FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Fuqitë evropiane të NATO-s përpiqen të rikuperojnë kapacitetet ndërsa Amerika i shkurton ndihmën...
Kur Donald Trump foli me entuziazëm për “dashurinë në dhomë” në samitin e NATO-s në Ankara këtë muaj, shumë udhëheqës evropianë u ndjenë të qetësuar. Megjithatë, në terren, tërheqja e Amerikës nga kontinenti po përshpejtohet. Si rezultat, forcat e armatosura të Evropës po përballen me një hendek në rritje në aftësinë e tyre për të goditur objektiva në distancë të gjatë. Dhe ndërsa Rusia zgjeron arsenalin e saj të raketave, hendeku po bëhet edhe më i gjerë.
Në Ankara, vendet anëtare evropiane ranë dakord të përshpejtojnë përpjekjet e tyre për të vendosur në lëvizje raketa "sulmi me precizion të thellë" që mund të godasin objektiva në distanca që variojnë nga 300 km në më shumë se 2,000 km. Lufta në Ukrainë ka treguar rëndësinë e të qenit në gjendje të kërcënosh nyjet komanduese ruse, qendrat logjistike, vendet e lëshimit të raketave, bazat ajrore dhe fabrikat e armëve. Në të kaluarën, Amerika ofroi shumicën e këtyre aftësive brenda NATO-s. Por, ndërsa Uncle Sam tërhiqet, udhëheqësit evropianë kanë vendosur që prodhimi i raketave të tyre është një përparësi urgjente.
Më 8 korrik, një duzinë anëtarësh të NATO-s, përfshirë Britaninë, Francën, Gjermaninë dhe të tjerë, nënshkruan një angazhim për të investuar 50 miliardë dollarë për të zhvilluar raketa së bashku gjatë dekadës së ardhshme. Në një iniciativë të lidhur me këtë, gjashtë vende do të bashkojnë përpjekjet në një program të fokusuar në raketat e lëshuara nga toka, të cilat mund të vendosen më lirë dhe me masë më të madhe sesa sistemet e lëshuara nga ajri ose deti.
Pentagoni shtoi urgjencën me një vendim në maj për të anuluar angazhimin e tij për të dërguar trupa në Gjermani të pajisura me raketa lundrimi Tomahawk dhe raketa të reja tokësore Typhon. Vendosja, e premtuar nga administrata Biden, kishte për qëllim të ndihmonte në tejkalimin e hendekut derisa Evropa të mund të vendoste sistemet e veta të sulmit të thellë. Pentagoni thuhet se e anuloi atë nga frika se Rusia do ta shihte atë si një përshkallëzim. Por Trump ishte gjithashtu i zemëruar pasi kancelari i Gjermanisë, Friedrich Merz, tha se lufta e dështuar e Amerikës në Iran kishte qenë një "poshtërim".
Këtë muaj, Merz arriti ta bindë zotin Trump të miratojë një porosi prej 400 raketash Tomahawk, që do të dorëzohen deri në vitin 2029. Por shumica e analistëve mendojnë se Gjermania nuk ka gjasa t’i marrë raketat deri atëherë. Amerika i ka djegur rezervat e veta: në ditët e para të luftës së saj në Iran përdori më shumë se 1,000 raketa Tomahawk, rreth një të katërtën e rezervave të saj. Rimbushja e tyre mund të zgjasë deri në katër vjet. Përmbushja e porosisë së Gjermanisë nuk do të jetë përparësia e Pentagonit.
A mund ta mbushë Evropa boshllëkun vetë? Në qershor, firmat e mbrojtjes të kontinentit shfaqën pajisjet e tyre të sulmit të thellë si në Eurosatory, një ekspozitë mbrojtjeje në Paris, ashtu edhe në Panairin Ajror të Berlinit. Por kishte pak shenja se po bëheshin porosi. Një marrëveshje midis Gjermanisë dhe Britanisë në tetor 2024 për të ndërtuar raketa të fshehta të lëshuara nga toka me rreze veprimi mbi 2,000 km po ecën ngadalë.
Këto sisteme nuk janë planifikuar të hyjnë në shërbim deri në vitet 2030. Një datë e ngjashme është përcaktuar për Stratus, një pasardhës anglo-francez-italian i raketës lundruese Storm Shadow. Firma shumëkombëshe e raketave të Evropës, MBDA , shfaqi raketën e saj tokësore lundruese me rreze veprimi prej 1,000 km në Eurosatory. Por ministria franceze e mbrojtjes ende nuk ka lëshuar një kontratë. Vendosja e saj është shtyrë të paktën deri në vitin 2030.
