FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Studiuesit e sigurisë thonë se dy aktivistë pro-demokracisë iu nënshtruan një tentative hakerimi të sponsorizuar nga shteti.
Kritikët e qeverisë nacionaliste të Serbisë, të cilët kanë dokumentuar korrupsionin endemik të vendit, janë shënjestruar me ‘spyware’ (sulm kibernetik), të nivelit ushtarak në fillim të këtij viti, sipas disa gjetjeve nga studiuesit e sigurisë.
Përpjekja për hakimin e dy aktivistëve serbë pro-demokracisë, nuk ishte e suksesshme sepse iPhone-ët Apple të të dy individëve ishin përditësuar me softuerin më të fundit iOS.
Individët u njoftuan fillimisht për tentativën e hakimit nga Apple, e cila u dërgoi të dyve një alarm se mund të ishin shënjestruar nga një aktor i sponsorizuar nga shteti. Paralajmërimi u konfirmua më vonë pas hetimeve nga studiuesit në Access Now, Fondacioni Share në Serbi, Citizen Lab në Shkollën Munk në Universitetin e Torontos dhe Amnesty International.
Gjetjet vijnë vetëm disa muaj pasi studiuesit zbuluan se gazetarët rusë që janë kritikë ndaj Vladamir Putinit dhe që jetojnë në Bashkimin Evropian ishin shënjestruar gjithashtu me ‘spyware’. Këshilli i Evropës dhe Parlamenti Evropian kanë kërkuar të avancojnë politika që do të frenonin përdorimin e spyware, por shfaqja e rasteve të reja brenda bllokut tregon një gatishmëri të dukshme nga disa qeveri evropiane për të vazhduar përdorimin e spyware për të shtypur dhe frikësuar kritikët politikë.
“Këto gjetje janë jashtëzakonisht shqetësuese për sundimin e ligjit dhe demokracinë në Serbi. Përdorimi i pakontrolluar i spyware komercial është helm jo vetëm për të drejtat e njeriut, por edhe për sigurinë dhe institucionet demokratike në çdo vend”, tha Natalia Krapiva, këshilltare juridike teknologjike në Access Now.
Studiuesit zbuluan se serbët ishin shënjestruar rreth një minutë larg njëri-tjetrit në ose rreth datës 16 gusht 2023. Access Now dhe Citizen Lab zbuluan gjurmë të tentativës së sulmit, i cili kërkonte të përfitonte nga një dobësi e mundshme në aplikacionin HomeKit të iPhone.
Studiuesit thanë se përdorimi i dobësisë teknike ishte "konsistent" me ato të përdorura më parë nga Grupi NSO i Izraelit, i cili shet një nga armët kibernetike më të sofistikuara në botë, të njohur si Pegasus. Kur Pegasus vendoset me sukses kundër një objektivi, ai në thelb mund të marrë përsipër një telefon celular, duke përfshirë kthimin e telefonit në një pajisje portative dëgjimi. Ai gjithashtu mund të aksesojë informacionin e mbajtur në aplikacione të koduara dhe të shikojë fotografitë dhe mesazhet e një përdoruesi.
Studiuesit në rastin serb nuk mund të konfirmojnë përfundimisht se çfarë lloj spyware është përdorur sepse treguesit e disponueshëm mjeko-ligjorë ishin të kufizuar.
“Ne nuk po ia atribuojmë këto sulme një operatori të caktuar në këtë kohë, por vërejmë se një dekadë e hetimeve të Citizen Lab kanë zbuluar se Serbia është një klient i rregullt për spiunware mercenar dhe teknologji të tjera të mbikëqyrjes komerciale”, tha John Scott-Railton një studiues i vjetër në Citizen Lab.
NSO tha në një deklaratë për Guardian se raporti i Citizen Lab dhe Access Now nuk ishte "përfundimtar". Kompania ka thënë vazhdimisht se Pegasus u shitet qeverive me qëllim që të përdoret në hetimet e krimeve të rënda dhe terrorizmit dhe se përdorimi i tij "shpëton jetë".
"NSO nuk operon teknologjinë e saj dhe nuk është e fshehtë për inteligjencën e mbledhur", tha përfaqësuesi i NOS.
Ndërsa studiuesit nuk mund t'i atribuojnë përfundimisht tentativat për sulme në Serbi me një spyware specifik, sulmet e tentuar ka të ngjarë të ripërtërijnë fokusin në gjetjet e kaluara që përfshijnë mbledhjen dhe mbikëqyrjen e fshehtë të të dhënave nga Agjencia e Informacionit të Sigurisë së Serbisë (BIA).
Drejtori më i fundit i BIA-s ishte Aleksander Vulin, i cili u vendos në një listë sanksionesh nga Thesari i SHBA-së në korrik 2023 për mbështetjen e tij ndaj Moskës dhe për përdorimin e "pozicioneve të tij politike për të ndërtuar mbështetje për aktivitetet malinje të Rusisë" dhe për të nxitur paqëndrueshmërinë në Serbi. Vulin dha dorëheqjen nga posti i tij më 3 nëntor.
Një viktimë e supozuar e tentativës së hakimit, e cila u intervistua nga Guardian e përshkroi punën e tyre si të përqendruar në të qenit kritik ndaj "regjimit autokratik" të Serbisë dhe "korrupsionit të përhapur" të vendit, si dhe politikës së jashtme pro-ruse të qeverisë aktuale, e cila nuk ka në linjë me BE-në për çështje të tilla si sanksionet kundër Moskës.
Përpjekja për hakerim, tha personi, ka të ngjarë të ishte një përpjekje për të frikësuar ose diskredituar punën e tyre. Qeveria serbe nuk iu përgjigj kërkesave për koment./ Përshtati “Pamfleti” nga “The Guardian”
Lini një Përgjigje