FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Ndërsa shfaq besnikëri ndaj Republikës Islamike të krijuar pas rrëzimit të Shahut në vitin 1979, Khomeini ka një histori thirrjesh për reforma dhe herë pas here ka shprehur mospajtim me autoritetet. Në vitin 2021, ai kritikoi Këshillin e Gardianëve, organi i teokracisë iraniane përgjegjës për verifikimin e kandidatëve presidencialë, pasi ky përjashtoi reformistët nga gara zgjedhore...
Një nip i Ajatollah Ruhollah Khomeinit, themeluesit të ndjerë të Republikës Islamike të Iranit, ka gjasa të luajë rol të rëndësishëm në diskutimet e klerikëve që do të përcaktojnë se kush do ta zëvendësojë Ajatollah Ali Khamenein si Udhëheqës Suprem. Vrasja e Khameneit, 86 vjeç, në një sulm të përbashkët amerikano-izraelit, i ka dhënë urgjencë të re çështjes së pasuesit të tij, një temë e debatueshme prej kohësh, për të cilën nuk kishte qartësi pavarësisht moshës së tij.
Hassan Khomeini është më i dukshmi ndër 15 nipërit dhe mbesat e Ajatollahit të ndjerë dhe konsiderohet si një figurë relativisht e moderuar brenda establishmentit klerikal iranian. Ai mban lidhje të ngushta me reformistët, përfshirë ish-presidentët Mohammad Khatami dhe Hassan Rouhani, të cilët gjatë mandateve të tyre ndoqën politika afrimi me Perëndimin.
Khomeini, 53 vjeç, mban një rol simbolik në jetën publike si kujdestar i mauzoleumit të gjyshit të tij në jug të Teheranit. Ai nuk ka mbajtur asnjëherë poste qeveritare. Disa politikanë në Iran e kanë parë atë si rival të krahut konservator që fitoi ndikim gjatë periudhës së Khameneit, veçanërisht djalit të tij, Mojtaba.
Argumenti për vendosjen e një pasuesi më të moderuar në krye të shtetit fitoi terren mes disa politikanëve iranianë pas trazirave që përfshinë vendin në janar, si një mënyrë për të forcuar Republikën Islamike përballë pakënaqësive në rritje.
Khomeini kërkoi përgjegjësi për vdekjen e Aminit
Ndërsa shfaq besnikëri ndaj Republikës Islamike të krijuar pas rrëzimit të Shahut në vitin 1979, Khomeini ka një histori thirrjesh për reforma dhe herë pas here ka shprehur mospajtim me autoritetet.
Në vitin 2021, ai kritikoi Këshillin e Gardianëve, organi i teokracisë iraniane përgjegjës për verifikimin e kandidatëve presidencialë, pasi ky përjashtoi reformistët nga gara zgjedhore.
Ky vendim hapi rrugën për fitoren e konservatorit Ebrahim Raisi, i cili vdiq në një aksident me helikopter në vitin 2024. “Ju nuk mund të zgjidhni dikë për mua dhe të më thoni të votoj për të!”, deklaroi Khomeini në atë kohë.
Ai kërkoi gjithashtu përgjegjësi pasi Mahsa Amini, një e re iraniane, vdiq në vitin 2022 pasi u ndalua nga policia e moralit me akuzën për shkelje të kodit konservator të veshjes, një ngjarje që nxiti protesta mbarëkombëtare.
“Autoritetet duhet të japin llogari në mënyrë transparente dhe të saktë për atë që i ka ndodhur kësaj vajze 22-vjeçare nën pretekstin e ‘udhëzimit dhe edukimit’”, tha ai.
Megjithatë, duke reflektuar besnikërinë e tij ndaj sistemit, kleriku i rangut të mesëm kritikoi protestuesit që brohorisnin kundër Khameneit. Gjatë trazirave që përfshinë Iranin në dhjetor dhe janar, më vdekjeprurëset që nga revolucioni i vitit 1979, ai mbështeti establishmentin, duke akuzuar pjesëmarrës në dhunë se i shërbenin Izraelit, mori pjesë në një marshim pro-qeveritar dhe krahasoi disa nga aktet e dhunës me veprimet e Shtetit Islamik.
