FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Péter Magyar përvetëson gjuhën e sovranitetit dhe skepticizmit ndaj Brukselit, duke u kthyer në sfidën më serioze për kryeministrin hungarez
Sipas një analize të publikuar nga Politico, Viktor Orbán po përballet me një sfidë të pazakontë politike: një kundërshtar që përdor kundër tij të njëjtën retorikë nacionaliste që e ka mbajtur në pushtet për më shumë se një dekadë.
Ndërsa Hungaria shkon drejt zgjedhjeve të prillit, lideri konservator i opozitës Péter Magyar është shfaqur si sfiduesi më serioz i kryeministrit. Ai ka përvetësuar gjuhën e sovranitetit kombëtar dhe skepticizmit ndaj Bashkimit Evropian, elementë qendrorë të diskursit të Orbánit, dhe po i përdor për të vënë në shënjestër bilancin e qeverisjes së tij.
Kjo strategji e ka ndihmuar Magyarin të ngjitet në sondazhe, por njëkohësisht ka zbehur shpresat në Bruksel se ai do të përfaqësonte një shkëputje të qartë pro-evropiane nga stili përplasës i Orbánit.
Sipas bashkëpunëtorëve të tij, synimi i Magyar është të shtyjë votuesit të pyesin se çfarë ka prodhuar konkretisht retorika nacionaliste e kryeministrit.
“Nuk është se ne e kemi kthyer gjuhën e tij nacionaliste kundër tij”, tha Márton Hajdu, shefi i kabinetit të partisë Tisza në Parlamentin Evropian. “Ne po kthejmë gënjeshtrat e tij për mbrojtjen e interesave kombëtare hungareze kundër tij.”
Duke e sfiduar Orbánin në terrenin e tij
Magyar, ish-anëtar i brendshëm i partisë nacionaliste Fidesz të Orbánit, ka lëvizur për ta sfiduar kryeministrin në disa nga çështjet më të ndjeshme të nacionalizmit hungarez: mbrojtjen e hungarezëve etnikë që jetojnë jashtë kufijve të vendit dhe trajtimin e pakicës rome brenda Hungarisë.
Fidesz historikisht ka siguruar mbështetje të fortë nga hungarezët etnikë jashtë vendit duke u dhënë atyre shtetësi dhe të drejtë vote, duke përfshirë mbrojtjen e tyre në kushtetutë dhe duke financuar shkolla e media në gjuhën hungareze që promovojnë narrativën e partisë në pushtet.
Megjithatë, disa zhvillime të fundit i kanë krijuar hapësirë veprimi Magyarit.
Një moment tensioni ndodhi në fund të vitit të kaluar, kur kryeministri sllovak Robert Fico miratoi legjislacion që penalizon kritikën publike ndaj dekreteve të Benešit, një grup ligjesh të periudhës së pas Luftës së Dytë Botërore që u hoqën shtetësinë dhe pronat hungarezëve dhe gjermanëve etnikë në Çekosllovakinë e atëhershme.
Ndërsa Orbán, i cili ka bashkëpunuar me Ficon në marrëdhëniet me Brukselin, reagoi me kujdes, Magyar i kërkoi publikisht Bratislavës të tërhiqte ligjin dhe e akuzoi rivalin e tij se po e anashkalonte çështjen. Që atëherë, të dy palët e kanë përshkallëzuar retorikën.
“Qasja fillestare e kujdesshme e Orbánit pasqyron një kompromis strategjik,” tha Márton Bene, analist në Institutin TK për Shkencat Politike. “Orbán nuk donte të rrezikonte atë marrëdhënie [me Ficon] për një çështje pakice që mund të provokonte konflikt me Bratislavën.”
Një dinamikë e ngjashme u zhvillua në Rumani, ku Orbán mbështeti kandidatin presidencial të ekstremit të djathtë George Simion, pavarësisht historikut të tij me veprime kundër hungarezëve. Pasi votuesit hungarezë etnikë mbështetën në shumicë dërrmuese rivalin e Simionit, Magyar organizoi një marshim nga Budapesti drejt qytetit Oradea, me shumicë hungareze, duke e paraqitur qëndrimin e Orbánit si tradhti.
Magyar ka folur gjithashtu në mbrojtje të komunitetit rom në Hungari, pasi një figurë e lartë e Fidesz-it e ofendoi këtë grup, i cili tradicionalisht përbën një bazë të rëndësishme elektorale për partinë në pushtet.
Nga ana e saj, qeveria hungareze theksoi në një deklaratë se ka mbrojtur vazhdimisht ruajtjen e identitetit të komuniteteve hungareze jashtë kufijve.
