FLASH
Shkruar nga Prof. Mimoza Manxhari
Të mos veprosh përballë padrejtësisë, është vetë akt padrejtësie
Kjo nuk është thjesht një frazë morale. Është mësimi më i dhimbshëm që historia na ka lënë. Sot, më shumë se kurrë, ndjej detyrimin ta them me zë të lartë: pasiviteti, indiferenca dhe neutraliteti na kanë sjellë në këtë pikë, ku skandalet po bëhen normalitet, dhe ne po mësohemi me to. Nuk duhet ta lejojmë kurrë që kjo të konsolidohet.
Shoqëria moderne nuk mund të jetë një shoqëri antivlerash — arrogancës, prepotencës dhe sjelljeve të papranueshme që po na fundosin në një krizë morale të thellë!
Lidhur me screenshot-et e bisedave në WhatsApp të një drejtoreshe që po qarkullojnë dhe që duket të jenë autentike, ato zbulojnë qëndrime shqetësuese që pasqyrojnë një problem më të gjerë në institucionet tona. Qoftë e verifikuar plotësisht apo jo, përmbajtja nxjerr në pah një kulturë arrogance dhe mungesë respekti, që duhet ta adresojmë urgjentisht — jo vetëm për të ndëshkuar individët, por për të mbrojtur dinjitetin e komunitetit tonë dhe për të kërkuar llogaridhënie.
Ky rast nuk është një incident i izoluar, por një dritare që na lejon të shohim brenda një administrate të degraduar. Po përballemi me një sistem të mbushur me njerëz të rinj, të papërgatitur dhe pa meritë, që kanë arritur në poste të larta jo për shkak të dijes apo përkushtimit, por falë puthjedhurve të atyre në pushtet.
Krejt papritur, na dalin personazhe që tejkalojnë çdo parashikim për të justifikuar promovimin e tyre. Emra të rinj nga prapaskena të errëta, të cilët i pamë si fitues absolut në zgjedhjet e fundit, sikundër dëgjojmë për fitues tenderash dhe përfitues të fondeve publike — që si meritë kanë vetëm guximin për t’u bërë fasada e veprimeve korruptive të të tjerëve.
Por ajo që trondit më shumë është fjalori i tyre — do turpëronte edhe njeriun më të papërgjegjshëm. Në të njëjtën kohë, janë në poste drejtimi pa asnjë maturi, dije apo ndjeshmëri emocionale që kërkohet për këto pozita. Fjalori i tyre reflekton një kulturë institucionale të kalbur, që ka zëvendësuar dinjitetin me fodullëkun dhe shërbimin me përfaqësimin e interesave të mbrapshta.
Të gjithë po e kuptojmë këtë realitet, por askush nuk guxon ta kundërshtojë. Shumica e tyre janë vegla të të tjerëve, të shpërblyer me pozita publike jo për aftësi, por për bindje politike. Kjo tregon se problemi nuk është vetëm individi, por mekanizmi që i çon në majë të institucionit dhe i mban aty, pavarësisht sjelljeve të papërshtatshme.
Kjo situatë nuk ka lindur nga hiçi. Është produkt i viteve të neglizhencës, shkatërrimit dhe heshtjes së përgjithshme të shoqërisë. Ndërsa disa guxuan të flasin, shumica mbetën shikues pasivë. Institucionet tona — shkollat, familjet, universitetet — janë rrënuar, duke na bërë të pafuqishëm për ta përballuar këtë plagë.
Një pjesë e mirë e këtyre të rinjve, që mund të kishin qenë burim frymëzimi dhe shprese, janë thjesht produkt i kësaj klime, tërhequr nga shkëlqimi i rremë i një pozite publike dhe idesë së suksesit të shpejtë.
Këtu qëndron dështimi ynë kolektiv: kemi lejuar të ndërtohet një sistem ku edukimi, puna, ndershmëria dhe përkushtimi nuk kanë më vlerë! Nuk janë të gjithë të ligj apo të pamoralshëm, por sistemi ka stimuluar servilizmin dhe nuk ka vendosur kurrë kriter të shëndoshë për llogaridhënie.
