FLASH
Shkruar nga Jenna Russell
Një emigrante nga Shqipëria, ajo u bë myslimanja e parë në këshill në vitin 2022. Një tjetër progresive, një emigrante nga Vietnami, u bë anëtarja e parë haptazi jobinare po atë vit...
Në ditën e zgjedhjeve, Etel Haxhiaj nxori një tabelë fushate nga sedilja e pasme e makinës së saj dhe e vuri në një vend në trotuar jashtë Kishës së Sakramentit të Shenjtë, një vendvotimi në Worcester, Mass.
Zonja Haxhiaj, 45 vjeç, ishte këshilltare bashkiake për dy mandate në qytet. Ajo e dinte fatin e fushatës së saj për rizgjedhje. Votuesit do të gjykonin mënyrën se si ajo po i trajtonte punët e përditshme bashkiake, por shumë do të merrnin në konsideratë edhe një pyetje më të vështirë: a duhej të kishte ndërhyrë znj. Haxhiaj në një veprim zbatimi të ligjit për imigracionin në një rrugë në rrethin e saj?
Përballja kaotike në maj midis banorëve, oficerëve të policisë së qytetit dhe agjentëve federalë të imigracionit kishte tërhequr vëmendjen kombëtare pasi videot e saj u bënë virale. Znj. Haxhiaj e kishte vendosur veten në mes të saj, duke qëndruar midis policisë dhe një familjeje imigrantësh.
Gjashtë muaj më vonë, ajo po përballej me akuzat për sulm ndaj një oficeri dhe ndërhyrje në një aksion policor. Dhe ajo po përballej me një realitet shqetësues: veprimet e saj në maj mund t’i kushtonin humbjen e zgjedhjeve, madje edhe në këtë qytet të larmishëm, miqësor ndaj emigrantëve dhe me shumicë demokrate.
Përplasja kishte sjellë donacione dhe mbështetje të reja për fushatën e saj, por në anën tjetër kishte shkaktuar edhe reagime sporadike të ashpra. Një burrë i zemëruar e kishte sulmuar znj. Haxhiaj jashtë një supermarketi ndërsa ajo ecte me fëmijët e saj. Një kërcënim me bombë i ishte dërguar me një mesazh në email: "kjo është ajo që merr ti progresive e çmendur", shkruhej me shkronja kapitale.
Disa ditë para zgjedhjeve, një sindikatë lokale zjarrfikësish kishte tërhequr mbështetjen ndaj saj pasi kishte marrë ankesa nga anëtarët.
Worcester është qyteti i dytë më i madh në Massachusetts, një shtet liberal ku 61 përqind e votuesve kishin mbështetur Kamala Harris për presidente. Por politikat e saj janë të ndërlikuara.
Demokratët e moderuar kanë mbajtur pushtetin prej kohësh, por që nga viti 2020, demokratë më progresivë socialë kanë kandiduar për poste, midis tyre znj. Haxhiaj.
Një emigrante nga Shqipëria, ajo u bë myslimanja e parë në këshill në vitin 2022. Një tjetër progresive, një emigrante nga Vietnami, u bë anëtarja e parë haptazi jobinare po atë vit.
Ndërsa të sapoardhurit shtynë për drejtësi racore, mbrojtje LGBTQ dhe ndryshime në polici, tensionet u rritën. Po kështu, midis disa votuesve u krijua edhe perceptimi se punët themelore të qytetit, si riparimet e rrugëve dhe pastrimi i borës, kishin kaluar në plan të dytë.
Në atë atmosferë të trazuar, përplasja e znj. Haxhiaj me Zyrën e Imigracionit dhe Doganave dhe policinë pati efektin e një ndeshjeje me shkëndijën e thatë.
Diku tjetër në prag të Ditës së Zgjedhjeve, demokratët progresivë patën një vrull të madh. Në Nju Jork, Zohran Mamdani udhëhoqi garën për kryetar bashkie me një diferencë dërrmuese. Në Boston, kryetarja Michelle Wu do të fitonte pa kundërshtar. Në Worcester, rreth 50 milje në perëndim, pamja ishte më pak e qartë. A do të toleronin votuesit një këshill me pikëpamje dhe prejardhje të larmishme, lidhje më të lirshme me interesat e biznesit dhe mosmarrëveshje të zëshme midis anëtarëve?
Ajo kishte shkruar dy fjalime: një për fitoren, një tjetër për humbjen. Nuk kishte mbetur gjë tjetër veçse të kapte tabelën dhe të priste.
Një arrestim në rrugën Eureka
Gjashtë ditë para zgjedhjeve, në një sallë të mbushur, ishte e vështirë të dallohej se cili kandidat po fitonte duartrokitje më të forta: znj. Haxhiaj apo kundërshtari i saj i vetëm, José Rivera.
