FLASH
Shkruar nga Pamfleti
Mijëra qytetarë dalin në rrugë kundër projektit 1.6 miliardë dollarësh në Sazan dhe Zvërnec. Organizatat mjedisore flasin për mungesë transparence dhe dëmtim të zonave të mbrojtura, ndërsa qeveria e konsideron investimin strategjik për zhvillimin ekonomik të vendit...
Mediat ndërkombëtare i kanë kushtuar një vëmendje të veçantë protestave që zhvillohen në Tiranë nga grupet që mbrojnë mjedisin, por edhe mijëra të rinj. The Guardian i ka kushtuar një kryeartikull zhvillimeve në Tiranë, teksa mbrëmjen e së mërkurës u mbajt protesta e 4 rradhazi, ndërsa policia tentoi të pengojë tubimin duke vendosur barriera në bulevardin Dëshmorët e Kombit, por edhe duke hedhur ujë me presion ndaj protestuesve.
Media britanike shkruan se protestat kundër projektit të resortit luksoz të mbështetur nga Jared Kushner, dhëndri i presidentit amerikan Donald Trump, po marrin përmasa gjithnjë e më të mëdha në Shqipëri, ndërsa përplasja mes qeverisë, organizatave mjedisore dhe banorëve lokalë po thellohet.
Mijëra protestues u mblodhën në Tiranë për të tretën ditë radhazi, duke kërkuar pezullimin e menjëhershëm të projektit që parashikon ndërtimin e një kompleksi turistik me vlerë 1.6 miliardë dollarë në një nga zonat më të ndjeshme ekologjikisht të Mesdheut. Organizatorët kanë paralajmëruar se protestat do të shtrihen edhe në jug të vendit, pranë zonave ku kanë nisur punimet paraprake.
Në mesin e protestuesve u panë flamingo të fryra, të përdorura si simbol i rrezikut që sipas aktivistëve i kanoset biodiversitetit të rajonit. Shumë prej tyre mbanin pankarta me slogane kundër privatizimit të zonave të mbrojtura dhe kërkonin transparencë mbi procedurat e ndjekura për miratimin e projektit.
Akuza për mungesë transparence
Një nga kritikët më të zëshëm të projektit është organizata PPNEA (Protection and Preservation of Natural Environment in Albania), organizata më e vjetër mjedisore në vend.
Drejtori ekzekutiv i saj, Aleksandër Trajçe, tha se gjatë gjithë procesit ka munguar transparenca institucionale.
“Që nga fillimi deri në fund ka pasur mungesë totale transparence. Nuk kemi parë konsultime publike, nuk kemi parë dokumente publike për lejet dhe procedurat. Nëse largohen buldozerët, hiqet gardhi dhe habitatet rikthehen në gjendjen e mëparshme, atëherë mund të ulemi për të biseduar”, deklaroi ai.
Sipas Trajçes, shqetësimet nuk lidhen vetëm me ndikimin mjedisor, por edhe me mënyrën se si është administruar projekti.
“Po shohim një precedent të rrezikshëm. Nuk kemi të bëjmë vetëm me një investim turistik, por me një proces ku mungojnë konsultimet me publikun, mungojnë informacionet mbi kontratat dhe lejet, ndërsa ndërhyrjet në terren kanë nisur pa u sqaruar këto çështje”, tha ai.
Reagimi i Edi Ramës
Kryeministri Edi Rama, i cili ka qenë një nga mbështetësit kryesorë të projektit, propozoi një takim me protestuesit në përpjekje për të ulur tensionet. Megjithatë, ai e bëri të qartë se nuk ka ndërmend të tërhiqet nga mbështetja e investimit. “Nuk ka absolutisht asnjë mundësi që ky investim të ndalet sa kohë që unë jam këtu”, deklaroi Rama.
