FLASH
Shkruar nga Jan Puhl 
Dopo 16 anni di governo di Viktor Orbán, molti credevano che la democrazia in Ungheria fosse morta. Ma Péter Magyar ha sfidato il sistema dall'interno, ottenendo una vittoria storica. In questa intervista, il nuovo primo ministro ungherese parla della caduta del regime, di come affrontare la sua eredità e della nuova direzione intrapresa dal Paese.
Péter Magyar, nato nel 1981, ha fatto parte dell'apparato di potere di Viktor Orbán fino a due anni fa. Era persino sposato con il ministro della giustizia di Orbán. In seguito, si è distaccato dal leader di lunga data e ha lanciato una campagna a livello nazionale.
Alle elezioni del 12 aprile, lui e il suo partito Tisza hanno vinto in modo convincente. Gli ungheresi hanno premiato la sua posizione contro la corruzione e il governo arbitrario con una maggioranza parlamentare di oltre due terzi. In questa intervista, il Primo Ministro ungherese Péter Magyar afferma che per conquistare la fiducia degli elettori bisogna andare da loro, guardarli negli occhi e ascoltarli.
Hai iniziato il tuo percorso due anni fa come figura politica sconosciuta e ora sei riuscito a sconfiggere Viktor Orbán, il leader più longevo dell'UE, un leader che ha distrutto la democrazia nel suo Paese. C'è stato un momento preciso in cui hai pensato: "Potrebbe funzionare"?
In realtà, non avevo alcuna intenzione di entrare in politica. Un tempo ero membro del partito Fidesz di Orbán, ma poi mi sono allontanato dal sistema. Nel febbraio 2024 ho rilasciato un'intervista al sito web Partizán.
È stato visto da quasi 3 milioni di persone, il che mi ha davvero sorpreso. Un mese dopo ho organizzato una protesta contro la corruzione e il clientelismo. Sono venute 50.000 persone. Tre settimane dopo erano 200.000. Forse quello è stato il momento decisivo.
Eppure, gli uomini di Orbán controllavano la maggior parte dei media e dell'apparato statale...
Sono sempre stato molto scettico sulla possibilità di vincere contro un regime del genere, soprattutto con una maggioranza come quella che abbiamo ottenuto. Ma ho iniziato a essere veramente ottimista solo nella seconda metà del 2025.
Come si spiega che dopo 16 anni il clima sia improvvisamente cambiato in senso contrario al sistema?
Le ragioni sono molteplici. Gli ungheresi sono molto pazienti, ma amano la libertà. C'erano molte bugie, molta corruzione, molta propaganda. E dopo tanti anni, siamo emersi noi, una forza esterna al sistema, che voleva sinceramente vincere e che ha detto: lavoreremo con onestà e trasparenza, proteggeremo i nostri cittadini.
Orbán ha vinto le elezioni precedenti con slogan fortemente polarizzanti contro Bruxelles e i migranti. Più di recente, ha anche menzionato una presunta minaccia proveniente dall'Ucraina. Perché gli elettori non credono più a queste narrazioni?
Njerëzit mësohen me propagandën e vazhdueshme dhe në fund e kuptojnë. Propaganda funksionon vetëm kur përmban një grimcë të së vërtetës. Ne arritëm të tregojmë se pretendimet e Orbán nuk kishin bazë reale.
Fundi i një regjimi vjen kur njerëzit nuk kanë më frikë prej tij, madje kur fillojnë të qeshin me të. Pikërisht kjo ndodhi edhe në Hungari. Motoja ime që në fillim ishte: “Mos kini frikë!”. Edhe dy vjet më parë thosha se pushteti i Orbánit dukej shumë më i fortë sesa ishte në të vërtetë.
Çfarë mësimesh mund të nxjerrin demokratët në vende të tjera nga suksesi juaj në përballjen me autokratët?
