FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Der italienische Journalist Stefano Orsi erklärt, die soziale Unzufriedenheit in Albanien gehe über den Umweltschutz hinaus und habe sich zu einer Revolte gegen das Regierungsmodell entwickelt. Er argumentiert, die steigenden Lebenshaltungskosten, die niedrigen Löhne und die Korruption hätten ein Klima tiefer Enttäuschung geschaffen. Laut Orsi ist der Protest ein Zeichen dafür, dass die Regierung von Edi Rama in die Endphase ihrer Amtszeit eingetreten ist.
Die Proteste, die sich gegen das von Jared Kushner und Ivanka Trump unterstützte Luxusresortprojekt im Naturschutzgebiet Zvërnec-Nartë richteten, haben sich zu einer breiteren Bewegung gegen die Regierung von Edi Rama und die albanische politische Klasse entwickelt.
Für den italienischen Journalisten Stefano Orsi rührt der Unmut der Bevölkerung nicht nur vom Widerstand gegen ein Bauprojekt her, sondern auch vom sinkenden Lebensstandard und dem Vertrauensverlust in die Politik. In diesem Interview für „Liberti Media“ analysiert er die Ursachen der Proteste, die wirtschaftliche Lage in Albanien, die Wahrnehmung der Regierung Rama und die politischen Perspektiven des Landes.
Wie lässt sich erklären, dass sich die Proteste in Albanien von einer Umweltrevolte zu einer breiten Bewegung gegen die Regierung und die Opposition entwickelt haben?
Denn die wahren Gründe für eine Volksmobilisierung beschränken sich nicht allein auf Umweltfragen. Massenproteste entstehen, wenn Menschen das Gefühl haben, dass sich ihre Lebensqualität verschlechtert und die Institutionen nicht auf die realen Probleme reagieren.
Seit Jahren erzählen mir albanische Freunde, dass das Leben deutlich teurer geworden ist. Sie berichten, dass es in manchen Fällen günstiger ist, auswärts zu essen, als selbst einzukaufen. Die Preise sind erheblich gestiegen, während die Löhne niedrig geblieben sind.
Das ist das eigentliche Problem. Albanien ist für Investoren attraktiv geworden, weil es niedrige Arbeitskosten bietet, doch die Menschen können nicht auf Dauer von Löhnen leben, die nicht einmal die Grundbedürfnisse decken. Hält dieser Zustand jahrelang an, ist Unzufriedenheit unvermeidlich.
Deshalb glaube ich nicht, dass die Proteste wegen Flamingos oder eines Ferienresorts ausgebrochen sind. Sie sind vielmehr eine Folge eines Wirtschaftsmodells, das nach Ansicht vieler Bürger nicht in ihrem Interesse funktioniert.
Sie sagen, die Regierung Rama habe massiv in ihr internationales Image investiert. Hat diese Strategie nicht funktioniert?
Das Image hilft nur bedingt. Man kann im Ausland ein positives Bild erzeugen, aber man kann die Bürger nicht davon überzeugen, dass es ihnen gut geht, wenn sie täglich mit steigenden Preisen konfrontiert sind. Dasselbe Phänomen beobachten wir in Italien.
Politikanët flasin për suksese, ndërsa qytetarët paguajnë më shumë për energjinë, karburantin dhe ushqimet. Në fund, njerëzit gjykojnë sipas jetës së tyre të përditshme dhe jo sipas propagandës. Nëse kushtet ekonomike nuk përmirësohen, asnjë strategji komunikimi nuk mund ta kompensojë këtë.
Si shpjegohet që në Shqipëri pagat mbeten të ulëta, ndërsa çmimet janë krahasueshme me ato të vendeve të Bashkimit Evropian?
Turizmi ka sjellë më shumë para në ekonomi dhe disa sektorë kanë përfituar, por kjo nuk do të thotë se mirëqenia është shpërndarë në mënyrë të barabartë. Ka kategori që fitojnë mirë, por shumica e qytetarëve jetojnë me të ardhura modeste.
