
The Deputy President of the Tirana Court of Appeal, Iliba Bezat, said that the murder of Judge Astrit Kalaja has shaken the foundation of trust in the security of justice institutions.
From the meeting of the Judges of the Republic, Iliba Bezat said that no judge should enter the courtroom fearing for his life. She emphasized that the State Police should return to the courts, being present in every courtroom and not only guarding the buildings.
She emphasized that it is most important that these measures do not remain simply "after-the-fact" responses, but rather become preventive and permanent measures that guarantee proactive and ongoing security for judges and their families.
"This event should awaken the conscience of every public institution that has responsibility in this field. The Court of Appeal of General Jurisdiction today faces a total lack of infrastructure and working conditions that do not even exceed the minimum threshold of European standards. These still unresolved issues, as well as the social treatment of judges, require urgent solutions, not just periodic discussion", said the deputy president of the Tirana Court of Appeal.
Full speech:
Today we gather under extraordinary circumstances, with deep feelings of sadness and reflection. The tragic event that occurred recently, where one of our colleagues lost his life in the courtroom while performing his duties, has touched the hearts of all. It has shaken the foundation of trust in the security of the institutions of justice and has placed us before a great moral and institutional responsibility.
At this difficult moment, I would first like to express my most sincere condolences to the family of our deceased colleague and his relatives. His loss is a deep wound for the judiciary, for justice and for the state itself. He fell in the line of duty, doing what every judge does every day: applying the law with honesty and dedication. But this event cannot and should not remain just a painful memory. It should be a turning point, a moment of national responsibility. Because when a judge is killed in the courtroom, when a judge is carried out of the courtroom on a stretcher, lifeless, wearing a judge's robe, not only an individual has been struck - justice itself has been struck, the rule of law has been struck, citizens' trust in the constitutional order has been struck.
Ky akt tragjik ka tronditur besimin tonë të përbashkët në sigurinë institucionale, por edhe ka nxjerrë në pah një të vërtetë që nuk mund të anashkalohet më: Sistemi i drejtësisë nuk mund të funksionojë siç duhet nëse vetë gjyqtari nuk ndihet i mbrojtur, i respektuar dhe i trajtuar me dinjitet. Të gjithë duhet të kuptojnë se siguria e gjyqtarit nuk është një çështje individuale – është një çështje e vetë shtetit. Sepse gjyqësori është një nga tre shtyllat themelore të shtetit demokratik. Një gjyqësor i pasigurt, i pambrojtur dhe i pavlerësuar sjell pashmangshmërisht dobësim të vetë shtetit dhe të rendit kushtetues.
Të nderuar kolegë, ne e dimë mirë se ushtrimi i funksionit gjyqësor nuk është i lehtë. Ai kërkon guxim, integritet dhe pavarësi. Por askush nuk duhet të kërkojë nga ne të tregojmë heroizëm për të zbatuar ligjin. Asnjë gjyqtar nuk duhet të hyjë në sallën e gjyqit me frikën për jetën e tij. Siguria në gjykata nuk është privilegj – është detyrim shtetëror dhe kusht themelor për funksionimin e drejtësisë. Sot, më shumë se kurrë, duhet të analizojmë realisht gjendjen e sigurisë në gjykatat tona. Masat që duhen ndërmarrë duhet t’i shohim në dy plane: imediat dhe afatgjatë.
Në lidhje me aspektin e parë, masat e sigurisë, tradicionalisht të përqendruara tek sistemet “e forta” si skanerët, detektorët e metaleve, kamerat e sigurisë, sallat e pritjes, shtimi i forcës mbrojtëse dhe policëve brenda ambienteve gjyqësore, si dhe ndarja e ambienteve të të pandehurve nga publiku, duhet të forcohen më tej, të unifikohen me praktikat më bashkëkohore dhe të shfrytëzojnë teknologjinë kudo ku është e nevojshme. Policia e Shtetit duhet të rikthehet në gjykata, duke qenë e pranishme në çdo sallë gjykimi dhe jo vetëm në ruajtjen e ndërtesave. Po aq thelbësore janë edhe trajnimet e duhura për punonjësit e sigurisë, të cilat duhet të garantojnë profesionalizëm, reagim të shpejtë dhe komunikim të koordinuar me trupën gjyqësore.
Kjo është përgjigjja e menjëhershme për të krijuar një arkitekturë solide dhe të qëndrueshme për mbrojtjen fizike. Nuk mund të kërkojmë drejtësi të sigurt në ndërtesa të pasigurta.
Mungesa e kapaciteteve fizike dhe organizative të përshtatshme, vonesat në përmirësimin e kushteve të punës, mungesa e burimeve financiare dhe atyre njerëzore, sidomos e gjyqtarëve në Gjykatën e Apelit të Juridiksionit të Përgjithshëm, përbëjnë rrezik të drejtpërdrejtë për funksionimin normal të kësaj gjykate. Është koha të ndërtojmë një plan institucional për ngritjen e një infrastrukture tërësisht të re gjyqësore, duke e parë sigurinë jo si një shpenzim, por si një investim për drejtësinë dhe për jetën.