Në vend që të edukohen për të ndërtuar institucione më të drejta, ata janë instrumentalizuar për t’i çmontuar ato më tej.
Ky skandal është zgjatim i dështimeve sistematike: rënies së standardeve arsimore, përçarjes së vlerave morale dhe kultivimit të një kulture ku lidhjet dhe besnikëria fitojnë mbi dijen dhe integritetin.
Në këtë rast specifik kemi edhe një shkelje të rëndë të respektit ndaj një feste fetare, ku drejtoresha përdor fjalor të ashpër dhe mungesë respekti bazik. Kjo është një shenjë alarmante e rrënimit të ndjeshmërisë morale dhe etikës, që duhet të na shqetësojë thellësisht.
Edhe nëse kjo drejtoreshë largohet, është pothuajse e pamundur të besosh se do të zëvendësohet nga një person më i denjë dhe më i nderuar. Kjo është balta ku kemi lejuar të zhytet dinjiteti ynë shoqëror — baltë korrupsioni, paaftësie dhe arrogance.
Zërat paralajmërues u heshtën, u sulmuan, dhe tani po përballemi me pasojat.
Problemi nuk është vetëm kjo drejtoreshë, por modeli i tërë i drejtimit institucional, që kërkon vetëm lojalitet politik dhe heshtje ndaj padrejtësive.
Është një sistem që prodhon arrogancë, sepse i sheh institucionet si pronë, jo si mision.
Ajo që e bën situatën edhe më dramatike është fakti se ky realitet nuk na trondit më! Jemi bërë indiferentë ndaj një sistemi që përjashton më të mirët dhe inkurajon më të dëshpëruarit të qëndrojnë të heshtur.
Duke parë përpara, jam skeptike për aftësinë e qeverisë së re, që erdhi nga një fitore e papritur dhe e diskutueshme, për të përballuar këto sfida të mëdha. Premtimet e para zgjedhjeve tani duken boshe përballë këtij realiteti të hidhur.
Çfarë mund të bëjmë tani?
1. Rikthimi i meritokracisë në administratë: Çdo emërim dhe avancim duhet të bazohet në shkollimin e vërtetë, përvojën, integritetin dhe profesionalizmin. Pozitat publike duhet të jenë të hapura për konkurrencë të drejtë dhe transparente.
2. Rikthimi i autoritetit të arsimit dhe familjes: Edukimi duhet të jetë prioritet kombëtar. Duhet të forcohen shkollat dhe të bashkëpunojmë me familjet për ndërtimin e vlerave dhe kulturës së përgjegjësisë.
3. Përgjegjshmëria morale: Çdo shkelje e etikës dhe respektit ndaj komunitetit dhe ligjit duhet të ndëshkohet rreptë, pa marrë parasysh pozicionin apo lidhjet.
4. Ngritja e vetëdijes qytetare: Shoqëria duhet të bëhet aktive, të mos heshtë ndaj padrejtësive dhe degenerimit moral. Kultura e denoncimit të guximshëm është jetike.
5. Transparenca dhe llogaridhënia: Institucionet duhet të hapen ndaj kontrollit publik dhe medias së pavarur. Qeverisja e mirë nuk ndodh në errësirë.
Ky skandal nuk është thjesht një ngjarje, por poshtërimi më i rëndë i dinjitetit tonë njerëzor.
Të heshtësh përballë tij do të thotë të tradhtosh veten dhe të ardhmen. Mbrojtja e vlerave, drejtësisë dhe moralit nuk është më zgjedhje personale. Është detyrim që buron nga ndërgjegjja.
Kur këto vlera shemben, humbasim jo vetëm institucione, por themelet që na mbajnë si shoqëri. Indiferenca nuk mund të maskohet më si neutralitet — ajo ka vetëm një emër: dorëzim.
Vetëm duke vepruar me këtë vetëdijesim mund të ndërtojmë një të ardhme të denjë për të gjithë.
Kjo është një betejë e gjatë dhe e vështirë, por e domosdoshme nëse duam ta shpëtojmë shoqërinë nga rrënimi dhe degradimi.
*Mimoza Manxhari, Fakulteti Ekonomik, Universiteti Tiranës.
Lini një Përgjigje