FLASH
Shkruar nga Nektaria Stamouli
Greqia deri pak muaj më parë jepte mend se si duhet të bëhet drejtësia. Pas arrestimit dhe nisjes së gjykimit të Fredi Beleri, Athina u hodh në sulm kundër drejtësisë shqiptare. Sipas tyre në Shqipëri drejtësia është e kapur nga qeveria dhe vepron në mënyrë të njëanshme. Por teksa flet për të tjerët, Greqia nuk e ka parë drejtësinë e saj. “Politico” ka bërë një artikull tronditës, ku tregon se si në fakt në Greqi drejtësia është e kapur. Sipas shkrimit, Greqia i lejon kriminelët t’i shpëtojnë drejtësisë.
Në vendin e famshëm të lindjes së demokracisë, ka një ndjenjë që ajo po shkatërrohet.
Greqia ka përjetuar një sërë skandalesh që edhe pse janë shumë të ndryshme, i shtohen një ndjesie se drejtësia po rrënohet dhe se ata që janë në pushtet nuk duan ta korrigjojnë. Ose më keq, janë fajtorë.
"Ka një ndjesi për një përpjekje sistematike dhe të bashkërenduar për të minimizuar disa incidente," tha Andreas Pottakis, avokati i popullit i Greqisë, një zyrtar i pavarur që shqyrton keqadministrimin shtetëror. Kjo ngjall "dyshime për një tentativë mbulimi" dhe neglizhencë që "mund të përfshijë lidershipin politik".
Tri raste të mëdha kanë testuar besimin e vendit në strukturat e tij gjyqësore gjatë dy viteve të fundit. Dy prej tyre janë të lidhura me fatkeqësitë: Një aksident treni në shkurt të vitit 2023 që vrau 57 persona dhe një mbytje anijesh në brigjet e Peloponezit të Greqisë verën e kaluar që la të mbytur qindra emigrantë aziatikë dhe afrikanë.
Tjetri është një skandal i përhapur spyware që ka përfshirë qeverinë e kryeministrit Kyriakos Mitsotakis. Javën e kaluar, një prokuror i gjykatës supreme nxori të pafajshëm politikanët, policinë dhe shërbimet e inteligjencës të vendit për keqbërje.
Të izoluara, këto mund të duken si lloji i incidenteve fatkeqe me të cilat çdo qeveri mund të duhet të përballet.
Por trajtimi i tyre ka ngritur pyetje shqetësuese. Partitë opozitare, grupet e viktimave dhe hetuesit e pavarur flasin për fshehje dhe pretendojnë se dëshmitarët vendimtarë janë bllokuar, dokumentet ligjore janë injoruar dhe viktimat janë lënë mënjanë. Hetimet parlamentare kanë bërë pak, por kanë turbulluar ujërat.
"Duke dhënë një përshtypje mashtruese të një demokracie që funksionon mirë, me komisionet hetimore parlamentare të paaftë për të kryer me efektivitet punën e tyre, ajo që po ndodh në të vërtetë ndonjëherë përbën një ndërhyrje të drejtpërdrejtë politike dhe neutralizimin e anëtarëve të mbikëqyrësve të pavarur", tha Vas Panagiotopoulos, i cili mbulon Greqia për Reporterët pa Kufij (RSF), një organizatë jofitimprurëse që mbron liritë e shtypit.
Përtej shembujve më të mëdhenj, grekët e perceptojnë se standardet publike janë gërryer, ku sulmet verbale ndaj gazetarëve nga politikanë të rangut të lartë janë bërë të zakonshme, autoritetet e pavarura janë minuar, disa kthime të emigrantëve janë pretenduar, brutaliteti i policisë po rritet dhe shoqëria civile dhe pluralizmi i medias është nën kërcënim.
Sipas një sondazhi të kryer për Institutin Eteron për të shënuar 50-vjetorin e kthimit të Greqisë në demokraci, vetëm 29 për qind e njerëzve i besojnë gjyqësorit të vendit.
Në një intervistë me POLITICO, Mitsotakis mbrojti rekordin e vendit të tij. "Gjithmonë kam besuar se duhet të kemi besim në sistemin grek të drejtësisë", tha kryeministri.
Përplasja e trenave
Natën e 22 shkurtit 2023, një përplasje me tren vrau 57 persona, shumë prej tyre studentë. Teksa pluhuri u davarit në katastrofën më vdekjeprurëse hekurudhore në historinë greke, u ngritën shqetësime më të thella në lidhje me funksionimin e shtetit.
"Faji shkon deri në udhëheqjen dhe deri te njerëzit që ishin në vendngjarje," tha Evan Vlachos, i cili humbi vëllanë e tij 34-vjeçar, Vaios. "Ti kërkon dikë që e ka bërë punën e tij siç duhet, për diçka që ka funksionuar, dhe ka një kolaps të plotë."
Kritikët flasin për një mbulim, veçanërisht për keqmenaxhimin e nivelit të lartë, dhe korrupsionin në hekurudha.
Ky mbulim ndonjëherë merr një formë të mirëfilltë: në vendin e përplasjes u grumbulluan gurë, duke penguar ekspertët të hetonin vendin e ngjarjes, pasi u hoqën vagonët e shkatërruar.
Kjo ndodhi pasi familjet e viktimave ende shpresonin të gjenin eshtrat e tyre.
Nuk dihet ende se kush e ka dhënë këtë urdhër, edhe pse familjarët e viktimave thonë se e dinë identitetin e ministrit dhe do të dëshmojnë në gjykatë.