Kryeministri e konsideron projektin një pikë kthese në transformimin e Shqipërisë nga një vend i izoluar dhe i varfër në një destinacion turistik elitar. Ai argumenton se investime të kësaj natyre mund të krijojnë vende pune, të rrisin të ardhurat nga turizmi dhe të përmirësojnë infrastrukturën.
Rama, i cili fitoi mandatin e katërt në vitin 2025 me premtimin për anëtarësimin e Shqipërisë në Bashkimin Europian deri në vitin 2030, po përpiqet të tërheqë investitorë të mëdhenj ndërkombëtarë në një vend që vazhdon të jetë ndër më të varfrit në Europë.
Vizita e Ivanka Trump dhe planet e Affinity Partners
Debati mbi projektin u rikthye në qendër të vëmendjes edhe pas vizitës së Ivanka Trump në Shqipëri më herët gjatë këtij viti.
Vajza e presidentit amerikan vizitoi zonën së bashku me një grup arkitektësh për të inspektuar territorin ku kompania Affinity Partners, në pronësi të bashkëshortit të saj Jared Kushner, planifikon të zhvillojë resortin.
Affinity Partners është një kompani investimesh e themeluar nga Kushner pas largimit nga administrata e parë Trump. Projekti në Shqipëri konsiderohet një nga investimet më të mëdha turistike të kompanisë në Europë.
Resorti parashikohet të ndërtohet në ishullin e Sazanit dhe në disa zona përreth tij. Sazani është ishulli i vetëm i Shqipërisë dhe për dekada ka qenë zonë ushtarake e mbyllur për publikun. Për shkak të izolimit të gjatë, ai ka ruajtur ekosisteme të paprekura dhe një biodiversitet të pasur.
Projekti përfshin gjithashtu pjesë të Parkut Kombëtar Detar Karaburun-Sazan, laguna, habitate bregdetare dhe zona të tjera të mbrojtura.
Sipas BirdLife International, rajoni strehon mbi 200 lloje shpendësh, shumë prej tyre të rrezikuar në nivel ndërkombëtar. Në zonë jetojnë flamingot, pelikanët kaçurrelë dhe një numër i madh shpendësh migratorë.
Ujërat përreth konsiderohen gjithashtu një nga strehët e fundit të fokës mesdhetare (Monachus monachus), një nga gjitarët detarë më të rrallë në botë. Përveç Sazanit, zhvillimi prek edhe zona pranë Zvërnecit, në hapësirën mes lagunës së Nartës dhe Detit Adriatik.
Zemërimi i banorëve lokalë
Sipas aktivistëve, tensionet u rritën ndjeshëm pasi në terren filluan ndërhyrjet fizike. Punonjësit ngritën gardhe me bazamente betoni dhe tela me gjemba në zonën pranë Zvërnecit. Një kompani private sigurie u angazhua për mbikëqyrjen e territorit, ndërsa makineri të rënda nisën hapjen e rrugëve të aksesit.
Aktivistët pretendojnë se gjatë këtyre punimeve janë dëmtuar duna ranore shekullore dhe pyje me pisha mesdhetare.
“Kjo ishte pika kur banorët u zemëruan vërtet. Njerëz që kishin toka aty ose punonin në ato toka nuk mund të hynin më në pronat e tyre. Çështja nuk është më vetëm mjedisore. Është bërë çështje qytetare dhe po merr përmasa shumë më të mëdha”, tha Trajçe.
Mes debatit në rritje, Prokuroria e Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK) njoftoi se ka hapur një hetim mbi ndryshimet ligjore të miratuara gjatë vitit 2024 në lidhje me zonat e mbrojtura. Hetimi synon të verifikojë nëse ndryshimet legjislative që mundësuan zhvillime të caktuara në këto zona janë bërë në përputhje me ligjin dhe interesin publik.
Nuk është bërë ende e ditur nëse hetimi lidhet drejtpërdrejt me projektin e Sazanit dhe Zvërnecit, por njoftimi ka shtuar vëmendjen publike ndaj çështjes.