Mes Brukselit dhe Budapestit
Pozicionimi i Magyarit duket se i ka sjellë përfitime në sondazhe. Sipas përmbledhjes së sondazheve të Politico, partia e tij Tisza renditet me 49 për qind, ndërsa Fidesz me 38 për qind.
Megjithatë, kjo qasje ka ndërlikuar pritshmëritë në Bruksel për një rivendosje të shpejtë të marrëdhënieve me BE-në pas viteve të përplasjeve me Orbánin për shtetin e së drejtës, migracionin dhe mbështetjen për Ukrainën në luftën kundër Rusisë.
Magyar ka sqaruar se nuk synon të krijojë një tjetër problem iliberal për Bashkimin Evropian. “Strategjia e Magyarit deri tani nuk ka qenë të tejkalojë Orbánin në nacionalizëm, por të ekspozojë hendekun mes retorikës nacionaliste dhe dështimeve në qeverisje,” tha Rudolf Metz, politolog në Institutin TK në Budapest. Sipas tij, nga këndvështrimi i Brukselit kjo e bën Magyarin një rrezik më pak të paparashikueshëm dhe potencialisht një faktor stabilizues.
Në të njëjtën kohë, ai është kujdesur të mos shihet si shumë i afërt me Brukselin. Në një intervistë për Politico në vitin 2024, ai deklaroi se nuk “beson në një supershtet evropian”.
“Tisza është një parti plotësisht pro-hungareze,” tha Hajdu. Ajo do të përfaqësojë interesat hungareze “brenda BE-së, jo jashtë saj dhe jo kundër saj”.
Ky ekuilibër reflektohet edhe në pozicionet politike të shpallura nga partia. Eurodeputeti Zoltán Tarr deklaroi për Politico se Tisza synon të ruajë gardhin kufitar, të kundërshtojë kuotat e detyrueshme të migracionit dhe përshpejtimin e anëtarësimit të Ukrainës, të ndjekë paqen, të luftojë propagandën ruse dhe të forcojë bashkëpunimin rajonal në kuadër të V4 (Hungaria, Polonia, Çekia dhe Sllovakia), si dhe të forcojë Evropën Qendrore pa e pozicionuar Hungarinë si “problematikja e Evropës”.
Megjithatë, pozicionimi i Magyarit e ka vënë herë pas here në përplasje me Brukselin. Në planin e brendshëm, ai është fokusuar te kostoja e jetesës, duke shpërndarë dru zjarri në zonat rurale gjatë periudhave të ftohta ekstreme dhe duke promovuar programe mbështetjeje për strehimin. Ai është paraqitur gjithashtu si mbrojtës i fermerëve hungarezë, duke kundërshtuar marrëveshjen tregtare me Mercosur, të mbështetur nga presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen, dhe duke iu bashkuar protestave të fermerëve në Strasburg, ku akuzoi Fidesz-in se i kishte “braktisur”.
Sa i përket Ukrainës, Magyar ka mbajtur një ton të kujdesshëm: ai e njeh Rusinë si agresore, por, njësoj si Orbán, përjashton dërgimin e trupave ose furnizimin me armë. Përplasja më e madhe me establishmentin evropian ndodhi në Parlamentin Evropian, kur shtatë eurodeputetët e Tisza-s u sanksionuan nga Partia Popullore Evropiane, grupimi i tyre politik, pasi nuk morën pjesë në votimin e besimit për Ursula von der Leyen në janar. Si masë disiplinore, ata u ndaluan të mbanin fjalime në seanca plenare ose të merrnin role raportuesi për gjashtë muaj.
“Të zgjedhurit e Tisza-s në Parlamentin Evropian marrin shënim vendimin,” shkroi Magyar në Facebook. “Në të njëjtën kohë, ne jemi mirënjohës për konfirmimin nga Brukseli se politikanët e Tisza-s nuk kanë pronarë.”
Orbán reagoi menjëherë, duke e akuzuar Tisza-n për hipokrizi, pasi nuk kishte votuar kundër presidentes së Komisionit. “Karrige bosh, premtime boshe. Fati i Hungarisë ishte në lojë dhe Partia Tisza as që u shqetësua të hynte për të votuar. Për ta, Brukseli vjen i pari,” deklaroi ai.
Sipas analizës së Politico, zgjedhjet e prillit do të tregojnë nëse strategjia e Magyarit, përdorimi i nacionalizmit për të sfiduar vetë arkitektin e tij politik, do të mjaftojë për të ndryshuar ekuilibrat e pushtetit në Hungari. /Përshtati Pamfleti/
Lini një Përgjigje