FLASH
Shkruar nga Pamfleti
I dati sismici raccolti da una nave da ricerca russa nel Mare di Weddell hanno riacceso il dibattito sul confine tra ricerca scientifica ed esplorazione mineraria in Antartide...
Quest'anno, la Commissione per il controllo ambientale della Camera dei Comuni britannica ha ricevuto informazioni rilevanti nell'ambito delle prove presentate, riportando alla ribalta una questione rimasta ai margini del dibattito pubblico per anni.
Navi da ricerca russe stanno inviando onde sonore sul fondale del Mare di Weddell, una remota area vicino all'Antartide rivendicata dal Regno Unito. I dati sismici raccolti indicano riserve stimate in 511 miliardi di barili di petrolio, una quantità che quasi raddoppia le riserve conosciute dell'Arabia Saudita.
La Commissione per il controllo ambientale della Camera dei Comuni britannica ha ricevuto queste informazioni nell'ambito delle sue prove quest'anno, riportando alla ribalta una questione rimasta in secondo piano per anni: la Russia non ha rivendicazioni territoriali in Antartide.
Argentina e Cile contestano le rivendicazioni britanniche sul Mare di Weddell. Tuttavia, le navi russe continuano a mappare i fondali marini nella zona e i parlamentari britannici si chiedono apertamente: si tratta di ricerca scientifica o di esplorazione di risorse mascherata da attività scientifica?
La risposta va al cuore del Trattato Antartico. L'accordo, firmato nel 1959, dedica il continente alla pace e alla scienza. Il Protocollo ambientale del 1991 inasprisce ulteriormente le restrizioni: qualsiasi attività legata alle risorse minerarie che non sia connessa alla ricerca scientifica è espressamente vietata. La Russia è firmataria di entrambi gli accordi.
Il sottile confine tra scienza ed esplorazione
La nave "Alexander Karpinsky", di proprietà della società statale russa di ricerca geologica Rosgeo, ha condotto la ricerca nell'ambito della 65ª spedizione russa in Antartide.
Il professor Klaus Dodds, esperto di geopolitica presso la Royal Holloway, Università di Londra, ha affermato in una testimonianza scritta alla commissione che l'attività potrebbe essere considerata più una prospezione che una pura ricerca scientifica. Secondo lui, potrebbe servire come preparazione per un futuro sfruttamento, come riportato da Newsweek.
Le indagini sismiche mappano gli strati rocciosi sotto il fondale marino utilizzando impulsi sonori. Le apparecchiature sono pressoché identiche, sia che lo scopo sia la prospezione geologica o l'esplorazione petrolifera. Questa sovrapposizione rende difficile valutare gli obiettivi reali e mina la fiducia tra gli Stati.
Megjithatë, traktati parashikon mekanizma kontrolli. Neni VII lejon çdo shtet anëtar të inspektojë instalimet dhe pajisjet e një vendi tjetër. Deri tani, asnjë qeveri nuk e ka përdorur publikisht këtë të drejtë në lidhje me kërkimet në Detin Weddell, megjithëse mundësia mbetet e hapur në rast përshkallëzimi të mëtejshëm.
Garanci nga Moska, rezerva nga Londra
Zëvendësministri britanik i Punëve të Jashtme, David Rutley, deklaroi para komisionit se Rusia ka riafirmuar së fundmi angazhimin ndaj parimeve bazë të traktatit. Sipas tij, Moska ka dhënë vazhdimisht garanci se kërkimet kanë karakter ekskluzivisht shkencor. Megjithatë, ai theksoi se Rusia duhet të japë llogari për veprimet e saj.
Foreign Office britanik deklaroi veçmas se Rusia ka informuar vazhdimisht Takimin Konsultativ të Traktatit të Antarktidës se aktivitetet e saj janë shkencore. Asnjë shtet anëtar i traktatit nuk e ka akuzuar zyrtarisht Moskën për shkelje të ndalimit të shfrytëzimit minerar.
Megjithatë, komisioni dëgjoi edhe paralajmërime më të ashpra. Dodds deklaroi se përkeqësimi i marrëdhënieve mes Rusisë dhe Perëndimit pas pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës mund të çojë në një konkurrencë më të hapur gjeostrategjike në Antarktidë. Sipas tij, kërcënimi i menjëhershëm nuk janë shpimet sot, por fakti që të dhënat sizmike që mblidhen tani nën titullin e kërkimit shkencor mund të përdoren më vonë për shfrytëzim, nëse dobësohet kuadri i traktatit.
Një kontinent i ngrirë me shtatë pretendues
Shtatë vende mbajnë pretendime territoriale në Antarktidë: Argjentina, Australia, Kili, Franca, Zelanda e Re, Norvegjia dhe Mbretëria e Bashkuar. Traktati i “ngriu” këto pretendime kur u nënshkrua. Shtetet e Bashkuara dhe shumica e vendeve të tjera nuk i njohin ato. Rusia nuk ka pretendime zyrtare, por mban pesë stacione kërkimore në kontinent.
Pretendimi britanik përfshin Detin Weddell, pikërisht zonën ku operojnë anijet ruse. Argjentina dhe Kili paraqesin pretendime të mbivendosura. Për dekada me radhë, traktati i mbajti këto mosmarrëveshje nën kontroll. Tani, disa ekspertë besojnë se sistemi po vihet gradualisht në provë.
Komisioni shqyrtoi gjithashtu një zhvillim tjetër. Në vitin 2022, Rusia dhe Kina bllokuan së bashku propozimet e vendeve të tjera të traktatit për zgjerimin e zonave të mbrojtura detare në Antarktidë. Asnjëra nga dy vendet nuk ka shpallur synim për t’u tërhequr nga traktati apo për të sfiduar drejtpërdrejt ndalimin e shfrytëzimit minerar. Megjithatë, prania e tyre në rritje po forcon ndikimin e tyre mbi mënyrën se si interpretohen dhe zbatohen rregullat.
Rregullat e transparencës mund të vihen nën shqyrtim
Takimi i ardhshëm Konsultativ i Traktatit të Antarktidës pritet të shqyrtojë protokollet e kërkimeve sizmike dhe nëse nevojiten masa më të rrepta transparence. Zyrtarët britanikë deklarojnë se do të vazhdojnë të monitorojnë aktivitetet ruse, duke pranuar për momentin garancitë e Moskës.
Per ora, le navi continuano le ricerche. Le linee sismiche vengono estese. Nessuna trivellazione ha ancora raggiunto il fondale marino. Le disposizioni del trattato in materia di ispezioni restano valide, qualora gli Stati membri ritengano necessario un controllo più rigoroso.
Quel momento non è ancora arrivato. Ma le audizioni di Londra hanno chiarito una cosa: la questione non è più teorica. /Adattato da un opuscolo /
Me sa di une eshte nje agriment nderkombetar qe, Antarktida nuk lejohet te perdoret per shfrytezim e pushtim nga te gjitha shtetet, por mbetet si kontinent e pjese i studimeve shkencore.