Zhvilluesit mbrojnë projektin
Kompania Sazan Real Estate Development LLC, e cila po zhvillon projektin në partneritet me Affinity Partners, ka deklaruar se investimi do të realizohet duke respektuar standardet mjedisore.
Kryetari i kompanisë, Asher Abehsera, tha se fokusi i zhvilluesve mbetet menaxhimi i përgjegjshëm i territorit, krijimi i vendeve të punës dhe përfitimet afatgjata për komunitetet lokale.
“Fokusi ynë mbetet administrimi i përgjegjshëm, përmirësimi i mjedisit, krijimi i vendeve të punës dhe gjenerimi i vlerës afatgjatë për komunitetet lokale. Ne respektojmë proceset publike dhe institucionale që janë në zhvillim”, deklaroi ai.
Debat më i gjerë politik
Sipas kundërshtarëve, polemika rreth projektit ka nxjerrë në pah pakënaqësi më të gjera ndaj qeverisë dhe mënyrës së vendimmarrjes për investimet strategjike.
Trajçe tha se zemërimi publik nuk drejtohet kryesisht ndaj Kushner apo Ivanka Trump.
“Pakënaqësia nuk është aq shumë ndaj Kushnerit apo Ivankës, sa ndaj qeverisë dhe mënyrës se si e ka menaxhuar këtë proces”, tha ai.
Ndërkohë, Rama ka argumentuar se Shqipëria duhet të mbetet një vend mikpritës për investitorët e huaj dhe të shmangë krijimin e perceptimit se investimet ndërkombëtare përballen me armiqësi.
Debati mbi projektin e Sazanit dhe Zvërnecit pritet të vazhdojë në javët e ardhshme, ndërsa protestat po zgjerohen, hetimet institucionale janë në zhvillim dhe negociatat mes palëve mbeten të hapura. /Përshtati Pamfleti nga The Guardian/
E gjithe kjo proteste eshte kunder kryeministrit, pasi vetem ai me psikopatine e tij e ka shkaterruar kete vend. Nje vend qe nuk qeveriset, ku kriminelet bejne ligjin, ku bizneset e ndertimit nuk pyesin per askend, ku korrupsioni eshte i frikshem, cmimet ne stratosfer pa asnje mbikqyrje mga shteti, paguajme sot naften me te shtrenjte ne europe, Tirana nje qytet i asfiksuar nga betoni, i mbytur nga plerat. Investime gjasme strategjike, ku pas tyre fshihen interesat personale financiare te ketij kryeministri ordiner dhe hajdut. Shqiperia eshte e vogel. Ky eshte pas Dulakut, pas Zamirit, Pas Bashkim Ulajt, pas Armand Lilos e sidomos pas Cet Kastratit. Te gjithe e dime sepse te gjithe e deklarojne keta vete. Asnje transparence . Tani pasi prishi shtepite ne theth, po organizon me Zamirin paketen e maleve, dhe si zakonisht do vendosin emrin e ndonje kompanie nderkombetare dhe ndertojne rezortet e tyre. E gjitha kjo gjasme ne emer te zhvillimit. Te kujt zhvillimi?!?!?? Jane te babezitur e te pangopur. Blejne gjithcka ne kete vend, blejne pushtetin dhe duan te sundojne deri ne vdekje. Shqiptaret jane te urte, por jo budallenj. Mjaft vodhet, ke 14 vjet qe je mbret jo kryeminister. SHPORRU me dinjitet.
Kjo skeme ku njehere investimi (futja kot) del 4 miliard njehere 1.6 miliard njehere 4.5 miliard eshte vetem nje afere pastrimi parash. Pastrimi parave ne kete vend eshte biznesi me fitimprures. E bejne te pakten 3 banka ne Shqiperi. Te gjitha skema te mbrojtura dhe zhvilluara nga peshkaqeni jone km. Eshte bere balte gjithcka, eshte bere muti mullar.