FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Is China expanding its presence in the Russian-occupied areas of Ukraine? Or is this just another Kremlin propaganda game?
“In the village of Urzuf, the first tourists have opened the beach season,” a Russian television journalist reports from the Azov Sea coast in occupied Donetsk. She goes on to say, “ there is even a new attraction called ‘Pendulum,’ and today we are the first to try it. It was recently brought from China and installed by Chinese specialists.”
Moscow is keen for the world to see the occupation of parts of Ukraine as a consolidated and normalized reality. The presence of foreign companies is one way it hopes to achieve this. However, there is a big difference between Chinese companies selling equipment to Russians in Ukraine and long-term investments.
The Karansky quarry, near the settlement of Myrne, also in occupied Donetsk, had been out of operation for 14 years before the full Russian occupation. According to an investigation by Realna Gazeta, in 2022, people with ties to Beijing arrived to restart its activity.
By May 2023, the quarry employed 243 workers and produced about 250 tons of commercial crushed stone per day.
Amma Construction Machinery Co., Ltd. and Zhongxin Heavy Industry Machinery Co., Ltd., both registered in Henan Province, China, supplied equipment and industrial support for the restoration of the facility. In 2024, as part of a joint project with Chinese companies, a concrete batching plant and a stone crushing plant were built at the site, Realna Gazeta reported.
A report by the Eastern Human Rights Group, in collaboration with the Institute for Strategic and Security Studies, identified at least 17 Chinese companies linked to the occupied territories. Their involvement ranges from preliminary discussions to supplying equipment for mining and infrastructure projects.
The mining sector appears to be the focal point of Chinese economic engagement. In 2023, representatives of the Nedra mining group, based in occupied Donetsk, visited mining equipment manufacturers across China and then received industrial machinery from Henan Liming Heavy Industry Science & Technology.
A year later, engineering giant WISDRI was approached to modernize metallurgical plants in occupied Donetsk, as Moscow continued efforts to attract Chinese companies.
Mbetet e paqartë se sa ndikim fiton Kina nga shitja e pajisjeve që përdoren në territoret e pushtuara, apo nëse planifikon të zhvillojë veprimtari afatgjata atje. Disa analistë mbeten skeptikë dhe e shohin këtë si pjesë të makinerisë së dezinformimit të Kremlinit, e cila kërkon të shfrytëzojë marrëdhëniet tregtare afatshkurtra dhe shitjet e pajisjeve për të përforcuar legjitimitetin që Vladimir Putin përpiqet të marrë përmes takimeve me presidentin kinez Xi Jinping.
“Çdo dron ukrainas përmban 50 deri në 70 për qind komponentë kinezë. A do të thotë kjo se Kina mbështet Ukrainën?” pyeti Kostyantyn Batozsky, themelues i Agjencisë së Zhvillimit Azov të Ukrainës. Në vijim ai shtoi se “Kina i shet pajisje Rusisë hapur, por i shet edhe Ukrainës. Ajo ua shet të gjithëve.”
Batozsky paralajmëroi për rreziqe të tjera afatgjata, duke theksuar se Kina ka interes për një fitore ruse në Ukrainë, pasi kjo do të dobësonte Perëndimin. Sipas tij, interesat strategjike të Kinës në rajon lidhen me logjistikën dhe korridoret tregtare të nismës “Një Brez, Një Rrugë”.
“E vetmja gjë që i intereson vërtet Pekinit janë portet dhe korridoret e transportit, megjithëse portet e Azovit janë të cekëta dhe jo shumë të përshtatshme për ta,” tha ai, duke shtuar se “Kina nuk do të operojë kurrë zyrtarisht në territore që janë të rrezikshme dhe me status juridik të pasigurt.”
Ai paralajmëroi se shfaqja e punëtorëve kinezë në televizionin rus mund të jetë një “provokim” i Kremlinit dhe se Ukraina dhe aleatët e saj duhet të kenë kujdes të mos bien pre e këtyre manovrave. Sipas tij, Rusia përdor pretendimet për përfshirje kineze për të legjitimuar pushtimin dhe për të forcuar pozitat e saj në negociata.
“Ata duan gjithashtu t’u tregojnë amerikanëve, veçanërisht gjatë negociatave aktuale, se ‘shikoni, kinezët tashmë po vijnë. Ata po hyjnë në rajon. Ju mund të kishit qenë këtu në vend të tyre’. Kjo është pjesa e rrezikshme. Rusët do të ishin të kënaqur nëse ne do të fillonim ta kundërshtonim publikisht gjithë këtë, sepse kjo do ta zhvendoste debatin në një nivel tjetër, ku ne në mënyrë të tërthortë do të pranonim kontrollin e tyre de facto mbi këto territore”, tha ai.
