FLASH
Shkruar nga Pamfleti
The new growth plan of the European Commission is giving a strong push in the right direction, especially when it comes to the creation of the common regional market and the implementation of fundamental reforms. Based on the fulfillment of the obligations within the reform agenda, the countries will have the opportunity to benefit about 6 billion euros, provided in the form of loans and grants through direct disbursements in the national budgets, it is stated in the interview of Kyriacos Kakouris, Vice President of European Investment Bank (EIB) given specifically to Monitor.
In times of global uncertainty, staying on the path of sustainable growth towards EU membership should remain one of the priorities for the countries of the Western Balkans.
As the European Union's member state-owned bank and the largest multilateral financier in the region, we strongly believe that the enlargement agenda and further market integration bring great opportunities for people in the region in terms of financial stability, countries new jobs and better living standards.
In this regard, the new growth plan of the European Commission is giving a strong push in the right direction, especially when it comes to the creation of the common regional market and the implementation of fundamental reforms.
Based on the fulfillment of the obligations within the reform agenda, the countries will have the opportunity to benefit about 6 billion euros, provided in the form of loans and grants through direct disbursements in the national budgets.
Concrete steps aimed at quickly bringing tangible benefits have already been defined. Such is the case with the opening of European digital innovation centers for new regional enterprises, as well as with the approval of a grant of 15 million euros for the installation of Wi-Fi in over 400 municipalities throughout the Western Balkans.
In addition, the "green lanes" introduced during the Covid-19 pandemic changed the rules of the game for regional trade, enabling a reduction of approximately 3 hours in the waiting time at border points.
According to the World Bank report, the reduction of transit time at border points generates benefits in terms of real income in the region of about 2.5%.
EIB Global, the arm of the European Investment Bank (EIB) for financing activities outside the European Union, is ready to share its experience to support the implementation of the EU's Recovery and Stability Instrument, on which the growth plan is designed .
Moving forward in global value chains
Ngritja e bizneseve të forta dhe konkurruese dhe krijimi i klimës më tërheqëse të investimeve kërkon përshpejtimin e reformave të nevojshme, së bashku me lidhjen, përmirësimin e aftësive, duke përparuar me tranzicionin e gjelbër dhe dixhital.
Përparimi në këto fusha do të ndihmojë rajonin që të shpëtojë nga të ashtuquajturit “kurthi i të ardhurave mesatare” (specializimi sektorial në aktivitetet me vlerë të shtuar të ulët) dhe të kalojë në ekonomi me vlerë të shtuar më të lartë, siç tregohet nga raporti i BEI-t me titull Karikimi i baterive.
Për të arritur këtë, nevojiten institucione më të forta, infrastrukturë më e mirë, zgjerim i dixhitalizimit dhe më shumë investime në energjinë e rinovueshme dhe arsim, me qëllim rritjen e investimeve të huaja në sektorët e teknologjisë së lartë.
Sipas raportit të OBZHE-së, të publikuar në vitin 2023, ekonomitë e Ballkanit Perëndimor kanë bërë përparim të kufizuar në mbylljen e hendekut me BE-në, ku PBB-ja rajonale për frymë është vetëm 38% e mesatares së BE-së në vitin 2022. Megjithëse kjo përfaqëson një rritje nga periudha e mëparshme, ajo nënvizon boshllëkun thelbësor që rajoni duhet të trajtojë për të arritur një konvergjencë të plotë.
Për këtë qëllim, edhe përmirësimi i qeverisjes së infrastrukturës publike është identifikuar si një nga prioritetet në të ardhmen. Caktimi me kujdes i prioriteteve për projektet strategjike dhe ngritja e kapaciteteve për përgatitjen, zbatimin dhe mbikëqyrjen e tyre ka rëndësi të madhe.
Siç tregohet në raportin e Bankës Botërore për Ballkanin Perëndimor, përmirësimet e kaluara në infrastrukturë kanë rritur të ardhurat reale me rreth 5% dhe ka potencial për t’i rritur më tej me 7% në rastin e anëtarësimit në BE.
Asistencë teknike nga BE për të siguruar projekte më të mira
Në këtë drejtim, programi këshillimor i BEI-t, JASPERS, i bashkëfinancuar nga Komisioni Europian, tashmë ka rritur asistencën e tij teknike për të mbështetur edhe më shumë projekte në rajon, duke përfshirë në kuadër të planit ekonomik dhe të investimeve të BE-së, si dhe strategjive në sektorë kyçë.
Duke qenë se ka qenë aktive në Ballkanin Perëndimor që nga viti 2011, JASPERS kontribuuan në përgatitjen e projekteve me vlerë 9 miliardë euro. Ata po ndihmojnë gjithashtu në ngritjen e kapaciteteve të ekipeve vendase të ngarkuara me zbatimin e projektit, gjë që është thelbësore për shfrytëzimin e mundësive rreth nismave më të fundit të BE-së, duke përfshirë planin e rritjes.