Nuk besoj se ekziston një recetë universale. Ne thjesht punuam me ndershmëri dhe shumë përkushtim. Politika ka të bëjë me njerëzit. Që votuesit të të besojnë, duhet të shkosh tek ata, t’i shikosh në sy dhe t’i dëgjosh.
Gjatë fushatës vizitova mbi 700 qytete e fshatra. Në disa vende shkova 5 ose 6 herë. Isha më shumë në rrugë sesa në shtëpi. Të tjerët menduan se mjaftonin rrjetet sociale dhe televizioni. Por kjo nuk është e mjaftueshme.
Si po reagon tani aparati i pushtetit i poshtëruar? Orbán në thelb e kishte kapur shtetin; besnikët e tij ndodhen në çdo hallkë të pushtetit...
Vendi ynë ishte një shtet i marrë peng. Ka ende shumë besnikë të tij në sistem. Për shembull në Këshillin e Mediave. Por edhe presidenti i Gjykatës së Lartë dhe prokurori i përgjithshëm janë njerëz të Orbánit. Pra sigurisht që kemi hasur rezistencë.
Por këtë e prisnim. Këta njerëz duhet të largohen. Ata e tradhtuan shtetin e së drejtës, demokracinë dhe popullin hungarez. Askush prej tyre nuk reagoi kur gjyqtarë, gazetarë, artistë apo qytetarë të thjeshtë u fyen dhe ndaj tyre u shpif.
As kur Orbáni i quajti kritikët e sistemit “parazitë” që duhej të shtypeshin. Njerëzit nuk votuan për një ndryshim të thjeshtë qeverie, por për një ndryshim sistemi.
Ju keni kërkuar që një sërë figurash të fuqishme besnike të Orbánit të japin dorëheqjen vullnetarisht, madje edhe presidenti Tamás Sulyok…
U përpoqëm të ishim shumë korrektë. Ai mund të largohej me dinjitet. Nuk e bëri këtë, me gjasë nën presionin e Orbánit. Ata po përpiqen të pengojnë ndryshimin e sistemit, ndoshta për të mos lejuar zbardhjen e krimeve: mashtrime dhe përvetësime me vlerë miliardash. Është ironike të shohësh ata që për 16 vjet dobësuan shtetin e së drejtës, tani të pretendojnë se po e mbrojnë atë. Ne kemi një shumicë të paprecedentë - mbi dy të tretat - dhe mund të ndryshojmë kushtetutën. Populli na votoi për të bërë një shkëputje të plotë nga e kaluara. Na duhen njerëz dhe rregulla të reja, si dhe rikthimi i balancave dhe kontrollit institucional.
A ekziston rreziku që, me një shumicë kaq të madhe, të bini në tundimin e qeverisjes autoritare?
Unë kam propozuar kufizimin e mandatit të kryeministrit në tetë vjet dhe kjo vlen edhe për mua. Do të ndërmarrim hapa të tjerë për të parandaluar abuzimet me pushtetin si ato të 16 viteve të fundit.
Temi che la polarizzazione della società continui?
Vogliamo riunificare la nazione. Non è stata una battaglia "ungheresi contro ungheresi", ma del sistema di Orbán contro il popolo. Dobbiamo affrontare il passato, ma i responsabili devono prima chiedere scusa ed essere chiamati a rispondere delle proprie azioni. Orbán non l'ha fatto.
Non partecipa ai lavori del parlamento. Non vuole uno scontro con il popolo. Quando la campagna pubblica di odio e propaganda finirà, sarà più facile unirci. Spero che a ottobre celebreremo il 70° anniversario della Rivoluzione del 1956 in un Paese più unito.
Orbán è stato criticato per le sue politiche filo-russe. L'Ungheria sosterrà l'invio di aiuti a Kiev?
Desideriamo avere buoni rapporti con tutti i paesi confinanti. In ogni paese limitrofo sono presenti minoranze ungheresi. Solo in Ucraina vivono oltre 100.000 ungheresi. Ad esempio, non è loro permesso usare la propria lingua nell'amministrazione pubblica o negli asili nido.
