FLASH
Shkruar nga Pamfleti
It was also made of iron, but the Lady Thatcher who landed in Beijing at 1:30 p.m. on September 22, 1982 was nothing like the strong Meryl Streep, destined to embody her almost 30 years later in an Oscar-winning film.
Nose swollen and red from a bad cold, the aftermath of a 4 day visit to Japan during which he had had very little sleep, the discomfort of just the thought of addressing Francis Pym, the head of the Foreign Office who was flustered at the moment decisive of the war for the Falkland Islands, all this gave her a dark and foggy and quarrelsome appearance of an elderly lady, although she was only 57 years old and could be considered at the height of her political fortunes at the heart of her deteriorating mood was the fact that the real opponent of Hong Kong's imminent fate, China's modern father Ten Hsiao Pin, was also on the crest of the wave, endowed even with that special modernist and reformist aura that periodically makes the West dream of the presence of dictators . That the generally iron lady was by no means immune would be seen two years later, when she confessed to a shocked BBC interviewer with remarkable candour: “I like Mr Gorbachev, we can do good things together ".
But at that moment the short-term gorbimania had not yet erupted and she was actually preparing to play a tough match in the transfer, unable to treat Ten Hsiao Pin with the same demo-imperial contempt she had just reserved for Argentine General Leopoldo Galtieri. The latter, guilty of challenging him militarily for the Falkland-Malvinas Islands, paid the price with military disaster and the subsequent collapse of his junta. But as a woman in power could not allow herself to trust her instincts, Margaret Thatcher that September seemed gripped by generally dark thoughts about China. She had visited 5 years ago, then the leader of the opposition of Her Majesty, and she did not like it.
Lady was a major exception to the rule that brought together European statesmen and businessmen, all dazzled by the fact that they had been received in Beijing as modern Marco Polos. These suggestions did not stick with him: since last time he had found China a slanderous country, governed by ambiguous people and with poor hygiene.
The problem was that, with strong memory, in 1977 the nomenklatura had taken note and so had taken steps to give him a particularly cold reception. Despite the fact that it was the first time a sitting British prime minister had visited China, mainstream radio reported her arrival in fourth place, following a comment on the latest Communist Party congress, an investigation into coal miners Henan province and announcing the arrival of another foreign head of state, North Korea's beloved leader Kim Il Sung. But to all this Thatcher paid an inadequate attention, since at the center of her bad state of mind remained the sly Foreign Secretary Francis Pym.
If you had been able to express yourself openly, you would have called a scaredy-cat, deacon, but since he was on an official visit, you limited yourself to stammering that it would really cost him the situation in the same room, for him not to say on the same plane, with Mr. Pym. And so, at the cost of breaking with all British diplomatic custom, he had left him at home, confining himself to taking with him the Private Secretary, the Press Secretary, the new Governor of Hong Kong and the new Under-Secretary of the Foreign Office for Asia and the Pacific. Not exactly a big team from the Champions League to cope with the numerical and logistical advantage of the hosts, who moreover held the knife firmly from behind the hand.
However, the game had to be played with the cards at hand. Before her departure, Francis Pym would not have dared, even under torture, to propose the abandonment of Hong Kong at the very hour of triumph of the Falkland Islands. But other counselors had counseled prudence. Under the treaties, China would claim sovereignty over the entire territory starting in 1997, but would probably allow London to administer the future "special zone" according to the rules of the capitalist free market.
The Eight Hundred Treaties guaranteed the United Kingdom "perpetual" sovereignty over Hong Kong Island and over Kowloon, unlike the New Territories which it was actually supposed to hand back to Beijing 15 years later. But there was no physical border between the two parts, the British power was fragile and in case of open conflict it would have been impossible to endure China's political-economic collision, much less the military one. So at most a compromise could be attempted: to distinguish between sovereignty and administration, proposing that the latter should remain with England even after the expiration of 1997. Just before he undertook the trip to Beijing, a semi-miracle had occurred: Our Lady Hekurt had said the same to the one who proposed the compromise.
