TAGS-AT E JAVËS

Rajoni dhe Bota 9 Korrik 2025, 12:47

Sa ar ka në Tokë dhe ku ndodhet ai?

Shkruar nga Pamfleti
Sa ar ka në Tokë dhe ku ndodhet ai?
Ari është një nga elementët më të rrallë dhe më të vlefshëm në Tokë

Ari është një nga elementët më të rrallë dhe më të vlefshëm në Tokë. Gjatë gjithë historisë së njerëzimit, rreth 216,265 ton ar janë nxjerrë nga shkëmbinjtë dhe lumenjtë, ku pjesa më e madhe e tij është përdorur për të bërë bizhuteri .

Sipas Këshillit Botëror të Arit, rreth 45% e arit të nxjerrë është përdorur për të bërë bizhuteri, 22% mbahet në koleksione si shufra dhe monedha, dhe 17% ruhet në bankat qendrore.

Njerëzit kanë nxjerrë tashmë një përqindje të konsiderueshme të arit që mund të nxirret ekonomikisht nga korja e Tokës, por ende ka rezerva. Shërbimi Gjeologjik i SHBA-së (USGS) në raportin e tij më të fundit zbuloi se ka rreth 64,000 ton ar ende në depozita të shfrytëzueshme ekonomikisht në të gjithë botën.

Vendet me rezervat më të mëdha të pashfrytëzuara të arit janë Rusia, Australia dhe Afrika e Jugut, sipas raportit, por Kina nxori dhe nxori në treg më shumë ar se çdo vend tjetër në vitin 2024, raporton LiveScience.

Këtu bëhet një dallim midis rezervave të arit - pjesëve të një depozite që mund të nxirren ekonomikisht  dhe burimeve të arit  depozita për të cilat studiuesit dhe kompanitë kanë më pak njohuri gjeologjike. Sipas Këshillit Botëror të Arit, rezervat globale të arit arrijnë në 54,770 ton, ndërsa burimet e arit janë rreth 132,110 ton.

99% e arit gjendet në bërthamën e Tokës

Megjithatë, pjesa më e madhe e arit në Tokë nuk gjendet në depozita të përqendruara. Grimca të vogla dhe copëza ari që nuk ia vlen të nxirren ekzistojnë në të gjithë koren dhe janë veçanërisht të përhapura në ujin e detit dhe shkëmbinjtë magmatikë. Përqendrimi i arit në koren e Tokës është rreth 0.004 gramë për ton, kështu që të gjitha grimcat në kore peshojnë rreth 400 milionë ton.

Dhe nëse ky numër ju duket i madh, është vetëm një përqindje e vogël e arit që përmban në të vërtetë planeti. Sasia e arit në koren e Tokës është e papërfillshme në krahasim me sasinë që gjendet në bërthamën e saj, e cila, sipas gjeologëve, përmban 99% të arit të planetit - mjaftueshëm për të mbuluar të gjithë sipërfaqen e tij me një shtresë ari gjysmë metri të trashë.

Kur u formua Toka, pjesa më e madhe e arit që ishte në dispozicion u fundos në bërthamën e planetit për shkak të dendësisë së tij, shpjegon për LiveScience gjeologu mineral Chris Voisey në Universitetin Monash në Australi.

“Merrni parasysh se 99.5% e masës së Tokës u formua kur elementët ishin në gjendje të lëngshme dhe mund të diferencoheshin bazuar në dendësinë e tyre (kështu që ari u fundos në bërthamë)”, thotë Voisey. Pjesa e mbetur prej 0.5% ra në planet më vonë në një bombardim të madh meteoritësh që ndodhi midis 4.1 dhe 3.8 miliardë vjet më parë.

Ky 0.5% përmban arin që gjeologët dhe eksploruesit e gjejnë sot në shkëmbinj dhe të përqendruar në depozita, shpjegon Voisey.

Meqenëse një pjesë kaq e madhe e arit të Tokës ndodhet në bërthamë, Voisey nuk mendon se studiuesit do të jenë ndonjëherë në gjendje ta matin me saktësi të gjithë arin në planet. Gjithashtu, do të ishte e pamundur të përcaktohet saktësisht se sa ar kanë ende për të zbuluar njerëzit, thotë ai.

ar toka

Lini një Përgjigje