FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Operacion ushtarak për rikthimin e qarkullimit detar përballet me reagimin e Iranit dhe skepticizmin e industrisë globale të transportit
Dita e dytë e “Operacionit Liria” të ndërmarrë nga Shtetet e Bashkuara në Ngushticën e Hormuzit nis këtë të martë, ndërsa tensionet me Iranin mbeten të larta dhe rreziku i një përshkallëzimi të ri konsiderohet real.
Operacioni synon të rihapë një nga korridoret më të rëndësishme detare në botë, përmes të cilit kalon një pjesë e konsiderueshme e furnizimit global me naftë dhe gaz. Qindra anije tregtare janë aktualisht të bllokuara në rajon, pasi situata e sigurisë ka penguar lëvizjen normale në këtë zonë strategjike.
Të hënën, përpjekjet amerikane për të rikthyer qarkullimin detar vunë në provë armëpushimin ekzistues. Në këtë kontekst, Irani ndërmori një sulm me raketa ndaj anijeve luftarake amerikane, pa raportime për viktima. Pas njoftimit të Komandës Qendrore të SHBA (CENTCOM) se shkatërrues amerikanë po operonin në Gjirin Persik dhe se dy anije tregtare kishin kaluar me sukses ngushticën, Teherani reagoi me sulme me raketa dhe dronë ndaj Emirateve të Bashkuara Arabe.
Megjithëse SHBA ka nisur operacionin për të garantuar kalimin e sigurt, deri tani vetëm një numër shumë i kufizuar anijesh ka pranuar të kalojë. Kompanitë e transportit detar dhe tregjet financiare mbeten të kujdesshme për shkak të mungesës së transparencës mbi detajet e operacionit dhe rrezikut të lartë të sigurisë.
Sipas Organizatës Ndërkombëtare Detare, situata në terren është e rëndë: deri në 20.000 marinarë në rreth 2.000 anije kanë mbetur të bllokuar në Gjirin Persik. Këto përfshijnë cisterna të naftës dhe gazit, anije transporti mallrash të ndryshme dhe kroçera. Një pjesë e tyre arriti të lëvizë gjatë një hapjeje të shkurtër të ngushticës gjatë armëpushimit, por shumë të tjera përballen tashmë me mungesa serioze të furnizimeve bazë, si ushqim, ujë i pijshëm dhe karburant.
Nga ana operative, CENTCOM ka dislokuar një forcë të konsiderueshme: anije luftarake të pajisura me raketa të drejtuara, më shumë se 100 avionë dhe rreth 15.000 trupa. Komandanti i saj, admirali Brad Cooper, e përshkroi operacionin si një mision mbrojtës me rëndësi për sigurinë rajonale dhe stabilitetin e ekonomisë globale.
Ai theksoi se strategjia amerikane nuk bazohet në shoqërimin individual të anijeve tregtare, por në krijimin e një “ombrelle sigurie” shumë-shtresore. Kjo përfshin prezencë detare, mbështetje ajrore me helikopterë dhe avionë luftarakë, sisteme të avancuara paralajmërimi të hershëm dhe kapacitete të luftës elektronike. Sipas tij, kjo qasje ofron mbrojtje më të gjerë sesa një eskortë tradicionale.
Një nga shqetësimet kryesore mbetet prania e minave detare iraniane në zonë. Admirali Cooper konfirmoi se SHBA ka hapur një korridor të sigurt në ngushticë dhe ka vendosur mjete ajrore për të mbrojtur anijet që zgjedhin të kalojnë.
Megjithatë, ekspertë ushtarakë vënë në pikëpyetje kapacitetin real të operacionit. Jonathan Hackett, specialist i operacioneve speciale dhe ish-agjent i kundërzbulimit të marinsave amerikanë, deklaroi për Al Jazeera se marina amerikane nuk ka mjaftueshëm mjete për të mbrojtur një numër të madh anijesh. Ai theksoi se vetëm rreth 12 anije luftarake mund të ofrojnë mbrojtje efektive, ndërsa para krizës në ngushticë kalonin mbi 100 anije në ditë, çka e bën operacionin të vështirë për t’u shkallëzuar.