Ndoshta nuk do ta kishte bërë sikur të kishte qenë e tremburi personalisht që do t’i depozitonte dosjen mbi skrivaninë e saj, por në këtë rast një konsideratë pajtuese tek ajo kishte fituar supremacinë. Bile, dy. E para ishte se aferën e Hong Kongut nuk mund ta trajtonte me të shtëna topi, jo si Ishujt Falkland. Në fakt, nëse gjërat do të shkonin keq, boat-people në arrati drejt Mbretërisë së Bashkuara nuk do të numëroheshin në disa mijëra (si fshatarët e padëmshëm, kelpers, të Falklandeve), por në miliona. Dhe atëhere as Zoti nuk do të mund ta shpëtonte Mbretëreshën dhe qeverinë e saj nga një tërmet.
Arsyeja e dytë ishte se, për sa personalisht i papëlqyeshëm, ky zoti Ten deri më tani u kishte lënë përshtypjen të gjithë ekspertëve, përfshi dhelprën e vjetër Henry Kissinger, se po hapte realisht ekonominë kineze ndaj tregut të lirë dhe deri kishte shpallur se donte të lëshonte në Perandorinë Qiellore mace në gjendje të kapnin minjtë, cilado qoftë ngjyra e tyre. Nga gjëja mund të lindte gjëja, siç mësonin mendimtarët e mëdhenj liberistë. Për këtë arsye kishte thënë po. Lady kishte shijuar shfryrjen e habitshme te diplomatëve të saj, por prapa arsyetimit kishte fshehur edhe një gjendje emotive të veçantë: fitorja e Ishujve Falkland ishte aq e ëmbël sa të lejohej të pihej një herë një gotë me amaro.
Por ja që, duke zbritur nga shkallarja e avionit në atë shtator të lodhshëm të vitit 1982, e ftohur dhe e përgjumur siç ishte, e goditur në mënyrë të papëlqyeshme nga shpërfillja që i manifestonin funksionarët kunezë dhe seriozisht e preokupuar që të lihej të mashtrohej mbi çmimin (ishte megjithatë vajza e një dyqanxhiu që e njihte zanatin e tij), diçka brenda saj u rebelua. Ndodhi atëhere një fakt që do të duhet ta preokuponte Ten Hsiao Pinin, nëse ai nga ana e tij të mos ishte një jashtëklas i teatrit politik: Margaret Thatcher pushoi së menduari për strategjinë e sapo rënë dakord dhe vendosi që t’i nënshtrohej instiktit të saj.
Do ta mbante me çdo kusht lart flamurin e Union Jack. Megjithatë, më shumë se në çdo rrethanë tjetër të karrierës së saj, kësaj radhe Zonja e Hekurt ishte e vetmuar. Zemra e shtynte të luftonte, ndërsa arsyeja i kujtonte linjat strategjike të dakorduara me Foreign Office. Nga aeroporti i Pekinit u çua drejt e në Diaoyutai, rezidenca e krerëve të shteteve të huaj në lagjen lindore të qytetit, ku ndryshoi veshjen përpara se merrte pjesë në ceremoninë e mirëseardhjes në Sallën e Madhe të Popullit dhe më pas në takimin paraprak me Kryeministrin Zhao Zi Jang. Në dukje e qeshur, Thatcher nuk ishte e qartë dhe u bë akoma më pak gjatë banketit të mbrëmjes, kur në momentin e dollisë Zhao preku për herë të parë pikën delikate.
Përpara qenë qarkulluar gota me maotai, një pije alkoolike e bërë nga fermente barërash, me efekte të asimilueshme – definicion perëndimor – për dikë që fut kokën në një dollap dhe më pas t’i lutet një miku të fuqishëm që t’ia mbyllë derën. Duke llogaritur habinë britanike, Zhao mbajti një diskutim ambig lidhur me nevojën për t’i zgjidhur problemet e hapura nëpërmjet “konsultimesh të qeta”. Por ajo që ju përgjigj nuk qe Kryeministrja e Madhërisë së saj, por Zonja e Hekurt. Duke qenë se sapo kishte shijuar maotain, qe në gjendje që të insinuojë: “Ende nuk i kemi filluar diskutimet tona lidhur me Hong Kongun. Shpresojmë të flasim nesër për to!”. Duke thënë këtë, gruaja që sapo kishte nxjerrë në pension gjeneralët argjentinas u duke në gjendje shpirtërore të mirë dhe e gatshme për një gjumë të mirë. Por ndeshja sapo kishte filluar.
