FLASH
Shkruar nga Aurenc Bebja
The magazine “Les bonnes soirées” published on September 18, 1960, on pages no. 6 – 8, the exclusive interview with Queen Geraldine of Albania, held at that time in Cannes, France, which Aurenc Bebja has brought to the Albanian public. Geraldine Apponyi, the beauty of Budapest, was forced to leave her kingdom and suffer the horrors of exile. A large villa surrounded by palm trees and flowers. A villa that has the face of many others and where it seems that only the sweetness of life can find asylum. Despite this appearance, these bougainvilleas, whose purple foliage has the elegance of flowers, “La Pierre Grise”, is not a villa like the others.
Its inhabitants have a story, because the unfortunate heroes of one of its tragic pages are part of the history of Europe. This large villa created for happiness houses the former King Zog I of Albania, his wife Geraldine and their only son Leka.
Right in the city garden, a tall, slender, blonde beauty welcomes me. She was wearing a light blue dress, with two rows of pearls around her neck, a magnificent diamond on her finger, and a blue flower on her white jacket. Her voice was clear, soft, without any accent. Her blue-gray eyes radiated tenderness and intelligence.
– I am happy to welcome you, ma'am.
I have before me Queen Geraldine, whose tragic fate had shocked all of Europe a few months before the great upheavals of World War II. April 1938: Europe is not yet in flames, but civil war brings tears of blood to Spain. Hitler has just annexed Austria, but life goes on. The crowds soften over the four-year-old five-year-olds of Canada.
King Zog will marry the beautiful Countess Geraldine Apponyi. The Apponyis are representatives of one of the oldest Hungarian families. Geraldine inherits Hungarian blood and a fiery character from her father. She is so beautiful that she has been called the “Beauty of Budapest”. She counts more than fifteen crowned heads in her ancestors. She is related to all the royal families. The Habsburgs, the Saxons, the Bulgarians, the Portuguese, the Romanians, the Greeks and the Yugoslavs.
Her mother, married for the second time to the French colonel Girault, is of American origin. It is precisely this Anglo-Saxon origin that the young girl undoubtedly owes her love of sport and her magnificent stature. Geraldine, as a child, spent two years at the lyceum of Nice (Nisse). As a young girl, she already spoke four languages, to which Albanian was added.
Ky mbret i Shqipërisë, i lindur në 1895 dhe me të cilin do të martohet, tashmë ka një të kaluar të jashtëzakonshme. Vendi i tij jetoi pesëqind vjet nën dominimin turk dhe Ahmet Zogu, djali dhe nipi i Pashait, i ishte betuar që në fëmijëri të bënte Shqipërinë të pavarur. Në moshën shtatë vjeçare, u dërgua si “ambasador i jashtëzakonshëm” pranë turqve. Fëmija tregohet aq i vendosur, saqë e mbajnë në Kostandinopojë.
Por kur u kthye në Shqipëri, u kthye në malet e tij të shtrenjta dhe në krye të përkrahësve të tij gjithnjë në rritje, luftoi në maja nga të cilat luftëtarët ishin pothuajse të pathyeshëm. Por serbët, pas turqve, pushtuan vendin e tij. Hap pas hapi, Shqipëria do të fitojë megjithatë pavarësinë. Në vitin 1926, republika u pranua në Lidhjen e Kombeve, më pas, në 1928, Mbretëria. Ahmet Zogu shpallet mbret nën emrin; Zogut i I-rë.
Nga ky vend do të bëhet mbretëreshë vajza e re hungareze, krijesa simpatike e quajtur Geraldinë nga Evropa. E vend-ndodhur në jug të Jugosllavisë, në kufi me Adriatikun, Shqipëria ka rreth një milion banorë. Është një rajon malor pa tren dhe pa rrugë, ku banorët i përkushtohen bujqësisë dhe blegtorisë. Por Zogu dhe Geraldina kanë plane të mëdha.
Ata do të pastrojnë, ndërtojnë, përmirësojnë. Tashmë kërkimet e naftës kanë hapur shpresa të mëdha. Të gjitha gazetat e botës kanë folur për dasmën madhështore në Tiranë. Ja, njëzet vjet më vonë me mua, ende po aq e bukur, ende po aq e qetë dhe joshëse, mbretëresha Geraldinë kujton kujtimet e saj.
Geraldina në botën e çudirave
– Dasma ime? Ishte mbi të gjitha një festë e madhe për të gjithë shqiptarët që tashmë i doja me gjithë zemër, një festë që zgjati tri ditë e tri net. Rrugët ishin të veshura me banderola të kuqe. Shqiponjat e zeza zbukuronin të gjitha ballkonet. Sigurisht, Tirana strehoi shumë më tepër njerëz se zakonisht atë ditë. Kudo ishte një përzierje e larmishme, shumëngjyrëshe. Secili kishte veshur kostumin e tij më të mirë.
Kishte një ballo të madhe në Oborrin mbretëror. Salla e festave ishte zbukuruar me shkronjën “Z” të punuar me armë dhe me kostume shumë të lashta e të qëndisura. Njerëzit kërcenin anembanë vendit. E gjithë Shqipëria ishte si një libër me figura shumëngjyrëshe. Çdo shesh, si çdo udhëkryq, dergjej plot ngjyra dhe këngë. Më pas m’u kujtua një imazh që më kishte goditur në një revistë të asaj kohe.