Bazuar në ligjin grek, vetëm parlamenti i vendit mund të hetojë sjellje të pahijshme të supozuara nga ish-ministrat; zyra e prokurorit të BE-së thotë se rregulli bie ndesh me ligjin e BE-së dhe e ka ngritur këtë çështje me Komisionin Europian. Si reagim, Mitsotakis ka akuzuar prokuroren europiane Laura Kövesi për ndërhyrje në një çështje në vazhdim dhe tejkalim të kompetencave të saj.
Në intervistën e tij në POLITICO, Mitsotakis tha se sistemi i drejtësisë kishte vepruar me shpejtësi në këtë rast dhe se qeveria e tij kishte bërë përpjekje të konsiderueshme për të siguruar marrjen e vendimeve.
"Përveç kësaj, ka edhe kufizime kushtetuese," tha ai. "Pra, jemi në kufirin e asaj që kushtetuta jonë na lejon të bëjmë."
Mediat greke kanë zbuluar se bisedat mes makinistit dhe komandantit të stacionit nga nata e aksidentit janë kombinuar dhe i janë ofruar mediave pro-qeveritare për të krijuar përshtypjen se aksidenti ishte tërësisht për shkak të gabimit njerëzor.
Skandali i spyware
Skandali i spiunazhit i Greqisë, i quajtur "Predatorgate", shpërtheu në verën e vitit 2022 kur Nikos Androulakis, kreu i partisë social-demokrate të opozitës PASOK, zbuloi spyware të paligjshëm në telefonin e tij në një tentativë përgjimi. Më pas u zbulua se ai gjithashtu ishte monitoruar nga agjencia shtetërore e spiunazhit.
Që atëherë, saga është shndërruar në një thriller spiunazhi, në të cilin Predator, një formë shumë invazive spyware, u zbulua në dhjetëra telefona që u përkisnin ministrave, shefave ushtarakë, gazetarëve dhe njerëzve të biznesit. Ai përfshinte gjithashtu eksportin e paligjshëm të programeve kompjuterike në regjimet diktatoriale.
Dy vjet më vonë, autoritetet gjyqësore i pastruan të gjithë zyrtarët shtetërorë dhe shërbimet shtetërore nga keqbërjet në atë që partitë opozitare e quajtën "një ditë turpi".
Një raport nga një zëvendësprokuror konfirmoi se nga 116 objektivat e spyware, 28 numra telefoni ishin nën mbikëqyrjen e ligjshme të shtetit në kohën e tentativës për piratim. Por Gjykata e Lartë e hodhi poshtë gjetjen si një "rastësi" dhe dosjet që përmbanin materialin e vëzhgimit në fjalë u shkatërruan.
"Ka një zhgënjim të madh në lidhje me hetimin gjyqësor, veçanërisht kur kuptuam se sa prova zbuloi hetimi gazetaresk që vërtetonin lidhjen midis shërbimit të spiunazhit, zyrës së kryeministrit dhe Predatorit u injoruan," tha Eliza Triantafyllou, një reportere për investigimin e faqes ueb Inside Story.
"Pyetja që lind është se kush do t'i mbrojë në fund gazetarët grekë nga një shtet që i konsideron ata një rrezik kombëtar dhe i monitoron me çdo metodë të disponueshme vetëm se bëjnë punën e tyre?" pyeti ajo.
Triantafyllou dhe kolegu i saj Tasos Talloglou zbuluan se ishin vënë nën vëzhgim fizik gjatë raportimit të skandalit.
Fundosja e varkës së emigrantëve
Në qershor të vitit 2023, një peshkatore nga Libia u përmbys në brigjet e Greqisë me rreth 750 emigrantë në të; 104 u shpëtuan dhe 82 trupa u rikuperuan. Pjesa tjetër supozohej e humbur.
Ka kaluar një vit dhe organizatat ndërkombëtare vënë në dukje se roli i autoriteteve greke ende nuk është hetuar siç duhet.
Të mbijetuarit kanë dëshmuar se roja bregdetare greke e kishte lidhur me peshkatoren kur ajo ishte ende vertikalisht dhe ka tentuar ta tërhiqte, duke e bërë të lëkundej. Autoritetet e mohojnë me forcë këtë.
I mbijetuari Ahmad Alkimani, 25 vjeç, nga Siria, tha se peshkatores iu hodh një litar.
"Ndjeva një tronditje," tha ai. "Ndaloi shpejt sepse litari u këput. E lidhën shpejt dhe me forcë të madhe filluan të na tërhiqnin dhe anija u anua majtas. Njerëzit filluan të bërtasin, por ata vazhduan të tërhiqeshin, këtë herë në të djathtë, derisa u përmbys."
Frontex, agjencia e rojës bregdetare të BE-së, ka thënë se nuk ka marrë asnjë përgjigje nga Greqia pasi ofroi të dërgonte një aeroplan për të monitoruar peshkatoren e mbingarkuar. Oficeri i të drejtave themelore të Frontex-it, Jonas Grimheden rekomandoi pezullimin e përkohshëm të aktiviteteve të agjencisë në Greqi.
Familjet e viktimave dhe të mbijetuarve po ndërmarrin veprime ligjore kundër kujtdo në Greqi që konsiderohet përgjegjës për mbytjen e anijes.
"Ata janë bllokuar në një proces të gjatë ligjor, por duan të ecin përpara," tha Maria Papamina, avokate e Këshillit Grek për Refugjatët, një nga tri organizatat që ofrojnë ndihmë ligjore për të mbijetuarit. Ata po vuajnë nga pasojat psikologjike të aksidentit dhe në të njëjtën kohë duhet të gjejnë një mënyrë për të mbështetur financiarisht familjet që kanë lënë pas. /Përshtatur nga “Politico”
Lini një Përgjigje