Në zhvillimet ushtarake, forcat amerikane raportojnë se kanë shkatërruar 6 mjete iraniane, pasi Irani ndërmori sulme të kombinuara me raketa lundruese, dronë dhe mjete të shpejta detare.
Remarks to media today from Adm. Brad Cooper, CENTCOM commander, on Project Freedom: pic.twitter.com/68hSeZfGXO
— U.S. Central Command (@CENTCOM) May 4, 2026
Nga ana diplomatike dhe operative, SHBA po përpiqet aktivisht të bindë kompanitë detare të rifillojnë lëvizjen. Sipas admiralit Cooper, janë kontaktuar dhjetëra anije dhe kompani transporti për t’i inkurajuar të kalojnë nëpër ngushticë. Ai theksoi se anijet përfaqësojnë 87 vende dhe janë subjekte neutrale në këtë situatë.
Në deklaratat e tij, Cooper theksoi se SHBA synon të mbështesë komunitetin ndërkombëtar për të rikthyer rrjedhën normale të tregtisë globale, ndërsa akuzoi Gardën Revolucionare iraniane për veprime kërcënuese ndaj transportit detar. Ai shtoi se, nga këndvështrimi ushtarak, SHBA ka epërsi të qartë në rajon.
Nga ana tjetër, Irani ka mbajtur një qëndrim të ashpër. Autoritetet ushtarake iraniane deklaruan se çdo anije duhet të koordinohet me Teheranin për të kaluar në mënyrë të sigurt dhe paralajmëruan se çdo forcë e huaj ushtarake, veçanërisht ajo amerikane, do të konsiderohet objektiv nëse hyn ose afrohet në ngushticë.
Presidenti amerikan Donald Trump dhe drejtuesit ushtarakë kanë paralajmëruar Iranin të mos ndërmarrë veprime kundër anijeve amerikane, duke sinjalizuar rrezikun e përshkallëzimit të mëtejshëm.
Ndërkohë, industria globale e transportit detar mbetet e rezervuar. Jacob Larsen, drejtues i sigurisë në Këshillin Ndërkombëtar Detar (BIMCO), deklaroi se mungojnë udhëzime të qarta dhe informacion i detajuar për kompanitë. Ai theksoi se, pa një marrëveshje me Iranin, nuk është e qartë nëse kërcënimi ndaj anijeve mund të reduktohet në mënyrë efektive.
Remarks to media today from Adm. Brad Cooper, CENTCOM commander, on Project Freedom: pic.twitter.com/kIFFLf2vpd
— U.S. Central Command (@CENTCOM) May 4, 2026
Larsen gjithashtu ngriti dyshime për qëndrueshmërinë afatgjatë të operacionit dhe paralajmëroi për mundësinë e rifillimit të armiqësive. Edhe Kombet e Bashkuara konfirmuan se situata mbetet e paqartë dhe me mungesë transparence.
Qendra e Përbashkët e Informacionit Detar ka këshilluar që anijet të përdorin rrugën përmes ujërave të Omanit, ku është krijuar një zonë sigurie e përforcuar nga SHBA. Megjithatë, ajo paralajmëroi se kalimi në zonat tradicionale mbetet “jashtëzakonisht i rrezikshëm” për shkak të minave detare që nuk janë identifikuar dhe çaktivizuar plotësisht.
Qendra u bëri thirrje marinarëve të koordinohen ngushtë me autoritetet e Omanit për shkak të fluksit të pritur të trafikut. Megjithatë, zhvillimet në terren nuk përputhen me këto pritshmëri: vetëm dy anije arritën të kalojnë ngushticën të hënën, duke reflektuar nivelin e lartë të pasigurisë që vijon të karakterizojë situatën. /Pamfleti/
Lini një Përgjigje