Në mbishkrim shkruhej: “Geraldina në botën e çudirave”. Kishte fëmijë me bluza të kuqe dhe pantallona të zeza, një kalorës me pardesy të gjelbër dhe dy zonja me fustane të qëndisura në ar. Një takim mes Lindjes dhe Perëndimit.
Një fustan të një mijë e një netëve
Fustani im i nusërisë?
Geraldina ka një buzëqeshje të butë për këtë kujtim. Tualeti i saj erdhi sigurisht nga Parisi. Velloja e saj e gjatë blu e qëndisur me diamante, e mbushur me buqeta me trëndafila, dukej si një shkumë argjendi. Fustani ishte i bardhë, i gjatë, i mbuluar tërësisht me perla. Në të gjithë Tiranën dhe në të gjithë fshatrat shqiptarë, pemët ishin në lulëzim.
I gjithë vendi kishte veshur kështu një mantel të bardhë, një mantel festiv. Konti Ciano, dhëndri i Musolinit, kishte bërë një mbërritje shumë të jashtëzakonshme, duke qëndruar në një makinë të hapur të rrethuar nga biçikleta që zhdukeshin nën buqeta. Njëqind e pesëdhjetë çifte të rinjsh, të paguara (dasma e tyre) nga Mbreti, ishin bashkuar po atë ditë. Ata formuan rreth mbretëreshës së ardhshme një oborr dashurie prekës dhe entuziast.
Të fuqishmit e ditës kishin dërguar dhurata të çmuara. Musolini, një jaht që lëkundej në portin e Durrësit; Hitleri, një makinë e gjatë që dukej si një karrocë prej nikeli. Hungaria i kishte ofruar Geraldinës, si kalorëse e përsosur, katër kuaj të bardhë race. Në imazhet e kohës duken tri vajza të reja me kaçurrela kafe që dilnin nga një kapele e bardhë. Me uniformë të plotë të bardhë, ato janë Myzejeni, Ruhija dhe Maxhidja, kolonelë të regjimenteve të ushtrisë shqiptare dhe motrat e reja të Mbretit.
Prilli i gëzimit
27 Prill 1938. Ndërsa Zogu, mysliman, dhe Geraldina, katolike, ishin bashkuar në një martesë civile, njëqind e një të shtëna topash tronditën Tiranën dhe kështu ra një shi me lule pranverore nga pemët që mbuluan Shqipërinë me një qilim festiv. Në fshatra, barinjtë me mustaqe të mëdha pjekin qengja para dyerve të tyre mes rrjedhjeve të lëngut dhe flakëve. Populli është i lumtur. Ka një mbret trim dhe mbretëreshën më të bukur në botë.
Një mbretëreshë që sapo ka deklaruar: “Mbi të gjitha, dua të kujdesem për gratë dhe fëmijët e vendit tim”. Çifti i ri u nis për në muajin e mjaltit me karrocën e tyre të mahnitshme dhe luksoze të veshur me nikel. Ata mezi patën një vit lumturie. Një vit në të cilin ata filluan të vënë në jetë planet e tyre. Në euforinë e momentit, Shqipëria beson në miqësinë italiane, për më tepër ka nënshkruar një pakt aleance në Romë. Mbreti dëshiron të ndërtojë një autostradë që lidh Durrësin me Tiranën. Ajo do të mbajë emrin e Duçes.
Më pas do të ngrihet një katedrale e madhe prej betoni dhe në fund Pallati Mbretëror. Shtëpia e Zogut dhe Geraldinës është me të vërtetë një shtëpi e thjeshtë katrore në mes të një kopshti. Rezidenca e re do të përfshijë njëzet e pesë dhoma dhe tre sallone të mëdha. Do të ketë një kinema, një pishinë, një kopsht dimëror dhe – Geraldina është shumë e interesuar për këtë – një labirint me trëndafila.
Së shpejti, Shoqëria “Marconi” do të inaugurojë një stacion radiofonik. Do të publikohen pulla të reja. Zogu dhe Geraldina e duan njëri-tjetrin. Mbretëresha së shpejti do të ketë një fëmijë.
Prilli i fatkeqësisë
– Mjerisht! ndërkohë stuhia po shpërthen. Hitleri e gëlltiti Austrinë me një çapë. Krenaria e Musolinit vuan nga fakti i paaftë për të balancuar këtë fakt të lartë. Ai mendon se nga të gjithë kombet që e rrethojnë, Shqipëria është e vetmja që nuk mund t’i bëjë ballë.
Negotiations are underway between the governments of Rome and Tirana to transform Albania into a protectorate under the Italian-Albanian treaty of 1927. Acceptance of the Italian conditions meant that Albania would renounce its independence. Zog, supported by all his people, refused.
And on April 7 at dawn, Italy invaded Albania without warning. The Italian squadron violently bombarded the main cities and landed its troops in Saranda, Vlora, Durrës and Shëngjin. The entire coast was immediately occupied. Albania resisted with the energy of despair. But what can the rifles of the highlanders do against organized armies? King Zog tried to negotiate to avoid the massacres of a hopeless war.
Everything was in vain. On April 8, Italian troops entered Tirana. During this time, a young woman had given birth to a child, a boy, in the simple house of Tirana, which she loved because it was the one of her loves./ Memorie.al
Lini një Përgjigje