FLASH
Shkruar nga Blendi Kajsiu
Meanwhile, the groups that have benefited the least from socialist economic development are layers such as pensioners who still live below the vital minimum.
The pensioners' protest and the debate on pensions seem to have made Prime Minister Rama and his government very nervous. This nervousness was evident in his speech to parliament on the occasion of the approval of the end-of-year bonus for pensioners. The prime minister looked even more embarrassed in his confrontation with some pensioners on the show Blendi Fevziu's Opinion on October 31, 2024.
It was ugly the way our two-meter prime minister shouted and scolded some pensioners in the studio because they were not convinced by the economic miracle of the renaissance. Surrounded by people who have been feeding his ego for years in exchange for power and money, our socialist prime minister seems to have forgotten how to communicate with the needy.
To the simple question of a pensioner "how can I live with a pension of 200 thousand lek per month?" the prime minister replied, "we have doubled the Gross General Product (GDP) in just ten years". Of course, the explanation did not convince the pensioners at all. On the contrary, all the achievements of the government made even more mysterious the lack of increase of pensions at the same rate as income per capita (tripled), GDP and the state budget.
This is precisely where the nervousness that causes the issue of pensions for the current government originates. The miserable level of pensions crumbles the "economic miracle" of the renaissance for two reasons. First, the pension debate clearly shows that the economic growth that the Rama government is boasting about is more nominal than real. They often reflect inflation (and population decline) more than the increase in purchasing power for most citizens.
Secondly, the level of pensions shows that the development produced by the socialist government in these ten years has been concentrated in a few hands. Today in Albania there are over half a million pensioners who receive a pension of less than 200 thousand old lek per month. So half a million pensioners today receive a pension below the subsistence minimum.
According to the prime minister, the Gross General Product (GDP) has increased 2.5 times and per capita income has tripled between 2013 and 2024 (also as a result of population decline). Meanwhile, according to the Prime Minister, pensions have increased by 80% in the same period of time (from 100 euros in 2013 to 180 in 2024). This means that pensioners have benefited less than other social groups from economic growth. (Watch: https://www.youtube.com/watch?v=JqBXs8YbxhA)
Pra kemi të bëjmë me një model zhvillimi që ka prodhuar më shumë përfitime për shtresat më të pasura, si ndërtuesit, bizneset e mëdha dhe nivelet e larta të administratës shtetërore (mjafton të kujtojmë që pagat e zyrtarëve të lartë shtetëror dhe të deputetëve u dyfishuan së fundmi, duke shkuar në rreth 15 herë më shumë se pensioni mesatar.)
Ndërkohë grupet që më pak kanë përfituar nga zhvillimi ekonomik socialist janë shtresa si pensionistët që ende jetojnë nën minimumin jetik. Sipas një analize të revistës Monitor nëse ne vitin 2014 pensioni mestar ishte 30% e pagës mesatare bruto, në vitin 2023 ky nivel ishte 22%. (Shiko: https://monitor.al/pensionet-reale-u-ulen-me-te-pakten-8-gjate-dekades/). Pra kemi një zhvillim ekonomik që shpërndan më pak përfitime pikërisht tek ato shtresa që më shumë kanë nevojë për to.
Ky fakt del akoma më në pah nëse krahasojmë nivelin e zhvillimit ekonomik dhe të pensioneve mes Shqipërisë dhe fqinjëve të saj. Kryeministri Rama mburrej se Shqipëria në dhjetë vitet e fundit është zhvilluar më shumë se fqinjët e saj. Sipas kryeministrit Rama sot në vitin 2024 Shqipëria ka të ardhura për frymë më të larta se Maqedonia e Veriut dhe Bosnja-Hercegovina.
Sipas shifrave të Bankës Botërore pretendimet kryeministrit Rama nuk janë të vërteta, pasi në raportin e fundit mbi Ballkanin Perëndimor të ardhurat për frymë të Shqipërisë në vitin 2023 ishin nën nivelin e Maqedonisë së Veriut dhe të Bosnjës, sikurse edhe parashikimi për vitin 2024, që ende nuk është mbyllur. (Shiko: https://documents.ëorldbank.org/en/publication/documents-reports/documentdetail/099101424043012347/p5067421db658a06b1a82c1811f0301d818 )
Ndërkohë është i vërtetë argumenti i kryeministrit Rama se ritmet e zhvillimit të Shqipërisë kanë qenë më të larta se të fqinjëve duke i afruar të ardhurat tona për frymë me ato të Maqedonisë dhe Bosnjë-Hercegovinës. E megjithatë diçka e tillë nuk është vërejtur me nivelin e pensioneve. Sot pensioni mestar në Shqipëri, rreth 180 euro, është shumë më i ulët se në Maqedoni dhe në Bosnjë-Hercegovinë, ku pensioni mestar është mbi 300 euro në muaj. (shiko: https://monitor.al/pensionet-reale-u-ulen-me-te-pakten-8-gjate-dekades/).