Megjithatë, kjo qasje, reaktive dhe e kufizuar, duhet të ecë paralelisht me një zgjerim të konceptit të sigurisë, përfshirë sigurinë psikologjike, kulturore dhe sigurinë e aksesit për të gjithë qytetarët, veçanërisht për grupet e ndjeshme. Kjo kërkon një qasje më fleksibile dhe të përshtatur për nevojat e të gjithëve. Pra, një kombinim i domosdoshëm i qasjeve “të forta” dhe “të buta”, të unifikuara për të gjitha gjykatat e vendit.
Së dyti, nevojitet një protokoll i unifikuar dhe funksional reagimi të menjëhershëm ndaj çdo akti dhune apo kërcënimi ndaj gjyqtarëve dhe familjeve të tyre. Ky është një detyrim institucional që kërkon bashkërendim mes Këshillit të Lartë Gjyqësor, Ministrisë së Drejtësisë, Ministrisë së Brendshme dhe Policisë së Shtetit. Eshtë e domosdoshme të krijohen mekanizma të posaçme si: trajnime për sigurinë personale, mbrojtja e të dhënave personale të gjyqtarëve dhe familjarëve të tyre nga publikimi në internet, si dhe sigurimi i burimeve të qëndrueshme buxhetore për sigurinë fizike dhe digjitale.
Në lidhje me nevojën për një Platformë të Përhershme të Sigurisë Gjyqësore: Kjo platformë duhet të jetë në përputhje me praktikat e vendeve të Bashkimit Evropian, të funksionoje si ndërinstitucionale, e përfaqësuar nga KLGJ, Ministria e Drejtësisë, Policia e Shtetit, KLP dhe Shkolla e Magjistraturës. Ajo duhet të përfshijë protokolle emergjente, mekanizma psikologjikë e socialë mbështetjeje për gjyqtarët, si dhe partneritete me organizata ndërkombëtare për ndërtimin e një modeli bashkëkohor sigurie.
Ajo që është më e rëndësishme, është që këto masa të mos mbeten thjesht përgjigje “pas ngjarjes”, por të shndërrohen në masa parandaluese dhe të përhershme, që garantojnë siguri proaktive dhe të vazhdueshme për gjyqtarët dhe familjet e tyre.
Një tjetër plagë që duhet të ndalet menjëherë është gjuha e urrejtjes që shpesh ushtrohet ndaj gjyqtarëve – qoftë nga përfaqësues të pushteteve të tjera, qoftë nga zëra publikë apo qytetarë të nxitur nga mosbesimi. Kjo gjuhë është e patolerueshme. Ajo ushqen mosrespektin ndaj drejtësisë, nxit dhunën dhe e minon besimin te shteti. Kritika është e shëndetshme, por sulmet personale, fyerjet dhe gjuhët denigruese nuk kanë vend në një shoqëri demokratike. Çdo gjuhë përbaltjeje ndaj punës së përditshme të gjykatave përbën një delegjitimim institucional, ndaj kërkohet një reagim i matur dhe i bashkërenduar i të gjitha institucioneve, për të bërë thirrje për respekt ndaj drejtësisë. Në këto momente, është thelbësore që trupa gjyqësore të mos tregojë kundërsulme, por të shfaqë solidaritet, qetësi dhe dinjitet, duke dhënë mbështetje profesionale dhe komunikim të koordinuar. Ne duhet të ndërtojmë një etikë të përbashkët bashkëpunimi, të mbrojmë figurën dhe autoritetin e gjyqtarit, por edhe të ruajmë besimin e qytetarëve në pavarësinë e gjykatave. Këtu dua të jem e qartë:
The responsibility for guaranteeing the respect, safety and working conditions of judges cannot be merely moral or symbolic. It must be legal, institutional and concrete.
This is a day for reflection, but also for action. An immediate and responsible response is required from all branches of government – the executive, the legislative and the judiciary – to ensure dignified conditions for the exercise of their duties, as well as to ensure the protection of judges at every level.
This event should awaken the conscience of every public institution that has responsibility in this field. The Court of Appeal of General Jurisdiction today faces a total lack of infrastructure and working conditions that do not even exceed the minimum threshold of European standards. These still unresolved issues, as well as the social treatment of judges, require urgent solutions, not just periodic discussion.
Today we are holding an extraordinary meeting and each of us must contribute to giving it the importance it deserves, but above all to conclude on the concrete initiatives and measures that need to be taken in the shortest possible time. These measures are necessary to guarantee security in the exercise of duty and to strengthen public confidence in justice.
Dear colleagues, Let us turn this pain into strength, this shock into action, and this moment into a collective call for dignity and security.
Justice cannot be defended with words alone. Justice cannot be afraid. It is defended with courageous actions, with functioning institutions, and with mutual respect between powers.
Let us be united in this stance. This is the debt we owe to our late colleague, to ourselves, and to generations to come.
Të lumtë goja. Bravo. E meriton dhe të jesh krenarë për postin dhe detyrën e gjyqtarit të guximshëm dhe me besnikëri në zbatimin e ligjit me ndershmëri dhe profesionalizëm të nivelit cilësor.