Siamo in trattative su questo tema. Se la protezione delle minoranze sarà garantita – e sono ottimista – incontrerò il presidente Volodymyr Zelensky e apriremo un nuovo capitolo con l'Ucraina. Ma non invieremo armi né truppe.
Sosterrete il pacchetto di sanzioni dell'UE contro la Russia?
Se ci sarà consenso nell'Unione Europea, sosterremo certamente le sanzioni. Nemmeno Orbán, alla fine, lo fece, nonostante la sua retorica interna. / Opuscolo di "Der Spiegel"
Me cdo kusht duhet saksionuar ne kushtetute qe mandati i kryeministrit jo me shume se 4 vjet. Rasti i Edi Rames eshre me kokeforti qe tregon se ne nje vend qe ka kaluar nga nje diktature e eger me lider diktator dhe autokrat, kujtesa eshte ende e fresket. Te njejten sjellje dhe qasje ka kryem aktual. Eshte arrogant harbut i papergjegjshem mosperfilles. Ai eshte aty per te dhene llogari per te bere transparence. Jo te bej te dortin. Eshte e papranueshme e turpshme nje qasje e tille. Ndaj duhet te kene mandat te limituar. Te gjithe hajdut jane.
Ku te con mushka o gjigand?! Dje kam mbet ne trafik 30 min pa leviz. Nuk mbaronin njerezit o gjigand. E mbeshtes protesten, po kisha dhe urgjence. Nuk me erdhi mire o gjigand. Tirana cdo dite paralizohet 4-5 ore ne kulmin e levizjes. Mbylle keto festimet per 35 vjet e partise, se ajo nen drejtimin tend vetem parti nuk eshte. Ndertove nje cete me ty si alibaba ne krye. Vodhe plackite, pasuri pa fund ke vene. Mblidhu o gjigand ne TR dhe menaxho situaten, perballu me rinine, mos rri rrugeve. C'me duhet mua fjala zegjines ne FR,une i bllokuar ne trafikne TR. Hajde o vella kthehu ne Tirane se je kryeminister. Dua normalitet. Batutat e tua pervecse bajate , as na hyjne fare ne pune. Ti nuk je klloun cirku o gjigand. Se me dukesh si kryeminister ne ekzil.
O Rame si ja ben, qe per 5 mln rroge mujore, detyrohesh te durosh e mbash mbi supe gjithe sharjet mallkimet zemerim ironite poshterimin perbuzjen talljen e nje populli te tere?!?! Kaq pa njohje dhe suport je ti, me gjet nje pune me te qete me te njejten rroge?! Po dhe pak kohe me qene pa pune, per buken e gojes je?! Ne fund fare ne shpi tende je, pa qira atje thelle ne katun. Mendo pak per pleqerine. Te kane bere lecke dhe ti prape nuk tutesh!! Te shajne nga familja dhe ti prape se ke problem!! Po te legenosin nga mengjesi ne darke dhe ti prape aty, te vendi! Pak dinjitet me Rame. Ta hane te gjithe nga nje cop buke. Se nuk ke lene therrime ne toke. Mendoje Rame se dite te veshtira vijne. Nuk je mire fare, po fare.
Rama do futet ne librat e historise si personi me i urryer ne historine e gjithe shqiperise. Mundesisht ti behet nje statuje tradhtari si ato ne Kine ku vijne njerezit dhe e pshtyjne, i bien me shapke e shpulla.
Rama do futet ne librat e historise si personi me i urryer ne historine e gjithe shqiperise. Mundesisht ti behet nje statuje tradhtari si ato ne Kine ku vijne njerezit dhe e pshtyjne, i bien me shapke e shpulla.
Z Kryeminister kujde me fiqirin. Se po te iku ai, te rrofte luga floririt, se do hash mutin tat pasraj.