Kjo mbështetje teknike është shpesh pjesë integrale e paketave financiare të BE-së për investimet strategjike në rajon. I tillë është rasti me projektet e transportit të qëndrueshëm, të nënshkruar së fund
Këto projekte janë pjesë e ambicieve të BE-së për të mbështetur modernizimin e sektorit hekurudhor në Ballkanin Perëndimor, duke synuar të rrisë interesin, sigurinë dhe efikasitetin e tij, duke mundësuar njëkohësisht kalimin drejt mënyrave më të qëndrueshme të transportit.
BEI Globale do të japë mbi 1,5 miliardë euro për këto projekte, si financuesi kryesor i investimeve hekurudhore në Ballkanin Perëndimor.
Projektet
Kjo mbështetje teknike është shpesh pjesë integrale e paketave financiare të BE-së për investimet strategjike në rajon. I tillë është rasti me projektet e transportit të qëndrueshëm, të nënshkruar së fundmi – ndërtimi i një linje hekurudhore prej 120 km nga Vora në qendër të Shqipërisë deri në Hanin e Hotit në kufi me Malin e Zi, si dhe seksione të reja përgjatë Korridorit X në Serbi dhe Korridorit VIII në Maqedoninë e Veriut.
Përshpejtimi i kalimit drejt energjisë së rinovueshme
Fusha tjetër e rëndësishme, ku rajoni duhet të përshpejtojë konvergjencën, është sektori i energjisë së pastër. Ne po mirëpresim përpjekjet e qeverive rajonale në përcaktimin e qëllimeve klimatike dhe miratimin e një kuadri rregullator për përfshirjen e më shumë burimeve të energjisë së rinovueshme, gjithashtu në përputhje me agjendën e gjelbër të BE-së.
Kalimi nga qymyri në energjinë e rinovueshme është një proces që kërkon gjithashtu përmirësimin dhe zgjerimin e infrastrukturës kryesisht të vjetruar të energjisë, si dhe miratimin e strategjive të drejta të tranzicionit për të lehtësuar ndikimin e mundshëm negativ në fuqinë punëtore dhe mjedisin.
EIB Global po mbështet vendet e rajonit në këtë rrugë. Një nga instrumentet në dispozicion është në nismën e BE-së për rajonet e qymyrit në tranzicion në Ballkanin Perëndimor dhe Ukrainë, që tashmë po ofron një platformë për angazhim me autoritetet vendase në rajonet pilot, për të ndihmuar në zhvillimin e udhërrëfyesve dhe programeve të tranzicionit.
Në vitin 2023, BEI ishte gjithashtu një nga nënshkruesit e Deklaratës për Platformën e Investimeve në Tranzicion të Drejtë për Maqedoninë e Veriut, për të ofruar investime, politika dhe asistencë teknike për vendosjen e vendit prej 1.7 GW të kapacitetit të energjisë së rinovueshme deri në vitin 2030.
Në bashkëpunim me KFW, BEI ka nënshkruar së fundmi rreth 70 milionë euro për ndërtimin e një parku eolik në rajonin e Travnikut në Bosnjë-Hercegovinë, si dhe një nga centralet fotovoltatike diellore më të mëdha rajonale afër Prishtinës – me kapacitet deri në 100 MWac (120 MWp).
Pas përfundimit, centrali pritet të prodhojë rreth 169 GWh energji elektrike dhe të shmangë mesatarisht 174 000 tonë CO2 në vit. Po shqyrtojmë gjithashtu investime të reja në sektorin e energjisë së rinovueshme në Shqipëri.
Fusha tjetër e rëndësishme, ku rajoni duhet të përshpejtojë konvergjencën, është sektori i energjisë së pastër. Po shqyrtojmë gjithashtu investime të reja në sektorin e energjisë së rinovueshme në Shqipëri.
Kombinimi i mbështetjes financiare dhe teknike
As one of the largest multilateral financiers worldwide, we know the importance of financial and technical and advisory support, which we have made available to our partners to develop and implement investment projects and programs, as well as to improve the institutional and regulatory framework.
Most projects in the Western Balkans benefit from soft loans, technical support and numerous EU grants, channeled through the Western Balkans Investment Framework.
In accordance with the Europe Team approach, it aims to increase harmonization and cooperation in investments for the socio-economic development of the region and contribute to the European perspective of the region.
Despite the economic stability shown so far, the economies of the Western Balkans remain fragile due to weak macro-financial conditions.
Given the current tense geopolitical situation, supply chain disruptions and ongoing inflationary pressures, these weaknesses may hinder growth, further opening of regional economies and the inflow of Foreign Direct Investments (FDI).
In the framework of the EU's joint approach with our united forces, we are ready to increase the competitiveness of domestic economies through integration with the EU's common market, digitization, development of skills in line with market needs and diversification of energy.
Not just financial support
Most projects in the Western Balkans benefit from favorable loans, technical support and numerous EU grants, channeled through the Western Balkans investment framework./MONITOR
Lini një Përgjigje