Ndërkohë, shumë produkte tashmë kanë çmime ndërkombëtare dhe nuk mund të kushtojnë më pak vetëm sepse pagat janë të ulëta. Rezultati është që familjet detyrohen të punojnë më shumë për të siguruar të njëjtin standard jetese.
Kjo krijon frustrim dhe me kalimin e kohës, edhe revoltë. Megjithatë, ajo që më ka bërë përshtypje është se protestat kanë qenë kryesisht paqësore. Kjo tregon se bëhet fjalë për një popull që kërkon të dëgjohet dhe të respektohet.
Sipas jush, Edi Rama ka dështuar?
Mendoj se po. Një qeveri gjykohet nga ndikimi që ka në jetën e qytetarëve. Kam përshtypjen se qeveria është përqendruar më shumë te imazhi, investimet dhe projektet e mëdha, ndërsa shumë qytetarë ndihen të lënë pas dore. Kur krijohet kjo ndjesi, besimi fillon të zbehet.
Për këtë arsye mendoj se ka ardhur momenti që politika shqiptare të hapë një kapitull të ri.
Rama i ka cilësuar protestat si të nxitura nga interesa të jashtme dhe luftë hibride. A është kjo një qasje e dobishme?
Mendoj se jo. Kur një qeveri minimizon pakënaqësinë e qytetarëve, rrezikon të mos kuptojë arsyet reale të saj. Edhe nëse ndalet një projekt i caktuar, kjo nuk do të thotë se pakënaqësia zhduket. Nëse problemet ekonomike vazhdojnë, protestat mund të marrin forma të tjera.
Njerëzit nuk dalin në rrugë për muaj të tërë vetëm për një çështje mjedisore. Ata dalin sepse ndiejnë se standardi i tyre i jetesës po përkeqësohet.
Rama është shfaqur nervoz në daljet e fundit publike. Si e interpretoni këtë?
Kur një udhëheqës e kupton se mbështetja popullore po dobësohet, është normale të reagojë me nervozizëm. Kam përshtypjen se diçka është thyer në marrëdhënien mes qeverisë dhe një pjese të shoqërisë. Kontrolli i komunikimit dhe ndërtimi i një imazhi pozitiv nuk mjaftojnë më për të mbuluar problemet e përditshme. Nëse perceptimi publik ndryshon, është shumë e vështirë ta kthesh situatën pas vetëm me deklarata politike.
Përse protestuesit kritikojnë edhe opozitën dhe Sali Berishën?
Sepse shumë prej tyre nuk e shohin krizën si përgjegjësi vetëm të qeverisë aktuale. Një pjesë e protestuesve besojnë se edhe politika tradicionale ka kontribuar në krijimin e këtij modeli ekonomik dhe institucional. Për këtë arsye ata nuk e konsiderojnë opozitën klasike si alternativë të mjaftueshme. Kjo tregon se ekziston një kërkesë për figura të reja politike dhe për një mënyrë tjetër qeverisjeje.
Ju mendoni se politika shqiptare ka nevojë për një brez të ri drejtuesish?
Po. Mendoj se qytetarët po kërkojnë një alternativë që të mos identifikohet me figurat tradicionale të politikës shqiptare. Nëse protestat vazhdojnë të mbeten qytetare dhe të pavarura, ato mund të krijojnë hapësirë për një lidership të ri, më pak të lidhur me konfliktet e së kaluarës. Shqipëria ka nevojë për njerëz që të punojnë në interes të qytetarëve dhe jo të grupeve të ngushta të interesit.
Megjithatë, nuk duhet mohuar se gjatë qeverisjes së Edi Ramës janë realizuar edhe investime publike. Janë ndërtuar rrugë, janë përmirësuar disa shërbime dhe imazhi ndërkombëtar i Shqipërisë është bërë më pozitiv.
Por, sipas meje, kjo nuk mjafton nëse një pjesë e madhe e qytetarëve nuk e ndien këtë përmirësim në jetën e përditshme. Në fund të fundit, zhvillimi duhet të matet edhe me mirëqenien e njerëzve dhe jo vetëm me statistika apo projekte infrastrukturore.
