FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Udhëheqësit e Iranit mund ta mbivlerësojnë aftësinë e tyre për të ndjekur këtë strategji, por ata besojnë se gatishmëria e tyre për të përshkallëzuar i shërbeu mirë vendit në fazën e parë të konfliktit dhe se lufta mund të jetë e vetmja mënyrë për të bindur Trumpin që ta marrë seriozisht diplomacinë...
SHBA-ja dhe Irani po rrëshqasin përsëri në luftë. Kjo nuk ndodh sepse secili vend i ka keqkuptuar kushtet e memorandumit të mirëkuptimit që nënshkruan për t'i dhënë fund fazës së parë të konfliktit. Memorandumi i Mirëkuptimit ishte i paqartë dhe i hapur për keqinterpretime, por gabimi i tij kryesor ishte se bazohej në ruajtjen e ekuilibrit të fuqisë në momentin e nënshkrimit të tij, një ekuilibër që Uashingtoni ishte i vendosur ta ndryshonte dhe Teherani ta mbronte.
SHBA-të e filluan luftën në shkurt me qëllim rrëzimin e Republikës Islamike ose, përveç kësaj, për ta detyruar atë të pranonte një diktat amerikan që kufizon programin e saj bërthamor dhe rolin rajonal. Në vend të kësaj, lufta i dha Iranit një fitore strategjike: kontrollin mbi Ngushticën e Hormuzit, një pengesë që e detyroi SHBA-në të binte dakord me Memorandumin e Mirëkuptimit.
Udhëheqësit e Iranit dyshonin se Memorandumi i Mirëkuptimit ishte një tërheqje e përkohshme nga SHBA-të, që synonte të lehtësonte presionin mbi ekonominë globale dhe të përgatitej për një raund tjetër lufte. Zëvendëspresidenti i SHBA-së, JD Vance, madje sugjeroi publikisht se Presidentit Donald Trump i pëlqente marrëveshja sepse do t'i jepte Amerikës kohë për të rimbushur rezervat e saj strategjike të naftës që po pakësoheshin.
Ata panë shumë prova për të mbështetur dyshimet e tyre. Nuk pati zhbllokim të aseteve iraniane; një marrëveshje e ndërmjetësuar nga SHBA-të midis Izraelit dhe Libanit shpërfilli kërkesat e Iranit për armëpushim atje; më shumë asete ushtarake amerikane filluan të mbërrinin në rajonin e Gjirit; dhe Uashingtoni i inkurajoi anijet tregtare të shpërfillnin udhëzimet e Teheranit për t'u koordinuar me autoritetet e tij dhe për të lundruar nëpër kanalet iraniane ndërsa kalonin Ngushticën e Hormuzit. Disa anije më pas kaluan nëpër kanale afër vijës bregdetare të Omanit. Uashingtoni priste që kjo do të dobësonte pretendimin e Iranit për kontroll të ngushticës dhe aftësinë për ta zbatuar atë.
Secila prej këtyre, më vete, mund të mos ketë qenë shkelje e madhe e Memorandumit të Mirëkuptimit, por së bashku ato përfaqësonin një përpjekje të përbashkët për të gërryer ndikimin që Irani kishte fituar gjatë luftës dhe që u reflektua në marrëveshjen e armëpushimit.
Sundimtarët aktualë të Iranit besojnë se çdo shfaqje e përmbajtjes vetëm sa do të ftojë më shumë presion amerikan. Për të dekurajuar SHBA-në dhe për ta detyruar atë të negociojë seriozisht për t'i dhënë fund luftës dhe një marrëveshje më të gjerë bërthamore që do t'i jepte Teheranit sigurinë dhe lehtësimin ekonomik që dëshiron, ata besojnë se Irani duhet të jetë agresiv dhe ta përshkallëzojë konfliktin përtej asaj që SHBA-ja është e përgatitur të tolerojë.
E vetmja pikë ndikimi nga e cila Irani nuk është i përgatitur të heqë dorë është pretendimi i tij për Ngushticën e Hormuzit dhe aftësia e tij për të kontrolluar aksesin në të. Humbja e dominimit në ngushticë do ta linte Iranin pa asnjë ndikim në negociatat e ardhshme. Udhëheqësit e Iranit kanë vendosur që ruajtja e kontrollit të ngushticës është thelbësore për të siguruar fitoret e ardhshme në tryezën e negociatave dhe për të siguruar që SHBA-të ta zbatojnë marrëveshjen në vend që të largohen prej saj.
Pjesëmarrja masive e javës së kaluar në funeralin e udhëheqësit suprem të vrarë Ali Khamenei ishte gjithashtu e rëndësishme në bindjen e udhëheqësve të Iranit se popullsia do të mbështeste një qëndrim të ashpër ndaj ngushticës, e cila është bërë një kauzë popullore nacionaliste. Ishte në këtë kontekst që Irani vendosi të pengonte planet e SHBA-së për të hapur ngushticën duke sulmuar dy anije cisternë që lundronin pranë bregdetit të Omanit. Kjo shfaqje force provokoi një përgjigje të qëllimshme masive të SHBA-së: një fushatë të zgjatur bombardimi për të shkatërruar bateritë e dronëve dhe raketave të Iranit përgjatë bregdetit të Gjirit dhe infrastrukturën ushtarake dhe civile në të gjithë vendin, për të rritur koston e rezistencës.
Por Irani e kishte pritur luftën. Ajo mund të ketë rinisur më shpejt se sa pritej, por Teherani sheh përparësi në këtë: nëse lufta është e pashmangshme, Irani është më mirë ta zhvillojë atë përpara se SHBA-të të kenë pasur kohë të riorganizohen plotësisht dhe ekonomia globale të ketë pasur kohë të rikuperohet nga tronditjet e energjisë dhe të zinxhirit të furnizimit.
Prandaj, Irani do të kërkojë të përballojë presionin ushtarak amerikan dhe të intensifikojë sulmet e tij ndaj objektivave ushtarake amerikane dhe infrastrukturës energjetike dhe civile në të gjithë Gjirin. Qëllimi i tij është të sinjalizojë se lufta nuk do të mbetet në nivelin që zgjedh Uashingtoni. Ndërkohë, Teherani do të pranojë vështirësitë e pashmangshme ekonomike që do të sjellë një bllokadë tjetër detare amerikane, duke besuar se presioni i tij mbi ekonominë globale duke mbyllur Ngushticën e Hormuzit, dhe potencialisht ngushticën Bab el-Mandeb dhe Detin e Kuq, do ta detyrojë Trumpin ta mbyllë i pari.
Udhëheqësit e Iranit mund ta mbivlerësojnë aftësinë e tyre për të ndjekur këtë strategji, por ata besojnë se gatishmëria e tyre për të përshkallëzuar i shërbeu mirë vendit në fazën e parë të konfliktit dhe se lufta mund të jetë e vetmja mënyrë për të bindur Trumpin që ta marrë seriozisht diplomacinë.
Regjimi iranian është i angazhuar në një betejë ekzistenciale. Ai po vë bast se gatishmëria e tij për të duruar më shumë dhimbje i jep një avantazh, i cili do t'i shërbejë mirë në një tryezë negociatash në të ardhmen./Përshtati “Pamfleti” nga “FinancialTimes”
Lini një Përgjigje