Të nesërmen qe Zhao dhe jo ajo që mori iniciativën. Në mëngjes, në një korridor të Sallës së Madhe të Popullit ku Thatcher ishte duke e pritur, ju afrua një grup gazetarësh duke ju thënë atyre midis çoroditjes së përgjithshme se shpejt Kina do ta rifitonte sovranitetin mbi Hong Kongun. Dhe qe kjo deklaratë e befasishme, një dush i ftohtë mbi anglezët që qenë mbështetur deri në atë moment mbi diskrecionin e konsultimeve, që bëri menjëherë xhiron e botës. Kuptimi ishte i qartë: Kina ndjehej e lirë që ta merrte Hong Kongun, me ose pa konsensusin britanik.
Në mënyrë të zgjuar, Zhao kishte përmendur edhe solidaritetin “antiimperialist” të ish kolonisë. Ishte një goditje e rëndë dhe, tamam si një boksier i kapur me sytë përdhe, Zonja e Hekurt u duk për një çast se u anua. Gripi që po e bezdiste ndërkohë ishte keqësuar dhe zëri i ishte ngjirur, por me një përpjekje e rimori veten dhe tha se do të luftonte akoma. Harxhoi shumë energji për t’u dukur e sigurtë në vetvete: në një vizitë në Akademinë e Arteve të Bukura, një dalje në ekspozitën e librave të British Council, një darkë me biznesmenë në Hotel Jianguo, deri kur qe në pikën që të përgjumej gjatë koncertit kushtuar Beethovenit nga studentët e Konservatorit të Pekinit.
Të nesërmen, në mënyrë stoike, u ngrit për të përballuar padronin e vërtetë të Kinës, Ten Hsiao Pinin. Një lider karizmatik, i privuar nga poste zyrtare, por numri një i vërtetë i regjimit, i ulur në kolltukun e tij në Sallën e Madhe të Popullit, i shoqëruar nga ministra e ambasadorë, i ashpër dhe me zë të fortë, duke pasur në krah një pështymëse të emaluar të cilën me shkujdesve të dëshiruar e përdorte pas çdo fjalie. Qe një përplasje epike, por e pabarabartë: sepse ultimatumit të Tenit Thatcher mund t’i kundërvinte kapjen kurajoze pas rregullave të së kaluarës koloniale britanike. Sigurisht, traktatet qenë nga ana e saj, por si t’i përgjigjeshe më rimë një njeriu që komandonte 1 miliard njerëz dhe që shpallte se tashmë kishte vendosur ta rimerrte të gjithë Hong Kongun në 1997, pavarësisht nga pretendimet e Londrës, me lëshimin e vetëm të “politikave speciale në gjendje që t’i ruajnë prosperitetin”? Ishte një ultimatum për t’u pranuar ose refuzuar, por gjithmonë me shpatullat pas muri. Domethënë, po apo jo? Që në këtë moment, për herë të fundit gjatë vizitës, që mund të admirohej Zonja në armë, kundër çdo lloj logjike politike dhe diplomatike, hoqi maskën dhe mendoiu se do të kishte qenë e patolerueshme t’i dorëzohej diktatit të një diktatori komunist.
Ajo përfaqësonte Perandorinë e vërtetë dhe e bëri këtë gjë me një ashpërsi që nuk ishte parë kurrë nga kohërat e Churchill. Nëse do të ishte mundur, mendoi ajo, do t’i kishte denoncuar botës arrogancën kineze. Përdori gjithçka që mundej: të tri traktatet ekzistuese sipas të drejtës ndërkombëtare, dy prej të cilave qenë shitje ligjore Mbretërisë së Bashkuar, detyrimet që pasonin për Pekinin, pamundësinë për të zgjidhur gjithçka me forcë dhe së fundi nxori kartën e saj: kërkoi që të zgjatej skadimi kohor i traktateve ekzistuese, në mënyrë që të procedohej vetëm ne marrëveshje me Londrën. Së fundmi pyeti, duke e bërë Tenin të kërcejë nga kolltuku: “Mbi çfarë bazohet premtimi për të ruajtur stabilitetin dhe prosperitetin e Hong Kongut? Ashtu siç është thënë është e papranueshme, mungojnë provat!”. Prandaj propozonte që të konfirmohej “British rule” edhe përtej vitit 1997, në këmbim të sovraniteti formal kinez mbi qytetin.
