një krizë diplomatike, një gabim llogaritjeje apo një udhëheqës impulsiv mund të prodhojnë pasoja të pakthyeshme.
Nuk është hera e parë që Donald Trump sfidon normat ndërkombëtare. Por kur egoja politike fillon të ndikojë në ekuilibrin bërthamor global, çmimi nuk paguhet vetëm nga amerikanët. Ai mund të paguhet nga i gjithë njerëzimi.
Historia nuk i gjykon liderët nga marrëveshjet që firmosin në ceremonitë zyrtare. I gjykon nga pasojat që lënë pas.
Dhe nëse ky vendim shndërrohet në pikën e nisjes së një gare të re bërthamore në Lindjen e Mesme, atëherë nuk do të mbahet mend si një sukses diplomatik. Do të mbahet mend si momenti kur interesi afatshkurtër dhe ambicia politike filluan të zhbënin një nga barrierat më të rëndësishme të sigurisë ndërkombëtare./Pamfleti
Lini një Përgjigje