FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Paraja informale, e njohur edhe si ekonomia gri, është një kanal apo mjet jo ligjor, i pakontrolluar nga autoritetet e qeverisë. Ndikimi i parave informale në forcimin e lekut është një çështje komplekse dhe mund të ketë ndikime të ndryshme.
Disa faktorë që mund të lidhen me paratë informale dhe forcimin e LEK-ut mund të jenë:
1. Kërkesë e lartë për LEK-un: Nëse ekziston një sasi e madhe e parave informale në qarkullim në vend, kjo mund të krijojë një kerkese te shtuar për lekun shqiptar. Në rastet kur kërkesa për lekun është më e lartë sesa oferta, kjo patjeter ndikon në forcimin e LEK-ut t ndaj monedhave të tjera, duke përfshirë Euron.
2. Konfidencialiteti dhe rreziku: Paratë informale zakonisht lëvizin jashtë sistemeve bankare dhe financiare, duke u përdorur për transaksione të fshehta dhe të pakontrollueshme. Investitorët dhe spekulatorët mund të preferojnë të mbajnë gjendje me teper në LEK si më pak të ekspozuara ndaj rrezikut, si dhe kontrollit të qeverisë.
3. Besimi në bankat dhe institucionet financiare: Kur besimi në bankat dhe institucionet financiare është i dobët, individët dhe bizneset mund të zgjedhin të mbajnë paratë e tyre në formë informale. Qe nuk duket te jete ky rasti..ose nuk dominon.
Në kushtet e një ekonomie më të stabilizuar dhe të mbikqyrur mire nga autoritetet kompetente, ndikimi i parave informale në forcimin e lekut mund të zvogëlohej.
Por, sa është sasia e parave informale që qarkullon në Shqipëri?
Sipas vlerësimeve të disa ekspertëve dhe studimeve, përqindja e parave informale në Shqipëri është e lartë, por varion në ndryshueshmëri. Në një raport të Bankës Botërore në vitin 2019, u përmend se paraja informale në Shqipëri mund të arrijë deri në 40% të Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB). Një raport tjerër i publikuar nga Fondi Monetar Ndërkombëtar në vitin 2020 vlerëson përqindjen e ekonomisë së pazgjidhur të Shqipërisë në rreth 30% të PBB.
Megjithatë, këto janë thjesht vlerësime dhe nuk japin një shifër të konfirmuar zyrtarisht, pasi eshte thjesht e pamatshme. Paraja informale mund të qarkullojë në shumë sektorë të ekonomisë në Shqipëri.
Ndërtimi: Sektori i ndërtimit ka patur një histori të ndërlidhur me paratë informale në Shqipëri. Një pjesë e ndërtimit rezidencial dhe tregtar zakonisht realizohet me pagesa në dorë “CASH” dhe jashtë sistemit bankar. Kjo bën që paratë informale të jenë mjaft të pranishme në këtë sektor.
Transporti: Transporti eshte një sektor ku paratë informale janë shumë të pranishme.
Turizmi: Pjesa e madhe e industrisë së turizmit në Shqipëri është mjaft e ndikuar nga paratë informale. Në zona turistike, si bregdeti dhe zonat malore, shumë shërbime të turizmit, si akomodimi, restorantet, dhe aktivitete të tjera turistike, mund të qarkullojnë në mënyrë informale.
Pra, LEK forcohet shumë më tepër sepse: ka shumë para informale që shton kërkesën për LEK. Kërkesë e lartë për LEK do të thotë LEK më i forte, pra dhe Euro më e dobët…
Ndërkohë, kompanitë e eksportit që japin plusin më të madh në ekonomi, po preken shumë, pasi rënia e Euro në këto përmasa, nëse do të vijojë, do të sjellë dëme të mëdha.
Sa do të vijojë rënia e EURO dhe forcimi LEK?
E paparashikueshme sa kohë qe levat e kontrollit nuk mbahen nga asnjë dorë, as nga autoritetet shtetërore, apo ato financiare…/Pamfleti
Lini një Përgjigje