Krahasuar me rajonin e Donetskut, interesi kinez në Luhanskun e pushtuar duket shumë më i kujdesshëm. Autoritetet e pushtimit kanë tentuar që nga viti 2024 të tërheqin investitorë kinezë, por deri tani pa rezultat.
“Investitorë kinezë janë sjellë atje, por deri më tani nuk shohim ndonjë projekt të madh kinez që të jetë vënë realisht në zbatim,” tha gazetari ukrainas Andrii Dikhtiarenko, një nga bashkautorët e hetimit të Realna Gazeta.
Një model i ngjashëm vërehet në Kherson dhe Zaporizhia të pushtuara, ku bashkëpunimi mbetet kryesisht në nivel deklarativ. Guvernatori i emëruar nga Rusia në Zaporizhia pretendoi në dhjetor 2025 se po bashkëpunonte me Emiratet e Bashkuara Arabe, Kinën, Bjellorusinë dhe Kirgistanin, ndërsa homologu i tij në Kherson deklaroi se rajoni kishte përdorur një forum ekonomik në Krime për të forcuar bashkëpunimin me Kinën.
Burime në Kherson thonë se nuk ka prova të forta për ndonjë aktivitet biznesi kinez në terren.
Ajo që është më e sigurt është se rreth 6.000 stacione bazë të telefonisë celulare janë vendosur në Ukrainën jugore dhe lindore të pushtuar duke përdorur pajisje kineze, ndërsa rrjetet e telekomunikacionit në jug mbështeten në serverë të kompanisë Huawei. Kjo ka krijuar një mjedis dixhital të mbyllur, të integruar me teknologji kineze të mbikëqyrjes, sipas Eastern Human Rights Group.
Ka gjithashtu dëshmi të një procesi të quajtur “juanizim”. Sipas grupit, 79 degë bankare në territoret e pushtuara shesin zyrtarisht juanin kinez. Ai është bërë tashmë monedha e dytë më e përdorur në këto zona, ndërsa bizneset po përdorin metoda të fshehta, si aplikacionet Alipay dhe WeChat, për të anashkaluar kufizimet ndërkombëtare.
Edhe pse Kina nuk e ka njohur zyrtarisht aneksimin e paligjshëm të Krimesë, “republikat” kukulla të krijuara nga Moska në Ukrainën lindore, apo pushtimin e pjesëve të Luhanskut, Donetskut, Zaporizhias dhe Khersonit, ajo po depërton gradualisht në hapësirën informative dhe kulturore të këtyre territoreve.
Blogerë dhe gazetarë kinezë kanë fituar qasje në zonat e pushtuara dhe kanë prodhuar përmbajtje për publikun kinez që pasqyron narrativat ruse. Gjatë betejës për Mariupolin, për shembull, korrespondenti i Phoenix TV, Lu Yuguang, raportoi përkrah forcave ruse, duke transmetuar versionin e tyre të ngjarjeve për miliona shikues.
Rusia përdor gjithashtu blogerë dhe artistë kinezë për propagandë. Këngëtarja kineze Wang Fang interpretoi këngën sovjetike “Katyusha” në rrënojat e teatrit të Mariupolit, ku forcat ruse vranë më shumë se 600 civilë që ishin strehuar aty gjatë muajve të parë të luftës në shkallë të plotë.
Qendra për mësimin e gjuhës kineze dhe shkolla private po hapen gjithashtu në rajonet e pushtuara. Një qendër studimi e gjuhës kineze në një universitet në Luhanskun e pushtuar ka ambiente dhe staf të dedikuar, çka tregon se synon të jetë më shumë se një iniciativë e përkohshme.
Yurii Poita, drejtues i seksionit Azi-Paqësor në Qendrën Ukrainase për Studime mbi Ushtrinë, Konvertimin dhe Çarmatimin, thotë se Kievi ka në dispozicion kanale të ndryshme komunikimi me Pekinin, përfshirë lidhje diplomatike, biznesi dhe inteligjence, dhe duhet t’i përdorë ato për të reaguar.
"Chinese involvement strengthens Russia's positions in the occupied territories, helps maintain economic activity, supports industrial development, facilitates the exploitation of natural resources, and contributes to the construction of infrastructure that can also be used for military purposes," he said.
“Ukraine must present evidence of such activities and pressure China to reduce or end its involvement.” /Adapted from Pamphlet by Cepa/
Lini një Përgjigje