Pavarësisht urdhrit të saj për raketat Tomahawk, Gjermania ka vendosur se nuk mund të presë. Lange thotë se Gjermania ka tre kërkesa: prodhimi duhet të bëhet në Evropë; vendosja duhet të fillojë vitin e ardhshëm; dhe raketat nuk duhet të mbështeten në komponentë që do t'i lejonin Amerikës të kufizonte përdorimin e tyre. Lange mendon se kontratat "do t'u jepen brenda disa javësh" një ose ndoshta dy kompanive.
E para ka të ngjarë t'i shkojë një sipërmarrjeje të përbashkët të formuar në prill midis Destinus, një startup holandez, dhe Rheinmetall, një kolos gjerman i mbrojtjes. Destinus, i cili ka punuar ngushtë me firmat ukrainase, ka zhvilluar raketa të lira lundruese me rreze veprimi nga 300 km deri në 2,000 km. Disa do të hyjnë në prodhim në shkallë industriale më vonë këtë vit. Firma e dytë që shpreson për një porosi gjermane është Covenant, një kompani e errët amerikano-izraelite. Zyrtarët gjermanë thuhet se vizituan Izraelin muajin e kaluar për të parë testet e fluturimit të raketës lundruese Anthem të kompanisë. Covenant thuhet se është e angazhuar për prodhimin e raketës në Gjermani dhe Britani.
Një mundësi e tretë është një bashkëpunim midis Diehl Defence të Gjermanisë dhe Firepoint të Ukrainës, e cila prodhon dronë dhe raketën e fuqishme, por të papërpunuar, Flamingo FP -5. Firepoint është kritikuar për njoftimin e aftësive të produkteve të saj përpara se ato të vërtetohen. Fabian Hinz, një ekspert i pavarur i raketave, thotë se kjo keqkupton modelin e biznesit të firmave të reja të mbrojtjes. Ato po projektojnë raketa përmes një procesi prove dhe gabimi - në të njëjtën mënyrë siç i kanë zhvilluar dronët e tyre.
Aty ku Gjermania udhëheq, aleatët e saj mund ta ndjekin. Sistemet e nivelit të lartë që do të mbërrijnë në vitet 2030 do të jenë ende të nevojshme, por ndërkohë Evropa ka nevojë për zgjidhje të përkohshme që janë të përballueshme, të testuara në beteja dhe të lehta për t'u prodhuar në masë. Më e rëndësishmja, ajo ka nevojë për sisteme që do të jenë gati së shpejti.
Megjithatë, Hinz jep një paralajmërim. Raketat subsonike me kosto të ulët janë më të cenueshme sesa sistemet e sofistikuara dhe për këtë arsye varen më shumë nga inteligjenca, mbikëqyrja dhe zbulimi i sofistikuar ( ISR ) për planifikimin e misioneve dhe shmangien e mbrojtjes ajrore. Kur do të ketë Evropa një aftësi sovrane ISR të pavarur nga Amerika? Bazuar në investimet që po bëhen nga Gjermania dhe të tjerët, deri rreth vitit 2030, nëse gjithçka shkon mirë./Përshtati “Pamfleti” nga “TheEconomist”
Me duket se Europa e krijoi SHBA e SHBA e shkaterroi ne Luften e dyte boterore Europen e bente sehir kur shkaterrohej e fuqizohej Bashkimi Sovjetik. Ne fund pasi Ruset mberriten ne dyert e Berlinit e do avanconin deri ne Atlantik u turren me vrap e ne fund moren medaljet e luftes si "cliirimtare" te Europes e na bene gjyqet e Hages sic po bejne edhe sot. Keto jane te vertetat e historise pa mbajtur ane. Kush eshte armiku me i madh i njeriut pervec se vellait, kushuririt, njeriut ne gjak e komshiut? Askush. Na kane dale te modes i majte majtizmi, i djathte e djathtizmi. Ha, ha, ha, nje mut. Te dyja te cojne ne ekstremitet njera te diktaura e "proletariatit" e tjetra te diktatura fashi-naziste. Po nuk u gjeten rrenjet e grykesise e trupin, organet, gjakun, trute e njeriut e qenieve te gjalla, rrumpalle do shkoje kjo bote deri ne zhdukje. Na i paska dale nje problem tani kapitalizmit, problemi i trilionereve qe mund te shkaterrojne boten. Si more kodoshet e bene tere keto miliarda kur kapitalistet e ndershem qe i kane firmat e kompanite me dekada e shekuj jane nje hic krahasuar me ta!? U kujtuam edhe ne Shqiptaret te fundit, te bejme dhjerokraci. Na premtuan kodosheria, laresit e bythes se diktatorit, ceqet e bardha te Amelikes e Amelika bente "sehir" se si shkaterrohej Shqiperia e armatimi i saj. Sot Amelika ka perlare toka, ishuj e vendet me pikante te Shqiperise. O burra barbare, maloke, zuzare, pabreksa e lengaraqe, o burra kush te rrembeje sa me shume se ju udheheq GRYKESIA qe, u rente ne koke!