FLASH
Shkruar nga Michael Hirsh
Një sërë librash paralajmërues nuk arrijnë të kuptojnë se çfarë po vjen më tej
Askush nuk ka bërë më shumë se Donald Trump për të theksuar “primatin e kombeve” në botën e sotme, për të cituar Strategjinë e tij të Sigurisë Kombëtare. Dhe presidenti amerikan ka shumë bashkëmendimtarë nacionalistë në pozita të larta që predikojnë një përkushtim të fortë, pothuajse fetar, ndaj shtetit-komb, përfshirë presidentin rus Vladimir Putin, liderin kinez Xi Jinping, Viktor Orban në Hungari dhe partitë e djathta në mbarë botën.
Problemi, megjithatë, është se shteti-komb është thellësisht i dëmtuar dhe nuk po funksionon më për njerëzit e zakonshëm në mbarë botën.
I përçarë nga pabarazi në rritje në arsim, mundësi dhe të ardhura, i grabitur nga oligarkë të fuqishëm që nxjerrin pasuri dhe më pas largohen, si dhe i korruptuar në nivel institucional dhe kushtetues, shteti-komb po dështon rëndë si garantues i të drejtave individuale, lirisë dhe mirëqenies, shkruan autori britaniko-indian Rana Dasgupta në librin e tij të ri After Nations: The Making and Unmaking of a World Order.
Dhe meqenëse Trump dhe nacionalistët e ngjashëm kundërshtojnë globalizmin ose çdo ide të qeverisjes ndërkombëtare, shumica e njerëzve, 99.75 për qind e popullsisë së botës që jeton në shtete-komb, mbeten me pak mbrojtje dhe pak mbështetje për të ndjekur mirëqenien e tyre.
Njerëzimi sot është “politikisht i zhveshur”, përfundon Dasgupta, një eseist dhe romancier i njohur, në librin e tij të argumentuar dhe të studiuar në thellësi.
“Sistemi i shtetit-komb nuk përmbush as konceptet më të thjeshta të barazisë dhe drejtësisë,” shkruan ai. “Meqenëse shtetet-komb kanë monopolizuar jetën tonë politike, kjo tradhti është ekzistenciale: ne nuk kemi asgjë tjetër.” Si rezultat, “ndjenja e progresit” e zhvilluar gjatë shumë shekujve është “zëvendësuar nga ankthi i mungesës së së ardhmes”.
Kjo ndjesi paralajmëruese e “mungesës së së ardhmes” përshkon një sërë librash të rinj që dokumentojnë shpërbërjen e rendit ndërkombëtar dhe të vetë shteteve që supozohet ta mbajnë atë rend, por që në vend të kësaj po dobësohen ose po dështojnë.
Për ekonomistin Eswar Prasad, bota është kapur në një “cikël fatal”, titulli i librit të tij, ku paqëndrueshmëria ekonomike ushqen paqëndrueshmërinë politike dhe populizmin, të cilat nga ana e tyre prodhojnë edhe më shumë çrregullim ekonomik, pa një fund të dukshëm. Në një tjetër libër, The Coming Storm, historiani i Universitetit Yale, Odd Arne Westad, shpreh shqetësimin se po rrëshqasim drejt një rendi të paqëndrueshëm global që i ngjan mbretërive rivale të Evropës para Luftës së Parë Botërore.
Një tjetër vizion i krizës globale paraqitet në librin The Great Global Transformation, ku ekonomisti Branko Milanovic shkruan për një rend të ri global që lind nga ngritja e Kinës. Konturet e tij ende nuk janë të qarta, por ky rend pritet të vendosë SHBA-në dhe Kinën përballë njëra-tjetrës. “Kina është thjesht e paabsorbuar në sistemin aktual të udhëhequr nga SHBA,” përfundon ai.
Është e vërtetë që ndjenja e progresit është zhdukur pothuajse në Perëndim. Në SHBA dhe në Evropë nuk pretendohet më se progresi është objektiv. Përkundrazi, Shtetet e Bashkuara, ndërsa afrohen drejt 250-vjetorit, i ngjajnë fazave të fundit të Republikës Romake, një vend dikur krenar me institucione të dobësuara dhe përçarje të thella.
Ndërkohë, Bashkimi Evropian nuk po arrin të realizojë projektin e një bashkimi më të fortë, duke u përballur me ndarje të vazhdueshme dhe paralizë vendimmarrëse.
Në këtë pikë, Dasgupta kritikon edhe vetë rrënjët e rendit liberal perëndimor. Ai argumenton se e drejta ndërkombëtare dhe idetë liberale janë zhvilluar shpesh për të mbështetur interesa private dhe koloniale, duke përfshirë figura si Hugo Grotius dhe John Locke.
Sipas tij, liberalizmi perëndimor ishte “shumë imperial, shumë i njëanshëm dhe shumë i krishterë” për të funksionuar si një besim universal.
Megjithatë, disa shtete-komb vazhdojnë të funksionojnë më mirë, si Japonia, vendet nordike, Kanadaja dhe Australia, që ofrojnë cilësi më të lartë jetese dhe më shumë barazi sociale.
Problemi më shqetësues mbetet gjendja e shteteve të mëdha, veçanërisht SHBA-së, ku fuqia ekonomike është përqendruar në pak kompani teknologjike me ndikim të madh dhe përgjegjësi më të kufizuar sociale.
Në të njëjtën kohë, konfliktet e fundit dhe tensionet gjeopolitike kanë përshpejtuar shpërbërjen e sistemit global.
Megjithëse këta autorë paraqesin analiza të forta për problemet, ata ofrojnë pak zgjidhje konkrete.
E ardhmja mbetet e pasigurt. Përparimi i shpejtë i inteligjencës artificiale sjell rreziqe, por edhe mundësi transformuese për njerëzimin.
Në fund, është e qartë se bota nuk do të vazhdojë në të njëjtën rrugë si pas Luftës së Dytë Botërore. Çfarë do të vijë më pas mbetet e panjohur, por ndryshimi duket i pashmangshëm. /Përshtatur nga ForeignPolicy/
Lini një Përgjigje