TAGS-AT E JAVËS

Rajoni dhe Bota 1 Korrik 2026, 18:06

Holanda skllavëroi të paktën 3.3 milionë njerëz, shumë më tepër nga sa pranohej deri tani

Shkruar nga Pamfleti
Holanda skllavëroi të paktën 3.3 milionë njerëz,
Monumenti Kombëtar i Skllavërisë në Amsterdam

Të paktën 3.3 milionë njerëz u skllavëruan nga Holanda gjatë tregtisë transatlantike të skllevërve, sipas një studimi të ri që sfidon shifrën prej 600 mijë personash të përdorur gjerësisht në librat e historisë dhe të cituar edhe në kërkimfaljet zyrtare të mbretit dhe politikanëve holandezë.

Kur kërkoi falje tre vjet më parë për rolin e Holandës në tregtinë transatlantike të skllevërve, mbreti Willem-Alexander iu referua më shumë se 600 mijë afrikanëve që u transportuan me anije holandeze për t'u shitur si skllevër.

Edhe ish-kryeministri Mark Rutte përdori të njëjtën shifër në vitin 2022, kur kërkoi falje për atë që e cilësoi si "veprimet e së kaluarës të shtetit holandez".

Megjithatë, sipas librit të gazetarit investigativ holandez Leendert van der Valk, kjo shifër përfaqëson një nënvlerësim të madh të numrit real të viktimave të skllavërisë holandeze. Sipas tij, numri i vërtetë llogaritet mes 3.3 dhe 5.3 milionë njerëzve.

Van der Valk argumenton se shifra prej 600 mijë personash nuk përfshin të gjitha territoret ku Holanda kolonizoi ose skllavëroi popullsi, nuk mbulon të gjithë periudhën e përfshirjes së saj në skllavëri dhe nuk llogarit shumë njerëz që lindën në skllavëri. Gjithashtu, ajo nuk përfshin popullsitë autoktone që holandezët hasën në disa prej kolonive të tyre dhe që më vonë i skllavëruan.

Për Peggy Brandon, një figurë e njohur kulturore me origjinë nga Surinami dhe kuratore e Muzeut Kombëtar të Skllavërisë në Holandë, i cili është në ndërtim, rëndësia e këtyre shifrave shkon përtej statistikave.

"Ajo që më shqetëson është se ne nuk flasim kurrë për njerëzit që jetuan brez pas brezi brenda këtij sistemi skllavërie," tha ajo. "Nuk flasim për njerëzit që ndonjëherë vrisnin fëmijët e tyre të vegjël, sepse nuk donin që ata të rriteshin në skllavëri."

Sipas Brandon, përcaktimi i numrit real të viktimave është një mënyrë për të rikthyer humanitetin e njerëzve që u çnjerëzuan nga evropianët për të justifikuar dhe normalizuar trajtimin e tyre ndaj njerëzve me ngjyrë. Ajo shtoi se kjo është një hap i rëndësishëm për të sfiduar narrativat koloniale që vazhdojnë të ekzistojnë edhe sot.

Libri i Van der Valk, me titull Vende të harruara, njerëz të harruar – Një atlas i historisë holandeze të skllavërisë, mbështetet në llogaritje dhe kërkime demografike, kryesisht nga Universiteti Radboud në Holandë.

Profesori i kolonializmit në Universitetin Radboud dhe Institutin Ndërkombëtar të Historisë Sociale, Matthias van Rossum, tha se shifrat e reja bazohen në kërkime të vazhdueshme mbi historinë holandeze, përfshirë studimet mbi tregtinë e skllevërve në Azi.

Sipas tij, vlerësimet e reja e zhvendosin fokusin nga numri i njerëzve të transportuar përmes tregtisë ndërkontinentale të skllevërve drejt përfshirjes së atyre që lindën në skllavëri ose u skllavëruan në mënyra të tjera, siç ndodhi me komunitetet autoktone.

Në llogaritjet e tij, Van der Valk përfshin edhe vende si Afrika e Jugut, India dhe Sri Lanka, të cilat ishin koloni ose qendra të rëndësishme të tregtisë së skllevërve nën administrimin holandez, përpara se të kalonin nën kontrollin britanik. Ai përfshin gjithashtu territore të Karaibeve, si Guajana dhe Tobago, të cilat, sipas tij, ishin zotërime të rëndësishme holandeze deri në kalimin zyrtar nën Britaninë e Madhe në vitin 1814.

holanda skllever

Lini një Përgjigje