Deri për një njeri shumë të kultivuar si Ten Hsiao Pini, kjo ishte shumë. Qysh nga kohërat e normalizimit të raporteve kino – britanike në vitin 1972, askush nuk i kish refuzuar kurrë drejtpërsëdrejti pretendimet e Pekinit lidhur me Hong Kongun. Dhe tani kjo shtrigë me veshjen e një zonje të vjetër pretendonte që të kthente prapa akrepat e sahatit, fliste gjuhën e imperializmit të Tetëqindës, mbronte mbeturinat e Luftës së Opiumit, i thumbonte Kinës dobësinë dhe poshtërimin e kaluar të saj. U ngrit nga kolltuku, i mbërthyer nga zemërimi, dhe pëshpëriti se për kokëfortësinë e saj Thatcher do të duhej të “bombardohej” (kjo shprehje detyrimisht që u fshi në kronikat zyrtare). Kur arriti që të rikuperojë një minimum vetëpërmbajtjeje, ulëriu se sikur ta lejonte “British rule” përtej vitit 1997 do të vihej në të njëjtin plan me tradhtarët e lashtë të dinastisë Cing. Se traktatet e vjetër qenë qysh nga fillimi të paligjshëm dhe nul. Se nuk mund të ekzistonte administrim pa sovranitet. Se flamuri britanik duhej të largohej prej andej. Bashkë me të edhe guvernatori anglez. Gjithçka brenda 2 vjetësh. 2 vjetësh! Përndryshe Kina do të vendoste unilateralisht. Dhe mjaft me kaq. Takimi kishte mbaruar. Qe edhe beteja e mirë e Zonjës së Hekurt. I mbeti vetëm forca për të mbajtur një konferencë shtypi, ku përsëriti një herë të fundit tezat që e kishin tërbuar Tenin. Por teksa fliste, zëri ju ul në një pëshpërimë të çjerrë, deri sa në fund ju ndërpre krejtësisht.
Duke dalë nga pallati për të arritur Sheshin Tiananmen, ju ngatërruan këmbët dhe u rrëzua përpara telekamerave në pritje. Pamja që dominoi teleditarët e Hong Kongut në mbrëmje qe ajo e një Kryeministri britanik, të ardhur në Pekin për të negociuar të ardhmen e qytetit, në gjunjë përpara mauzoleumit të Mao Ce Dunit. Dhe nga ky çast filloi tërheqja. Në pikën që në banketin e lamtumirës, pak orë më con, u paraqit vetëm Kryeministri Zhao: të gjithë të tjerët preferuan me kokëfortësi pritjen e dhënë, dy hapa më larg, për Kim Ir Senin.
Po atë natë, Lady Thatcher, tashmë hija e vetvetes, mori avionin e kthimit. Dhe në skadimin e dy viteve, siç u urdhërua nga Pekini, Mbretëria e Bashkuar nënshkroi fundin e “British rule” mbi Hong Kongun. Më pas Lady, një çikë më pak e hekurt, do të kthehej disa herë lidhur me argumentin. Përtej diskutimeve zyrtare, Teni ia kish bërë të kuptohej qartë se për demokraci, pas vitit 1997, nuk do të mund të flitej kurrë në Hong Kong. Por nëqoftëse ajo ndjehej e trishtuar dhe e preokupuar për të ardhmen e ish kolonisë, nuk ishte në pikën sa të pranonte gabimin fatal të saj.
The fact is that he had fought for the past, the honor of the Empire, not for democracy in Hong Kong: the Basic Law to which the demonstrators are appealing today, the fragile fruit of that battle of 82, is little more than a toy in the hands of Beijing. And especially its ideological conviction that the freedom of the market would inevitably open the way to that politics, has turned out to be a utopia. There are many weapons in the hands of a powerful regime: threats, use of force, fifth columns, use of camouflaged agents, appeal to the service of old communists, use of mafia criminality. It all comes in handy (as Putin's Russia has demonstrated in Crimea and eastern Ukraine) to disrupt and reduce to mere advice anyone who opposes.
Only by throwing in Beijing's face individual freedoms, legality and the right to self-determination, appealing to international courts and awakening the democratic consciousness of the West, the challenge would probably not have been lost at the start. Democratic infection, from Solidarnosc onwards, is the only nightmare from which a totalitarian regime wants to wake up as soon as possible. Shortness – and on this Thatcher would have agreed – usually demands the price of tears and blood. /Bota.al
Lini një Përgjigje