Pra, sipas jush, qeveria Rama ka mbërritur në fund të rrugës?
Kam përshtypjen se po. Kur krijohet një shkëputje mes pushtetit dhe qytetarëve, rikthimi i besimit bëhet shumë i vështirë. Mendoj se në Shqipëri është arritur pikërisht në këtë fazë.
Historia politike tregon se çdo qeveri ka një cikël.
Në një moment, konsumimi bëhet i pashmangshëm dhe lind nevoja për një kapitull të ri.
Sipas meje, qeveria Rama ndodhet pikërisht në këtë pikë. Nëse ndodh një rotacion politik, edhe Edi Rama do të jetë një figurë e opozitës, ashtu siç ka ndodhur më parë me drejtues të tjerë shqiptarë.
Mendoni se projekti i resortit në Zvërnec do të rikthehet?
Shpresoj që jo. Megjithatë, më shqetëson diçka tjetër. Shpesh, në vende të ndryshme, krijohen tema të mëdha publike që përthithin gjithë vëmendjen e opinionit, ndërsa problemet themelore mbeten të pazgjidhura. Prandaj besoj se fokusi nuk duhet të jetë vetëm një projekt i caktuar ndërtimi.
Çështja kryesore është modeli ekonomik, mënyra si shpërndahet mirëqenia dhe raporti mes politikës dhe qytetarëve. Nëse këto probleme mbeten të njëjta, pakënaqësia do të vazhdojë të ekzistojë edhe pa resortin.
Sa mund të ndikojnë këto zhvillime në rrugën e Shqipërisë drejt Bashkimit Evropian?
Nuk mendoj se protestat në vetvete, do ta ndryshojnë ndjeshëm procesin e integrimit.
Sfida e vërtetë do të jetë për qeverinë që do të vijë pas. Çdo qeverim e ardhshme duhet të gjejë ekuilibrin mes kërkesave të Bashkimit Evropian dhe nevojës për të mbrojtur interesat ekonomike e sociale të qytetarëve të vet.
Ich habe viele EU-Politiken kritisiert, nicht nur in Bezug auf Albanien, sondern auch auf Italien. Ich bin der Ansicht, dass in einigen Fällen Wirtschaftspolitiken gefördert wurden, die nicht die erwarteten Ergebnisse gebracht und das Leben der Bürger erschwert haben.
Die Hauptverantwortung liegt jedoch stets bei den nationalen Regierungen, da diese die endgültigen Entscheidungen treffen und den Wählern gegenüber rechenschaftspflichtig sind.
Was hat Sie an den Protesten in Albanien am meisten beeindruckt?
Ich war von der Beteiligung sehr beeindruckt. Ich sah Bürgerinnen und Bürger, die friedlich auf die Straße gingen, um ihren Unmut auszudrücken. Das ist ein wichtiges Signal in jeder Demokratie. Wenn sich die Menschen gehört fühlen, sinkt die Spannung. Wenn sie sich ignoriert fühlen, steigt die Unzufriedenheit.
Aus diesem Grund sollte die albanische Politik die Botschaft dieser Proteste meiner Meinung nach ernst nehmen. Letztendlich erwarten die Bürger keine Wunder. Sie wünschen sich ein erschwinglicheres Leben, angemessenere Löhne, verlässlichere Institutionen und einen Staat, der ihnen dient.
Wenn diese Forderungen weiterhin unerfüllt bleiben, wird die Unzufriedenheit bestehen bleiben, unabhängig davon, wer an der Macht ist. Daher glaube ich, dass Albanien in eine neue politische Phase eintritt. Ob dies zu einem echten Wandel führen wird, wird die Zeit zeigen.
Doch die Botschaft von den Plätzen ist eindeutig: Die Bürger fordern mehr als nur ein verändertes Image; sie fordern einen Wandel, der sich in ihrem Alltag widerspiegelt. / Broschüre von „Liberti Media“
Lini një Përgjigje