Moderatorët e debatit kishin pritur vetëm disa minuta para se të pyesnin për incidentin me ICE në maj në rrugën Eureka, në një lagje banimi brenda rrethit. Znj. Haxhiaj u shpreh e papenduar.
"Të gjithë kemi parë policinë sekrete duke rrëmbyer njerëz nga rrugët tona. Puna ime si këshilltare është të mbroj zgjedhësit e mi, veçanërisht gratë dhe fëmijët”, tha ajo.
Të paktën gjysma e turmës brohoriti në miratim. Por brohoritjet tingëllonin po aq të forta kur z. Rivera mori mikrofonin dhe e kundërshtoi: roli i një këshilltari bashkiak, tha ai, ishte të qetësonte tensionet, jo t'i ngrinte ato.
"Ne jemi një vend i ligjit dhe rendit, dhe mendoj se është e rëndësishme të tregojmë se respektojmë zbatimin e ligjit", tha Rivera, 52 vjeç, një oficer gjykate, ish-boksier profesionist dhe ish-demokrat i cili nuk është më i lidhur me një parti.
Nuk kishte qenë kurrë në dyshim që ICE do të vinte në Worcester. Cari kufitar i Presidentit Trump, Tom Homan, nuk e kishte sulmuar qytetin e klasës punëtore me 200,000 banorë siç kishte sulmuar Bostonin. Por Worcester kishte qenë prej kohësh një destinacion për refugjatët dhe azilkërkuesit, me qira më të ulëta dhe një konstelacion organizatash për t'i ndihmuar ata.
Banorët me prirje liberale të Worcester kishin filluar të përgatiteshin për zbatimin agresiv të ligjit për imigracionin edhe para inaugurimit të Trump. Disa morën pjesë në trajnim se si të shërbenin si të ashtuquajtur vëzhgues të informuar, duke dokumentuar veprimet e agjentëve federalë. Ata ngritën grupe mesazhesh për të ndarë përditësime mbi lëvizjet e ICE-së në qytet.
Znj. Haxhiaj, e cila punon si avokate e strehimit, nuk e kishte ndjekur trajnimin. Por kur miqtë i dërguan mesazhe për një konflikt që po zhvillohej pas një arrestimi nga ICE në Rrugën Eureka në mëngjesin e 8 majit, ajo nxitoi t'u bashkohej atyre. Duke udhëtuar atje, ajo ndihej nervoze, por e vendosur.
"Vazhdoja të mendoja, diçka e keqe po u ndodh zgjedhësve të mi dhe unë duhet të jem atje për t'i mbrojtur ata," tha ajo.
Agjentët federalë kishin ndaluar një grua braziliane për të cilën thanë se ishte në vend ilegalisht. Pasi mbërriti znj. Haxhiaj, ajo qëndroi pranë gruas dhe vajzave të saj, njëra adoleshente dhe tjetra duke mbajtur një foshnjë. Znj. Haxhiaj i mbrojti ata me krahët e saj dhe kërkoi që agjentët të tregonin një urdhër arresti. Pasi gruaja u vendos në një automjet të ICE-së, vajzat e saj u kapën pas makinës, duke u përpjekur ta pengonin atë të largohej.
Znj. Haxhiaj nuk pranoi të përshkruante se çfarë ndodhi në rrugë, duke përmendur çështjen e saj gjyqësore në vazhdim. Por pamjet e kamerave të trupit tregojnë shtytje, tërheqje dhe momente kontakti midis civilëve, agjentëve të ICE-së dhe oficerëve të policisë që ishin thirrur nga ICE për të larguar turmën. Në një moment, oficerët u përpoqën të vendosnin duart në krahët e znj. Haxhiaj, dhe ajo i shkundi ato. Në një moment tjetër, duart e saj prekën gjoksin e një oficeri.
Kur agjentët federalë më në fund u larguan me makinë me gruan, vajza e saj më e vogël vrapoi pas makinës, duke qarë dhe duke ulëritur. Oficerët e policisë nxituan ta ndalonin, dhe adoleshentja përfundoi në tokë. "Ajo thjesht ulërinte, 'Jo, jo, jo'", tha Maydee Morales, një aktiviste e komunitetit që ishte atje. "Është një ulërimë që nuk do ta harroj kurrë."
Veprimi i ICE-së nuk rezultoi në deportim. Pas katër muajsh në paraburgim, gruaja braziliane u lirua dhe iu dha azil. Akuzat e policisë kundër vajzës së saj adoleshente, për sjellje të çrregullt dhe rezistencë ndaj arrestimit, u rrëzuan.