E thënë ndryshe zhvillimi ekonomik në Maqedoninë e Veriut dhe në Bosnjë-Hercegovinë i shpërndan më mirë përfitimet se në Shqipëri. Shtresa e pensionistëve përfiton një pension më të madh në Maqedoni dhe Bosnjë, se sa në Shqipëri, edhe pse niveli ynë i zhvillimit është i ngjashëm me nivelin e zhvillimit të këtyre vendeve.
Po ti futemi analizës reale dhe jo nominale të pensioneve, do shohim se në fakt zhvillimi që ka prodhuar qeveria Rama jo vetëm nuk i ka prekur por i ka varfëruar pensionistët tanë, si pasojë e inflacionit. Kur kryeministri mburrej në studion e Blendi Fevziut se pensionet kishin shkuar mesatarisht nga 100 euro në vitin 2013 në 180 euro në vitin 2024 ai nuk merrte parasysh as zhvlerësimin e euros dhe as atë të lekut në këto dhjetë vite.
Mjafton të kujtojmë se 100 euro dje ishin baraz me rreth 14 mijë lekë të reja, sepse 1 euro shkëmbehej me 140 lekë. Ndërkohë 180 euro sot janë më pak se 18 mijë lekë reja, sepse 1 euro shkëmbehet me më pak se 100 lekë. Kjo do të thotë se në dhjetë vitet e fundit pensioni mestar është rritur me 4 mijë lekë të reja, ose me 400 lekë të reja në vit. Vështirë ta quash mrekulli një rritje të tillë.
Edhe kjo pak rritje zhduket nëse marrim parasysh zhvlerësimin e lekut gjatë dekadës së fundit. Dje, në vitin 2013 pensionistët blinin më shumë gjëra me 14 mijë lekë të reja se sa mund të blejnë sot, në vitin 2024, me 18 mijë lekë të reja. Sipas një llogarie të Institutit të Sigurimeve Shoqërore pensionet reale jo vetëm nuk janë rritur por gjatë dekadës së fundit kanë rënë me të paktën 8% (dhe në disa raste më shumë) të vlerës së tyre reale (shiko: https://monitor.al/pensionet-reale-u-ulen-me-te-pakten-8-gjate-dekades/ ). E thënë ndryshe, sot pensionistët me pensionin mesatar blejnë 8% më pak se dje, përpara mrekullisë ekonomike rilindase.
Pikërisht për këtë arsye çështja e pensioneve nxjerr zbuluar strukturën reale të modelit të zhvillimit Rama. Është një zhvillim që gjithnjë e më pak po prek, dhe në disa raste po varfëron, shtresat vulnerable, periferike dhe margjinale të shoqërisë shqiptare, që në fakt përbëjnë shumicën e popullsisë.
Prioritetet e këtij modeli nuk janë pensionet, strehimi i përballueshëm, çmimet, apo transporti publik, por ndërtimi i kullave spektakolare, aeroporteve, marinave të jahteve dhe tërheqja e turizmit elitar me pesë yje, që jo vetëm nuk paguan taksa por përfiton edhe bregdet falas nga qeveria jonë.
Në qytetet kryesore të Shqipërisë sot si Durrësi, Vlora, dhe Tirana ka projekte madhështore për marina, porte jahtesh, aeroporte ndërkombëtare, resorte elitare, kulla marramendëse, por ende nuk ka një stacion autobusi të hajrit, apo transport publik cilësor, qoftë brenda qytetit, qoftë midis qyteteve. Është pikërisht ky transport që i shërben pensionistëve dhe qytetarëve të thjeshtë shumë më tepër se marinat e jahteve, resortet, apo kullat dubaiste.
Edhe ato stacione autobusësh që po ndërtohen prej vitesh janë degdisur në perferi të Tiranës, bashkë me stacionin e trenit që do jetë tek kthesa e Kamzës. Ndërkohë në qytetet kryesore të Evropës stacionet e trenave me krenari futen në zemër të qytetit, duke krijuar lehtësi të jashtëzakonshme për udhëtarët. Vetëm kështu i jepet përparësi në autobusit dhe trenit të pensionistëve dhe jo Benzit dhe Range Roverit të milionerëve që tashmë bllokojnë trotuaret e Tiranës.
Në modelin zhvillimor të qeverisë “socialiste” Rama pensionistët zhvendosen jo vetëm në periferinë e zhvillimit ekonomik por edhe në periferinë e qytetit. Kullat, marinat, apartamentet, kafenetë dhe restorantet në qendër nuk preken me pension. Me pension mund të jetosh vetëm në periferi. Ndoshta prandaj qeveria ka vendosur aty edhe stacionin e autobusit.
At the center of the Rama development model are those who have capital. The more economic and political capital you have, the more financial benefits and land our state gives you. If you don't believe me, ask Donald Trump's son-in-law, Mr. Jared Kushner, to whom our government may soon donate Sazan, and he will probably also waive taxes for his 7-star hotel where not only pensioners, but the vast majority of Albanians they will never be able to violate.
Meanwhile, the poorer you are, the less you benefit from government and our economic development. You often even become poorer as a result of skyrocketing prices. If you don't believe me, ask the pensioners, there are over 700 thousand.
Lini një Përgjigje