Në një letër ngushëllimi, Khomeini tha se Khamenei do të mbetet përgjithmonë “hero i popullit iranian dhe i myslimanëve”, duke shtuar: “Populli fisnik i Iranit do të ecë sërish në rrugën e Imamit (Khomeinit) duke e kapërcyer këtë incident.”
“Teolog progresiv”
Një mik i afërt i Khomeinit, duke folur për Reuters në vitin 2015, e përshkroi atë si një teolog progresiv, veçanërisht në çështje si muzika, të drejtat e grave dhe liritë shoqërore. Ai ndjek trendet në rrjetet sociale dhe shfaq interes për filozofinë perëndimore po aq sa për mendimin islam. Bashkëshortja e tij, Sayyeda Fatima, është vajza e një ajatollahu dhe çifti ka katër fëmijë.
Disa reformistë i kërkuan të kandidonte për president në vitin 2012, por ai refuzoi. Khomeini mbështeti qeverinë e Rouhanit, e cila negocioi marrëveshjen bërthamore të vitit 2015 që lehtësoi sanksionet në këmbim të kufizimeve mbi programin bërthamor – deri kur presidenti amerikan Donald Trump e anuloi atë në vitin 2018.
Ai ka folur hapur për vështirësitë ekonomike që kanë përjetuar iranianët gjatë viteve të sanksioneve të vendosura për shkak të programit bërthamor. I përjashtuar nga kandidimi për Asamblenë e Ekspertëve
Një dekadë më parë, Khomeini synoi të kandidonte në zgjedhjet për Asamblenë e Ekspertëve, organi përgjegjës për zgjedhjen e Udhëheqësit Suprem.
Ai siguroi fillimisht një miratim paraprak për kandidaturën e tij nga Khamenei, i cili sipas raportimeve i dha bekimin, por gjithashtu e paralajmëroi të mos dëmtonte emrin e gjyshit të tij. Më vonë, megjithatë, ai u skualifikua nga Këshilli i Gardianëve.
Megjithëse si arsye u përmendën kredencialet e tij fetare, Khomeini mban gradën klerikale Hojatoleslam, një shkallë më poshtë se Ajatollah, lëvizja u pa si përpjekje për të parandaluar një sfidë të mundshme nga kampi reformist.
Në vitin 2008, ai u perceptua gjerësisht si kritik ndaj Gardës Revolucionare Islamike (IRGC), kur deklaroi në një intervistë se ata që pretendojnë besnikëri ndaj trashëgimisë së gjyshit të tij duhet të ndjekin urdhrin e tij që ushtria të qëndrojë jashtë politikës. Megjithatë, ai gëzon marrëdhënie të ngushta me Gardën, një forcë elitare e ngarkuar me mbrojtjen e Revolucionit Islamik.
Gjatë luftës ajrore 12-ditore mes Izraelit dhe Iranit vitin e kaluar, Khomeini i shkroi Khameneit duke vlerësuar udhëheqjen e tij dhe duke thënë se raketat iraniane ishin bërë makth për Izraelin dhe burim kënaqësie për kombin iranian, sipas Jamaran, një faqe iraniane e dedikuar kujtimit të Khomeinit.
Sipas deklaratave të raportuara nga Jamaran, ai e ka përshkruar Izraelin si “regjim sionist të lig” dhe “tumor kanceroz” të mbështetur nga Perëndimi, si dhe ka thënë se bota myslimane duhet të forcohet për t’u përballur me sionizmin.
Sipas biografisë së tij, Khomeini flet rrjedhshëm arabisht dhe anglisht dhe ka qenë futbollist i apasionuar deri në moshën 21 vjeç, kur gjyshi i tij këmbënguli që ai të shkonte në qytetin Qom për të studiuar teologji islame. /Përshtatur nga Reuters/
Lini një Përgjigje