Por menjëherë pas incidentit, sindikata lokale e policisë bëri thirrje për një hetim mbi veprimet e znj. Haxhiaj, duke përmendur "ndërhyrjen e saj të pamatur dhe agjitacionin e asaj turme". Në fillim të qershorit, policia e Worcester njoftoi se po e akuzonte atë për sulm ndaj një oficeri dhe ndërhyrje në polici, të dyja kundërvajtje. (Departamenti nuk iu përgjigj kërkesave për intervista.)
"Bëra gjënë humane," tha znj. Haxhiaj kur u njoftuan akuzat. "Asgjë më shumë, asgjë më pak."
Ajo u deklarua e pafajshme dhe i kërkoi një gjyqtari të rrëzonte akuzat. Seanca tjetër dëgjimore në rastin e saj është planifikuar për të mërkurën.
"Pashë një familje në vështirësi"
Në një mëngjes të ndritshëm të shtunën në shtator, znj. Haxhiaj parkoi në Rrugën Eureka dhe studioi një listë të votuesve të mundshëm. Ajo kishte qenë atje vetëm një ose dy herë që nga maji. Disa oborre kishin tabela për kundërshtarin e saj.
Ajo gjithmonë e kishte konsideruar fushatën zgjedhore si llojin më të rëndësishëm të punës. "Nëse e do këtë punë, do të të pëlqejë të trokasësh në derë", tha ajo.
Por tani, afrimi te dyert e të huajve ndihej i rrezikshëm. Ishte e vështirë të harrohej burri që e kishte thirrur me emra të shëmtuar jashtë një supermarketi, ose burri që e kishte sulmuar verbalisht atë dhe një këshilltar tjetër ndërsa i ndiqte ata nëpër një varrezë në Ditën e Përkujtimit, i zemëruar me mbrojtjen e saj ndaj atyre që ai i quante "të paligjshëm".
Megjithatë, një ndjenjë urgjence e shtyu atë të kthehej në rrugët e distriktit të saj këtë vjeshtë. Dy vjet më parë, ajo e kishte mposhtur z. Rivera me vetëm 174 vota. Kjo garë mund të jetë edhe më e ngushtë.
Në disa mënyra, përballja në maj e kishte mbyllur rrethin e saj. Si adoleshente, ajo kishte parë vendin e saj të lindjes, Shqipërinë, të zhytej në dhunë. Familja e saj iku në Greqi si emigrantë pa dokumente, duke fshehur kombësinë e tyre.
Babai i saj ishte arrestuar në një autobus gjatë rrugës për në punë një ditë dhe ishte burgosur për statusin e tij të emigracionit. Ai u lirua pikërisht në kohë për intervistat e familjes për kartën e gjelbër, pas të cilave atyre iu dha mundësia të fillonin jetë të reja në Shtetet e Bashkuara.
Vite më vonë në Rrugën Eureka, "pashë një familje në vështirësi", tha znj. Haxhiaj. "Instinkti im ishte të përdorja fuqinë që më ishte dhënë për t'i mbrojtur ata nga gjërat që kishte përjetuar familja ime."
Ajo do të bënte të njëjtën gjë përsëri, tha ajo. Por nuk e kishte kuptuar se sa shumë mund t'i kushtonte.
Ndërsa qëndronte përsëri në Rrugën Eureka për të trokitur në dyer, një furgon kaloi në qoshe. "Argëtohuni në burg!" një burrë brenda i bërtiti përmes një dritareje të hapur.
Një heroinë për disa, jo për të gjithë
Edhe para ngjarjeve të 8 majit, znj. Haxhiaj kishte qenë një lloj rrufepritësi, e dashur nga disa banorë për qasjen e saj progresive ndaj çështjeve si strehimi, mungesa e strehimit dhe ndarja në zona, por e akuzuar nga të tjerë për përdorimin e retorikës nxitëse dhe shpenzimin e shumë kohës duke polarizuar shqetësimet kombëtare.
Ajo kishte armiqësuar disa votues hebrenj në vitin 2023 duke kundërshtuar një rezolutë të këshillit që dënonte Hamasin, sepse nuk pranonte vuajtjet palestineze. Dhe ajo kishte zemëruar forcën policore të Worcester duke nxitur reforma pas një raporti dënues të Departamentit të Drejtësisë vitin e kaluar mbi sjelljen e keqe të policisë.
Pas 8 majit, shumë banorë liberalë të qytetit kritikuan policinë, të zemëruar nga ajo që e shihnin si bashkëpunim me ICE në Rrugën Eureka. Disa ditë pasi znj. Haxhiaj u akuzua, një mbledhje e Këshillit Bashkiak duhej të shtyhej kur protestuesit mbushën sallën, duke brohoritur "ICE jashtë Worcester ".
