FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Dozens of candidates and at least one political party aired election ads on social media on May 11, while spending on Facebook and Instagram multiplied during the second half of the election campaign.
A day before Albanians headed to the ballot boxes, the State Election Commissioner, Ilirjan Celibashi, issued a stern order to political parties: 'stop campaigning'.
“The State Election Commissioner orders full respect for electoral silence, which prohibits any kind of electoral campaign or appeal, including on social networks,” the CEC wrote in a Facebook post on May 10. “Electoral subjects should not address political or electoral messages during electoral silence, in any form,” the statement added.
However, the commissioner's order was widely ignored in the digital space.
According to data from the Political Advertising Library of the company "Meta" - owner of the Facebook and Instagram platforms, dozens of parliamentary candidates and the opposition Democratic Party sponsored advertisements during election day.
Breaking the electoral silence was just one of hundreds of violations documented by BIRN of the Digital Campaign Code – a self-regulatory mechanism signed by the main parties participating in the electoral race, including the distribution of disinformation materials created with Artificial Intelligence and the use of fake profiles originating from Asian countries to generate amplification of posts on social media.
The ruling Socialist Party secured a landslide victory in the parliamentary elections on May 11, taking 83 out of 140 deputies in the upcoming parliamentary legislature. Social networks – in particular Facebook and Instagram, played a leading role in the election campaign and were widely used by parties and candidates to broadcast their political offers.
Violation of electoral silence
According to the Electoral Code, the day before the election date and the election date, until the closing time of voting, constitute the period of electoral silence. The Code dictates that during the period of electoral silence, no type of electoral campaigning through media outlets is permitted, as well as the holding of rallies or other activities by electoral entities. Electoral entities that break the silence are sanctioned with a fine of 500 thousand lek.
But the threat of sanctions does not seem to have scared off candidates or political parties.
According to data from the Advertising Library, 77 candidates for parliament and the Democratic Party aired 344 political ads during election day, spending at least $5,553 on May 11 alone.
Vetëm Partia Demokratike, e drejtuar nga ish-kryeministri Sali Berisha, shpenzoi 3638 dollarë për 17 reklama politike në Facebok dhe Instagram gjatë ditës së zgjedhjeve parlamentare.
Shumica e kandidatëve për deputetë që e shkelën heshtjen zgjedhore i përkasin Koalicionit Aleanca për Shqipërinë Madhështore të udhëhequr nga Partia Demokratike (40%), ndjekur nga Partia Socialiste (36%) dhe Partia Koalicioni Euro-Atlantik (13%).
Në total, gjatë gjysmës së dytë të fushatës zgjedhore, përfshirë ditën e zgjedhjeve, kandidatët dhe partitë politike shpenzuan më shumë se 193 mijë dollarë për reklama politike në Facebook dhe Instagram, nga të cilat 80,098 dollarë u shpenzuan nga koalicioni i drejtuar nga Partia Demokratike dhe kandidatët e tij për deputetë.
Në të njëjtën periudhë të fushatës, kandidati me shpenzimet më të larta për reklama në platformat e META-s ishte Agron Shehaj, kreu i Partisë Mundësia, i cili shpenzoi rreth 17,842 dollarë. Pas tij renditej Belind Këlliçi nga Partia Demokratike me një shpenzim prej 7,844 dollarësh për reklama politike.
Përdorimi joetik i Inteligjencës Artificiale
Nëpërmjet nënshkrimit të Kodit për Fushatën Digjitale, partitë politike pjesëmarrëse në zgjedhjet 11 majit u angazhuan për përdorimin etik dhe transparent të teknologjisë në fushatë, duke përfshirë edhe Inteligjencën Artificiale, si dhe të mos shpërndajnë përmbajtje keqinformuese.
Megjithatë, të dhënat e mbledhura nga BIRN nëpërmjet monitorimit të mediave sociale të kandidatëve për deputetë, tregojnë që angazhimet e marra nuk u respektuan. Në mënyrë të veçantë, kandidatët përdorën gjerësisht materiale të prodhurara me Inteligjencë Artificiale për të sulmuar rivalët politikë gjatë fushatës.
Vetëm gjatë gjysmës së dytë të fushatës, BIRN regjistroi 171 shkelje të Kodit nga kandidatë dhe parti politike nga i gjithë spektri politik.
Shumica e shkeljeve të regjistruara vinin nga Partia Socialiste në pushtet, duke përbërë 72% të rasteve. Koalicioni Aleanca për Shqipërinë Madhështore, i udhëhequr nga Sali Berisha dhe Partia Demokratike ishte përgjegjës për 19% të shkeljeve, ndërsa koalicioni ‘Nisma – Shqipëria Bëhet‘, i udhëhequr nga Adriatik Lapaj dhe Endri Shabani, përbënte 5%.
Shkeljet e regjistruara nga Partia Socialiste shënuan një rritje në fazën e dytë të fushatës, ndërsa afrohej dita e zgjedhjeve, krahasuar me dy javët e para të monitorimit.
Fushata nga ‘Palët e Treta’
Gjatë fushatës zgjedhore, përveç partive politike, në rrjetet sociale bënë propagandë elektorale edhe palë të treta – profile kryesisht anonime, të cilat edhe pse nuk janë të lidhura formalisht me një parti politike apo kandidat, mbështesin subjekte zgjedhore të caktuara ose sulmojnë rivalët e tyre.
Monitorimi i mediave sociale zbuloi se të paktën 19 faqe Facebook-u ose profile Instagrami operuan si ‘palë të treta’ gjatë gjysmës së dytë të fushatës zgjedhore, duke shpërndarë postime dhe reklama në favor të disa subjekteve politike.
The most active among them was a profile titled 'Team Edi Rama,' with pages on Facebook, Instagram, and TikTok, which ran an advertising campaign in support of the Socialist Party.
On Facebook alone, this page, founded on March 19 – on the eve of the opening of the electoral campaign, managed to secure more than 4.6 million views on its videos by May 11. Some of this page's advertisements were published without an explanatory note about the financier (disclaimer), while the rest contained an email address of the Socialist Party.
Another problem identified during the campaign was the use of bots – fake profiles to inauthentically amplify content on Facebook. During Prime Minister Edi Rama's last interview alone, hundreds of profiles originating from Asian countries, mainly from Vietnam, were engaged in posting identical comments on his Facebook page./Reporter.al
Lini një Përgjigje