FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Skema do t’u ofronte vendeve kandidate përfitime të Bashkimit Evropian përpara anëtarësimit, por pa të drejtat politike që rrëzuan propozimet e mëparshme…
Komisioni Evropian po harton plane për t’u dhënë vendeve kandidate për anëtarësim në Bashkimin Evropian përfitime ekonomike përpara se ato të bëhen pjesë e bllokut, ndërsa qeveritë po kërkojnë mënyra për të përshpejtuar zgjerimin pa ulur standardet për pranimin.
Propozimet janë pjesë e nismës së Komisionit për "integrimin gradual", një qasje që shpërblen vendet kandidate me qasje më të madhe në BE, ndërsa ato zbatojnë reformat e kërkuara, edhe pse procesi i anëtarësimit të tyre është ende në zhvillim, sipas dy zyrtarëve që folën në kushte anonimiteti për shkak të diskutimeve të brendshme.
Përfitimet që po shqyrtohen përfshijnë akses në disa programe financimi të BE-së, marrëveshje tregtare preferenciale dhe qasje të pjesshme në tregun e përbashkët evropian përpara anëtarësimit. Paketa konkrete do të përshtatet sipas progresit të secilit vend kandidat. Qëllimi është që vendet kandidate të mbeten të angazhuara në rrugën e reformave, duke u dhënë stimuj për të ndërmarrë reforma politikisht të vështira, edhe nëse anëtarësimi i plotë mbetet disa vite larg.
Ndryshe nga idetë e mëparshme për "zgjerimin e kundërt", të cilat do t’u jepnin vendeve të drejta politike përpara përfundimit të procesit të anëtarësimit (një plan që u hodh poshtë nga kryeqytetet e BE-së), integrimi gradual do të ofronte përfitime ekonomike të ngjashme me ato të anëtarësimit, pa i bërë vendet pjesë të Bashkimit Evropian përpara se të konsiderohen të gatshme.
Propozimi duket se ka fituar më shumë mbështetje politike sesa nismat e mëparshme. Franca dhe Gjermania, dy fuqitë kryesore të BE-së, kanë mbështetur më herët ide të ngjashme të "anëtarësimit të lehtësuar" për vendet që përballen me procese të gjata anëtarësimi. Zyrtarët janë optimistë se kjo qasje do të pritet më mirë nga shtetet anëtare sesa propozimet e kaluara.
"Duhet të ketë një integrim ekonomik paralel, por të domosdoshëm", tha Petras Austrevicius, eurodeputeti lituanez që hartoi strategjinë e Parlamentit Evropian për zgjerimin, duke shtuar se "parimi 'më shumë për ata që bëjnë më shumë' është provuar tashmë dhe duhet të përqafohet si një mënyrë për të mbështetur ata kandidatë që përparojnë më shpejt se të tjerët."
Komisioni do të kërkojë mbështetjen e shteteve anëtare për këtë nismë, me shpresën që liderët të miratojnë punën për një kuadër më të gjerë gjatë një mbledhjeje të Këshillit Evropian në tetor ose dhjetor.
Sipas planit, qasja në këto përfitime do të jepet rast pas rasti, në varësi të nivelit të përafrimit të secilit vend me rregullat e BE-së dhe reformave që ka zbatuar, tha një zyrtar. Kjo do të përbënte një ndryshim të rëndësishëm nga sistemi aktual, ku shumica e përfitimeve rezervohen vetëm për shtetet anëtare.
Propozimet vijnë në një kohë kur qeveritë e vendeve të BE-së bien gjerësisht dakord se zgjerimi duhet të ecë më shpejt, veçanërisht për shkak të luftës së Rusisë kundër Ukrainës, por mbeten të kujdesshme për pranimin e vendeve që ende nuk janë plotësisht të përgatitura. Për këtë arsye, Brukseli po përpiqet të përshpejtojë procesin duke vendosur njëkohësisht garanci më të forta për të bindur kryeqytetet skeptike.