Nëpër qytet, të panjohur e falënderuan. Pasi ajo dhe djemtë e saj mbaruan drekën në një restorant të TGI Friday’s në korrik, fatura erdhi me një shënim të shkruar me dorë nga kamerieri: “Na duhen më shumë njerëz si ty. Vazhdo luftën e mirë.”
Kritikat ndaj znj. Haxhiaj ishin më të qeta, por të përhapura gjerësisht. Steve Quist, i cili drejton një faqe në Facebook për politikën e qytetit dhe humbi ndaj znj. Haxhiaj në një garë të kaluar për këshill, tha se veprimet e saj ishin "një hap shumë larg". Edhe nëse ajo nuk i "goditi" oficerët në Rrugën Eureka, tha ai, "ajo vazhdoi t'i largonte ata, dhe ky është sulm".
Z. Quist parashikoi që z. Rivera do të fitonte zgjedhjet, i nxitur nga "sulmi i znj. Haxhiaj ndaj sigurisë publike" dhe nga votuesit që kërkonin një kthim në "logjikën e shëndoshë" nga "kaosi".
"Ne duam udhëheqës që flasin për trotuare, jo për çështje kombëtare", tha ai.
Një rezultat i ngushtë
Në votime në ditën e zgjedhjeve, disa votues ndanë pikëpamjet e tyre: një pastor tha se votoi kundër znj. Haxhiaj sepse ajo kundërshton imigracionin e paligjshëm. Një burrë tjetër që tha se bëri të njëjtën gjë sepse donte që këshilltarët të përparësonin problemet që mund të zgjidhin.
Kishte edhe votues si Rob Tisdell, 37 vjeç, i cili u rrit në Rrugën Eureka dhe hodhi votën e tij për znj. Haxhiaj për shkak të asaj që ajo bëri atje.
"Isha shumë i emocionuar kur pashë dikë nga qeveria të merrte një qëndrim," tha ai.
Pasi u mbyllën qendrat e votimit, vullnetarët nga fushata e znj. Haxhiaj u drejtuan drejt një restoranti afrikan. Numërimi i hershëm i votave tregoi se ajo mezi udhëhiqte. Pastaj numërimi u rifreskua dhe turma u qetësua: Rivera po kryesonte.
E mbledhur me familjen në shtëpinë e saj aty pranë, znj. Haxhiaj ndjeu se zemra i dridhej ndërsa hendeku u zgjerua. Në fund, ajo do të humbiste me 375 vota, 3,956 me 3,581.
"I kam zhgënjyer kaq shumë njerëz," mendoi ajo gjatë rrugës së shkurtër për në restorant.
Duke folur me mbështetësit e saj brenda derës, zëri i saj dridhej herë pas here. Ajo u zotua të vazhdonte të "mbronte fqinjët tanë" dhe të "nxiste për një qytet më të mirë".
Mes lotëve, ajo kishte filluar të imagjinonte se si humbja e saj do ta çlironte: të ishte më e përqendruar dhe më e ashpër, jashtë kufijve të zyrës së zgjedhur. "Një Etel i çliruar është më e fuqishme", tha ajo disa ditë më vonë në një podcast lokal.
Duke reflektuar mbi rezultatin një javë më vonë, ajo e pa pjesëmarrjen e ulët të votuesve si një faktor, si dhe një sindikatë të fuqishme policie që ishte mobilizuar kundër saj dhe interesave të biznesit që kishin mbështetur kundërshtarin e saj. Ajo gjithashtu pa mizogjininë. Por hija e Rrugës Eureka dhe akuzat kundër saj kishin qenë pengesa kritike, mendoi ajo.
Megjithatë, ajo nuk mund ta pranonte pikëpamjen se goditja e ICE dhe veprime të tjera federale në rrethin e saj nuk ishin shqetësim i saj ose i Këshillit të Qytetit.
"Këta janë njerëz të vërtetë", tha ajo, duke shtuar “njerëzit që nuk duan që ne të flasim për këtë ose refuzojnë të besojnë se fqinjët e tyre janë të prekur, ose po zgjedhin t’i injorojnë”.
Z. Rivera, nga ana e tij, tha se kishte marrë tashmë një mori emailesh nga zgjedhësit që kërkonin ndihmën e tij për të riparuar rrugët dhe trotuaret.
“Të pavarurit, demokratët, republikanët duan të gjitha të njëjtat gjëra”, tha ai, duke shtuar “ne të gjithë duam një qytet të mirë, prandaj le të bashkohemi dhe të mos jemi pjesë e kësaj përçarjeje”. /Përshtatur nga New York Times/
Boll i ndihmoni ene ju islamiket po hajt.Ju sheh Ai lart
Shqiptare apo muslimane? Nuk e kuptuam. Pse I vini theksin ke feja?