Kjo qasje synon gjithashtu të mbajë plotësisht të angazhuara vende kandidate si Ukraina, anëtarësimi i së cilës ka të ngjarë të zgjasë me vite, pavarësisht mbështetjes së fortë politike, pa krijuar pritshmëri për një anëtarësim të shpejtë.
Vendet do të duhet të "fitojnë gradualisht" qasjen në këto përfitime, ndërsa zbatojnë reformat, tha një zyrtar, duke ndihmuar kështu në qetësimin e shqetësimeve të qeverive që hezitojnë të zgjerojnë privilegjet e anëtarësimit për shtete që nuk janë ende anëtare.
Pas një takimi me zyrtarë moldavë të hënën, Komisioni deklaroi se do të vazhdojë njëkohësisht procesin e anëtarësimit të Moldavisë dhe "thellimin e integrimit gradual të Moldavisë në Bashkimin Evropian”. Moldavisë i është ofruar tashmë qasje në Zonën e Vetme të Pagesave në Euro (SEPA), në marrëveshjet e BE-së për roaming-un celular dhe në programet e mbështetjes kulturore.
Megjithatë, përparimi në reformën më të gjerë të procesit të zgjerimit ka qenë i kufizuar. Edhe pse liderët e BE-së ranë dakord në një samit në Mal të Zi në fillim të këtij muaji se procesi i anëtarësimit duhet të përshpejtohet, diskutimet për mënyrën se si do të arrihet kjo kanë humbur vrull që prej atëherë.
Aktualisht, Bashkimi Evropian ka nëntë vende me status zyrtar kandidati. Mali i Zi konsiderohet gjerësisht si vendi më pranë anëtarësimit, ndërsa Ukraina dhe Moldavia kanë hapur negociatat e pranimit. Vende të tjera, përfshirë Serbinë, Turqinë dhe Gjeorgjinë, kanë parë proceset e tyre të ngadalësohen.
Edhe pse integrimi gradual synon ta bëjë procesin e anëtarësimit më tërheqës, si Ukraina ashtu edhe Mali i Zi kanë kundërshtuar konceptin e "anëtarësimit të lehtësuar", të propozuar nga Franca dhe Gjermania, duke argumentuar se ai nuk duhet të shndërrohet në një zëvendësim të anëtarësimit të plotë.
Pasi propozimet e mëparshme të Komisionit për "zgjerimin e kundërt" nuk arritën të siguronin mbështetjen e vendeve anëtare, komisionerja për Zgjerimin, Marta Kos, tha se tani u takon qeverive të vendosin se si do të vazhdojë debati.
Kancelari gjerman Friedrich Merz është ndër liderët që po shtyjnë përpara qasje alternative dhe kishte planifikuar ta ngrinte këtë çështje në samitin e Këshillit Evropian javën e kaluar. Megjithatë, sipas tre zyrtarëve, axhenda u zgjat aq shumë sa nuk mbeti kohë për një diskutim të thelluar. Liderët pritet t’i rikthehen kësaj teme në mbledhjen e tyre të tetorit.
Një diplomat i përfshirë në bisedime tha se zyrtarët po përpiqen të kompensojnë një "dekadë të humbur" në reformimin e procesit të zgjerimit, duke kapërcyer njëkohësisht rezistencën e qeverive që këmbëngulin se vendet kandidate duhet të zbatojnë reforma domethënëse përpara se të anëtarësohen.
Më herët gjatë këtij muaji, Marta Kos i tha Politico se Komisioni po zhvillon gjithashtu mekanizma të rinj mbrojtës që do të "godasin fort" nëse vendet që bëhen anëtare në të ardhmen do të shënojnë prapakthim në demokraci ose në sundimin e ligjit pas anëtarësimit. Ky është një tjetër përpjekje për t’i bindur qeveritë se Bashkimi Evropian mund ta përshpejtojë zgjerimin pa dobësuar standardet e tij. /Përshtati Pamfleti/
Po Ukrahina e para. Dihet pse !
BE prandaj ta beri mutin GB se ia sollet ne maje te hundes.